Sześć sigma
Sześć Sigma (ang. Six Sigma) jest to metoda zarządzania jakością, której zadaniem jest osiągniecie jakości "sześć sigma". Wprowadzona w Motoroli w połowie lat 80. przez Boba Galvina (syn założyciela firmy) oraz Billa Smitha. Za to osiągnięcie w 1988 Motorola otrzymała Amerykańską Nagrodę Jakości im. M. Baldridge'a. Obecnie metoda używana jest w wielu światowych koncernach takich jak GE, 3M, Honeywell, Rockwell Automation, Alstom, Raytheon czy Microsoft. W 2000 roku Fort Wayne w Indianie został pierwszym miastem używającym sześć sigma do zarządzania miastem. Istnieją opinie, iż Six Sigma powinno zostać wprowadzone w większej liczbie dziedzin życia, a jego efekty (istotna poprawa wyników finansowych poprzez obniżenie kosztów złej jakości) trudno przecenić.[potrzebne źródło]
W statystyce sigma oznacza odchylenie standardowe zmiennej. Sześć sigm oznacza odległość sześciu odchyleń standardowych między linią centralną procesu a najbliższą granicą specyfikacji. Celem programu jest zmniejszenie średniej liczby defektów do 3,4 (trzech i czterech dziesiątych) defektu na milion okazji. W przeszłości uważano, iż jest to niemożliwe i już procesy o wartości 3 sigmy były akceptowane (67000 DPMO - czyli liczba wad na milion możliwości). Obecnie liderzy osiągają w wielu procesach wartość 6 sigm.
Spis treści |
[edytuj] Dlaczego sześć odchyleń od średniej?
Zgodnie z wykresem rozkładu normalnego, który jest symetryczny, tylko 2 miliardowe wykresu wychodzą poza zakres (średnia - 6 sigma, średnia + 6 sigma), co oznacza, że na miliard przypadków dwa są poza tym zakresem. W praktyce mówi się o dwóch błędach na miliard przypadków (np. 2 wadliwe tranzystory na miliard upakowanych na procesorze, 2 butelki niedokręcone na miliard zakręcanych). Jak widać mamy tu 12 sigma, a nie sześć - należy o tym pamiętać zagłębiając się w zagadnienia sterowania procesem (SPC). Podejście Six Sigma dopuszcza obecnie w przemyśle kilka wadliwych produktów na milion wyprodukowanych dostarczonych do klienta. Większość firm uznaje, że straty wynikające z takiej ilości braków są dopuszczalne. Dlaczego więc "Sześć sigma" skoro "Sześć sigma" to 2 na miliard? Ta wartość wynika z doświadczenia: jeśli na starcie produkcji zmierzymy kilkadziesiąt sztuk i mamy prawdopodobieństwo dwóch produktów wadliwych na miliard wyprodukowanych, to z czasem okaże się, że jest to tak naprawdę kilka sztuk na milion. Jak to się dzieje? Jeśli produkowane sztuki będziemy mierzyć systematycznie i uzbieramy powiedzmy kilka tysięcy wyników, obliczymy sigmę dla tych wyników (np. w Excelu funkcja "Odch.Stand(wyniki)" lub "stdev(values)" w angielskiej wersji, liczy nam sigmę) to w sześciu sigmach zmierzonych na starcie zmieści się tylko 4,5 sigma uwzględniające czynnik czasu i liczone dla większej liczby produktów. Zgodnie z wykresem rozkładu normalnego, który jest symetryczny, tylko 3,4 milionowe wykresu wychodzą poza zakres (średnia - 4,5 sigma, średnia + 4,5 sigma), co oznacza, że na milion przypadków trzy są poza tym zakresem. Jeśli więc nasze sigma na starcie wynosi 10 to z czasem urośnie 6/4,5 raza i wyniesie 13,33:
6*sigma odpowiada 4,5*sigma(t), gdzie t - długi czas
Po podstawieniu w pierwszym równaniu 4,5 zamiast 6 otrzymuje się 
Te wartości promował Mikey Harry około roku 1980, wyprowadził je z obserwacji i praktyki, a nie z teoretycznych danych. Używa się ich jako modelu zmian, gdyż defekty produkcyjne często nie podlegają rozkładowi normalnemu. Wtedy do obliczeń ilości potencjalnych wad nie używa się odchylenia standardowego. Nie zmienia to jednak nazewnictwa, gdyż dalej używa się określenia "zgodne lub niezgodne z 6 sigma".
