Szebnie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szebnie
Wnętrze drewnianego kościoła z 1605 r.
Wnętrze drewnianego kościoła z 1605 r.
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat jasielski
Gmina Jasło
Liczba ludności (2012-12-31) 979[1]
Strefa numeracyjna (+48) 13
Kod pocztowy 38-203
Tablice rejestracyjne RJS
SIMC 0353075
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Szebnie
Szebnie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szebnie
Szebnie
Ziemia 49°45′29″N 21°35′44″E/49,758056 21,595556
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości

Szebniewieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jasielskim, w gminie Jasło. Graniczy od północy z Nieplą i Bierówką, od zachodu z Zimną Wodą, od południa z Sądkową i Dobrucową, od wschodu z Moderówką. Przez miejscowość przebiega droga krajowa nr 28.

W latach 1975−1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Legat papieski Kaliksta II, przeprowadzający legację w Polsce Idzi z Tuskulum wystawiający w Krakowie od maja 1123 do stycznia 1125 r. za zgodą Bolesława Krzywoustego i syna Bolesława oraz bp.krakowskiego Radosta dokumenty stwierdza, że do klasztoru w Tyńcu należy miejscowość Szebnie. Jest to najstarsza wzmianka o istnieniu miejscowości. Można sądzić, że osadźcą dla tej miejscowości byli benedyktyni z Tyńca. W XIII w. następuje korzystniejsza dla rozwoju osady lokacja na prawie magdeburskim. Dokumenty wymieniają w Szebnie w 1229 r. W dokumencie Leszka Czarnego, w którym książę zezwala na osadzenie miejscowości na tym prawie, figuruje 30 wsi, w tym Szebnie. Ze sporu w 1319 r. między opactwem tynieckim a Jakubem -podkomorzym sandomierskim o gród Golesz, wynika, że Szebnie podlegały wówczas pod zamek goleski. W r. 1330 sąd biskupa krakowskiego wydał wyrok w sporze o dziesięciny, wytoczonym przez plebana kościoła w Kazimierzy Małej plebanowi kościoła w Szebniach. Chodziło o dziesięciny z wsi Mikołajów, Stropieszyn i Zagajów, które to dobra, w czasie procesu należały do rycerza imieniem Sąd (post araturas Sandonis, militis in Mikołajów, Stropeszyn et Zagaiow). W latach 1333-1334 wymieniony jest rycerz Sąd - jako podkomorzy sandomierski. 13 grudnia 1397 r. Henryk Szebieński (Sebensky) sprzedał Klemensowi z Moskorzewa- podkanclerzowi królestwa polskiego, trzy wsi w powiecie krośnieńskim:Wojkówkę, Bratkówkę i Na Wysokiem z obu stron Wisłoki za 400 grzywien. Był to przypuszczalnie syn Tomisława z Szebni (z r.1362). Potem wymieniany jest Nawoj z Szebień (czyli Szebni).

Henryk Szebieński -zmarł przypuszczalnie przed rokiem 1420, bo wspomniany wyżej syn jego Indrzych - czyli Henryk występuje samodzielnie już w r.1415 jako Henryk z Moderówki lub Schebensky. Dokument z 1427 r. wskazuje , że trzej bracia; Spytek z Mikołajowa, Indrzych z Moderówki i Nawój z Szebień, podzielili się dawniej i musieli być opiekunami młodszych braci, którzy doszedłszy do pełnoletności, otrzymali swój dział. W roku 1536 dzierżawcą Szebni był szlachcic Baltazar Dąbrowski.

Miejscowość ta była niszczona przez najazdy Tatarów, Szwedów w 1655 r., czy Węgrów w 1657 r.

W styczniu 1863 r. kilku mieszkańców wybrało się z właścicielem dworu, by walczyć w powstaniu o wolność Polski. We wrześniu 1939 roku pochowano na cmentarzu w Szebniach ofiary bombardowań lotniska w Moderówce[2].

Obóz koncentracyjny w Szebniach[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Obozy hitlerowskie w Szebniach.
Tablica upamiętniające ofiary hitlerowskich obozów

W okresie II wojny światowej na terenie miejscowości istniały koncentracyjne obozy hitlerowskie i obóz jeńców radzieckich (od 8 października 1941 roku do wiosny 1942), oraz obóz pracy przymusowej w Szebniach (od 11 marca 1943 roku do 8 września 1944 r.).

Z początku, od października 1941 r. był to obóz koncentracyjny z barakami zbudowanymi przez jeńców dla Polaków, Żydów, Rosjan i innych. Od wiosny 1942 r. utworzono tu obóz dla jeńców radzieckich, w którym zginęło ok. 4000 ludzi.

Więźniów rozstrzeliwano w lesie, np. w Warzycach; ok. kilka tysięcy osób; Żydów, jeńców radzieckich, wielu partyzantów i dzieci z Zakładu Wychowawczego Ojców Bonifratrów w Iwoniczu.

W pobliskiej Dobrucowej masowo rozstrzelano ok. 3,5 tysiąca Polaków i Węgrów pochodzenia żydowskiego, oraz ludność polską, przywożoną spoza powiatu jasielskiego. Zwłoki palono na stosie, a prochy wrzucano do rzeki Jasiołka.

O obozie w Szebniach Wisława Szymborska napisała wiersz, który był drukowany w podręcznikach szkolnych.

Nowy kościół w Szebniach
Zabytkowy kościół w Szebniach

Zabytki i inne obiekty[edytuj | edytuj kod]

Ludzie związani z Szebniami[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Dobosz - polski nauczyciel i rzemieślnik, poseł na Sejm II RP III kadencji (1930–1935) z listy BBWR w okręgu Lida
  • August Gorayski (27 XI 1832 - 21 III 1915) ur. w Szebniach -zm. w Jaśle, powstaniec styczniowy, polityk; marszałek powiatu, przemysłowiec i finansista, działacz polityczny, radny Krosna
  • Stanisław Kasztelowicz(1900 - 1956), nauczyciel, historyk literatury, autor podręczników. Urodził się w Szebniach 15 września 1900 r.
  • Władysław Wyderka (1891 - 1987)- duszpasterz wśród robotników polskich we Francji, Kanclerz Kurii Biskupiej w Przemyślu, kanonik kapituły przemyskiej, infułat.
    Urodził się 4 lipca 1891 r. w Szebniach
  • ks. Józef Opioła (1907 - 1997), proboszcz parafii w Szebniach, dziekan jasielski, w czasie okupacji niósł pomoc i otuchę ofiarom niemieckiego terroru., wspomagał więźniów obozu hitlerowskiego w Szebniach dostarczając im żywność i lekarstwa oraz przekazywał korespondencję , pomagał tez żołnierzom AK jako powiernik wielu tajemnic polskiego podziemia. W pierwszych latach tzw. "władzy ludowej" był niejednokrotnie przesłuchiwany przez UB

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]