Sześćdziesiątkowy system liczbowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Sześćdziesiątkowy system liczbowypozycyjny system liczbowy o podstawie 60. Był używany w Babilonie, i to już 1750 p.n.e., stąd dotarł do Europy. Babilończycy zapożyczyli system od Sumerów. Arabscy astronomowie używali w atlasach i tabelach zapisu przejętego od Ptolemeusza, który był oparty na ułamkach o podstawie sześćdziesiąt. Również europejscy matematycy używali początkowo tej konwencji przy operacjach na ułamkach (np. Fibonacci).

Obecnie układ sześćdziesiątkowy jest używany w związku z jednostkami czasu. Godzina dzieli się na 60 minut, minuta na 60 sekund. Również powszechnie spotyka się układ sześćdziesiątkowy przy podawaniu miar kątowych, a zwłaszcza szerokości i długości geograficznej. Historycznie stosowano zarówno dla jednostek czasu jak i kątów tercję1/60 część sekundy. Zaletą układu sześćdziesiątkowego jest podzielność liczby 60 przez 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12, 15, 20, 30 oraz 60. Ułamki mają wtedy formę liczb całkowitych. Dla przykładu, jeśli chcemy ułożyć rozkład jazdy autobusów, gdzie pojazd kursuje 3 razy w ciągu godziny otrzymamy praktyczne i wygodne liczby np.: 700, 720, 740, 800 itd. W układzie dziesiątkowym mielibyśmy zamiast tego 7,0; 7,333333333... itd.

Z układem sześćdziesiątkowym jest blisko powiązany dwunastkowy system liczbowy, a więc układ pozycyjny o podstawie 12.

Babilońskie liczby zapisane pismem klinowym
  1 2 3 4 5 6 7 8 9
  Fleygletur a 01.png Fleygletur a 02.png Fleygletur a 03.png Fleygletur a 04.png Fleygletur a 05.png Fleygletur a 06.png Fleygletur a 07.png Fleygletur a 08.png Fleygletur a 09.png
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19
Fleygletur a 10.png Fleygletur a 11.png Fleygletur a 12.png Fleygletur a 13.png Fleygletur a 14.png Fleygletur a 15.png Fleygletur a 16.png Fleygletur a 17.png Fleygletur a 18.png Fleygletur a 19.png
20 30 40 50
Fleygletur a 20.png Fleygletur a 30.png Fleygletur a 40.png Fleygletur a 50.png

Dalsze przykłady:

Fleygletur a 02.pngFleygletur a 09.png = 129, Fleygletur a 02.pngFleygletur a 02.png = 122 oraz Fleygletur a 01.pngFleygletur a 02.png = 62.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]