Szewach Weiss

Szewach Weiss
Szewach Weiss w maju 2008
Data i miejsce urodzenia	5 lipca 1935 Borysław
Przewodniczący Knesetu
Przynależność polityczna	Partia Pracy
Okres urzędowania	od 1992 do 1996
Ambasador Izraela w Polsce
Okres urzędowania	od 2000 do 2003
Następca	David Peleg
Odznaczenia
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Odznaczenie Szewacha Weissa (z prawej), 9 stycznia 2004

Szewach Weiss (hebr. שבח וייס; ur. 5 lipca 1935 w Borysławiu) – izraelski polityk, profesor nauk politycznych, ambasador Izraela w Polsce w latach 2000-2003.

Od 28 marca 2008 roku członek Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu.

Młodość i czas wojny

Urodził się w Borysławiu, w województwie lwowskim (obecnie na Ukrainie) jako Szejwach Weiss, syn Gitł i Meira Wolfa Weissa. Jego ojciec był właścicielem sklepu spożywczego. Po wkroczeniu Niemców, rodzinie Weissów udało się zbiec z getta. Najpierw ukrywali się u Ukrainki, Julii Lasotowej, później u polskiego małżeństwa Anny i Michała Górali, a następnie pomagała im przetrwać sąsiadka, Maria Potężna (której pomagał syn Tadeusz). Jak mówił sam Weiss:

(...) potem przenieśliśmy się do nowej kryjówki, którą przygotował mój ojciec. Między ścianą naszego sklepu, za szafami, a ścianą magazynu wydzielił pomieszczenie szerokości nie więcej niż sześćdziesiąt centymetrów, za to bardzo wysokie, aż do sufitu, i tam się schowaliśmy.

W tej kryjówce spędzili ok. 8 miesięcy. Następnie Weissowie przenieśli się do ukrytej piwnicy pewnego niepozornego domu, gdzie ukrywali się przez kolejne 21 miesięcy.

W sierpniu 1944 roku do Borysławia wkroczyły wojska radzieckie. Po zakończeniu działań wojennych Weissowie zamieszkali ponownie w swoim starym domu, a Szejwach poszedł do drugiej klasy szkoły podstawowej. Jednak wkrótce potem zmuszeni byli wyjechać do Polski, gdzie przez pewien czas mieszkali w Wałbrzychu, a sam Szejwach mieszkał i uczył się w sierocińcu w Głuszycy, prowadzonym przez syjonistyczną organizację Bricha. W tym czasie rozpoczął naukę języka hebrajskiego.

W styczniu 1946 Weissowie przekroczyli nielegalnie granicę z Czechosłowacją, chcąc przedostać się do Palestyny. Później przez Bratysławę i Wiedeń znaleźli się w obozie przejściowym niedaleko Linzu. Następnie przedostali się do Włoch i dojechali do Rzymu. W tym samym czasie, na forum ONZ miało miejsce głosowanie na temat utworzenia państwa żydowskiego w Palestynie (29 listopada 1947). 1 grudnia Weiss wypłynął z Genui do mandatu Palestyny.

W Izraelu

Po przybyciu do Izraela, zmienił imię na Szewach (w języku hebrajskim szewach oznacza "chwała"). Skierowano go do szkoły rolniczej Hadassim niedaleko Netanii. W tym czasie zaczął uprawiać wyczynowo sport. Już w 1954 roku był jednym z najlepszych sportowców w Izraelu (trenował lekkoatletykę i podnoszenie ciężarów). W tym samym roku poszedł do wojska. Równocześnie jeździł traktorem i tańczył w grupie artystycznej. W Hadassim spotkał innego polskiego Żyda, Michaela Kasztana, który był jego nauczycielem o lewicowych poglądach. To m.in. dzięki niemu Szewach Weiss zbliżył się do lewicy.