Donald J. Wheeler uważa iż przesunięcie 1,5 jest niewłaściwe, argumentuje iż takie praktyki transformują proces 4,5 sigma (3,4 DPMO) w 6 sigma. Jednak takie argumenty są właściwe jedynie dla danych krótkookresowych, gdyż tylko wtedy 1,5 jest odejmowany od wyniku. Gdy wynik 3,4 DPMO wskazuje na proces o wartości 3 sigma, a nie 6 sigma. W przypadku danych długookresowych przesunięcie procesu zostało wliczone i nic więcej się nie odejmuje.
[edytuj] Sześć Sigma to nie tylko statystyka
Wbrew nazwie celem programu zarządzania jakością Six Sigma jest przede wszystkim redukcja kosztów wytwarzania i opieki nad produktem. Można powiedzieć, że jakość Sześć Sigma to "produkt uboczny" w tym programie. Dlaczego? Zaobserwowano, że olbrzymia część kosztów prowadzenia działalności związana jest z wykrywaniem i usuwaniem usterek wynikających z procesu wytwarzania produktu. Im mniejsza ilość braków powstaje i im szybciej są wykrywane tym mniejszy jest całkowity koszt ich usunięcia. Dlatego metodą na obniżanie kosztów jest takie prowadzenie procesów biznesowych, aby przede wszystkim eliminować bądź ograniczać przyczyny występowania usterek, a jeśli już wystąpią, to jak najszybciej je wykrywać. Doskonalenie Procesów Biznesowych odbywa się w trybie projektów doskonalących mających na celu nie tylko poprawę jakości, ale przede wszystkim uzyskanie wymiernej korzyści finansowej wynikającej z tej poprawy. Nadzór nad realizacją tych projektów sprawują wewnętrzni konsultanci nazywani (w zależności od zakresu projektów jakie prowadzą) Green Belt, Black Belt i Master Black Belt. Dalszymi zdefiniowanymi rolami w Six Sigma są Zarząd - odpowiedzialny za wizję Six Sigma i Championi - odpowiedzialni za integrację różnych projektów Six Sigma.
Podstawą wdrożeń Six Sigma jest tak zwany DMAIC - Define (definiuj), Measure (mierz), Analyze (analizuj), Improve (poprawiaj) i Control (kontroluj). Pod tymi pojęciami kryją się: zdefiniowanie celów poprawy, pomiar aktualnych parametrów, analiza czynników mających wpływ na proces, zaproponowanie i wdrożenie zmian oraz sprawdzanie czy uzyskane efekty są zgodne z założeniami.
Doskonalenie w Six Sigma rozpoczyna się od obszarów o najniższej jakości, gdzie projekty doskonalące najniższym kosztem przyniosą największe efekty. Następnie podnosi się jakość w kolejnych obszarach. Uważa się, że uzyskanie poprawy jakości powyżej 5 Sigma wymaga narzędzi do SPC - Statystycznego Sterowania Procesami. Najpopularniejszym pakietem statystycznym w Six Sigma jest MINITAB Statistical Software (pełna nazwa popularnego Minitaba), pewną popularność uzyskały również JMP, Statistica oraz różne nakładki na Microsoft Excel. Narzędzia te są wspierane oprogramowaniem do zarządzania projektami (przykładem może być Quality Companion by Minitab) i zasobami oraz narzędziami do mapowania, symulacji i analizy procesów biznesowych np. iGrafx Process For Six Sigma lub nakładkami na Microsoft Visio.
[edytuj] Six Sigma w Polsce
Największy rozkwit w Polsce Six Sigma przeżywa w firmach przemysłu motoryzacyjnego, a także w sektorze lotniczym. Jest praktycznie standardem u ważniejszych poddostawców w tej branży. Również niektóre światowe koncerny takie jak HP, GE, 3M, Philips, TRW Automotive czy ABB mogą się pochwalić polskimi sukcesami na tym polu.
[edytuj] Przyszłość
Coraz częściej obserwuje się połączenie zalet programu Six Sigma i Lean Manufacturing - wytwarzania odchudzonego. Program zarządzania jakością korzystający z połączenia tych dwu programów nazywany jest Lean Six Sigma lub prościej - Lean Sigma. Jakkolwiek program nie zmienia nazwy, to są obszary, gdzie sześć sigma nie jest wartością satysfakcjonującą i firmy uzyskały już poziom 7 i więcej. Dotyczy to np. bankowych transakcji elektronicznych czy przemysłu kosmicznego.