W 1959 roku Weiss wziął ślub z Ester. W wojsku zaangażował się w życie kulturalne - został podoficerem do spraw kultury dla północnej części Izraela. Dzięki temu został dziennikarzem radiowym, gdzie przez 6 lat prowadził audycje. Był także twórcą szesnastu książek dla dzieci. Jednocześnie studiował na Wydziale Nauk Politycznych Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie i Wydziale Prawa w Tel-Awiwie. W 1965 roku uległ wypadkowi samochodowemu, który zakończył jego karierę sportową. Był jednak jednym z pierwszych trenerów Miriam Sidranski, wielokrotnej mistrzyni Izraela w biegach.

W 1975 był założycielem Wydziału Mediów na Uniwersytecie w Hajfie i od tego roku był profesorem nauk politycznych na tej uczelni.

Przewodniczący Knesetu

Od 1969 do 1981 był radnym w Hajfie, od 1977 do 1999 członkiem Komitetu Centralnego izraelskiej Partii Pracy (był jednym ze zwolenników Icchaka Rabina, podczas jego wewnątrzpartyjnej rywalizacji z Szimonem Peresem). Od 1981 był posłem do Knesetu (izraelskiego parlamentu). W latach 1988-1992 był wiceprzewodniczącym, a następnie w latach 1992-1996 przewodniczącym Knesetu (został wybrany na tę funkcję stosunkiem głosów 76:32, po latach tak opisywał swój wybór:

Na mnie głosowała nie tylko moja partia, ale też partie religijne! Jedna z nich - Aguda - miała pięciu posłów w parlamencie. Ich lider, Awram Szapira, urodzony w Drohobyczu, bardzo mnie lubił, zawsze mówił do mnie w jidysz - Szejwach. I podczas tego posiedzenia parlamentu Awram Szapira wstał i powiedział: 'Moja partia jest w opozycji i nigdy nie będziemy głosować na Partię Pracy, ale na Szejwacha zawsze'!

Ambasador Izraela w Polsce

Był jedną z ostatnich osób, z którą rozmawiał premier Izraela Icchak Rabin zanim zginął z rąk żydowskiego nacjonalisty 4 listopada 1995 roku. Przy wielu okazjach reprezentował Kneset za granicą (w latach 1984-1999 był delegatem izraelskiego parlamentu do Rady Europy), a w latach 2000-2003 pełnił funkcję ambasadora Izraela w Polsce. Podczas swojej misji w Polsce brał istotny udział w polskim życiu publicznym, do czego przyczyniała się jego biegła znajomość języka polskiego. Od 2000 jest Przewodniczącym Rady Instytutu Pamięci Yad Vashem. Jednocześnie gościnnie prowadzi wykłady na temat historii i polityki Izraela na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Od kilku lat współpracuje regularnie z tygodnikiem "Wprost" a także publikuje komentarze w Rzeczpospolitej.

Jest autorem kilkudziesięciu książek: dla dzieci, z dziedziny nauk politycznych, zarządu miejskiego oraz na temat Holocaustu, w tym "Dziecko Holokaustu".

Jest wdowcem, ma dwójkę dzieci - córkę Ifat, syna Noama i wnuczkę Szirę. Biegle włada językiem hebrajskim, polskim, angielskim, jidysz i rosyjskim.

Nagrody i odznaczenia

• Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP – 2004.
• Odznaka Honorowa "Bene Merito" – 2009.
• Komandoria Missio Reconciliationis (2003)

Jest też laureatem wielu innych nagród:

• 1975 – Nagroda za studia nad zarządem miejskim,
• 1995 – Nagroda za tolerancję przyznaną mu przez Ruch Piękny Izrael,
• 1996 – Nagroda Amitaia za uczciwość w służbie publicznej,
• 1998 – Nagroda Brata Alberta,
• 1999 – Nagroda Ruchu dla Dobrego Zarządu,
• 2003 – Honorowy Obywatel Miasta Kalisza,
• 2006 – Doktorat honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego.
• 2008 – Nagroda imienia Sérgio Vieira de Mello (nagroda specjalna)
• 2011 – Doktorat honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego
• 2011 – Doktorat honoris causa Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Relacja z uroczystości, Doktorzy Honoris Causa Uniwersytetu Medycznego

Linki zewnętrzne

• Biografia Weissa na stronie Knesetu (ang.)
• Jestem dumnym Żydem - wywiad z Szewachem Weissem