Sziksa
Sziksa (jidysz שיקסע, YIVO: shikse, shikses; ang. shikse/schikse/schiksa/shiksa, MAF: [ˈʃɪksə]) – słowo z języka jidysz[1], zapożyczone w wielu językach europejskich m.in. polskim, angielskim, niemieckim czy ukraińskim. Według Ericha Frieda słowo wywodzi się z hebrajskiego schekezeh, będącego żeńskim odpowiednikiem schekez ("robactwo")[2]. Podobne wyjaśnienie znajduje się w słowniku Merriama-Webstera[3]. W jidysz stosowane na określenie młodej, przeważnie atrakcyjnej, kobiety nie-Żydówki i jest określeniem o raczej pejoratywnym wydźwięku. Analogicznie, dla nieżydowskiej dziewczynki, określenie w języku jidysz to "szikselba", które jednocześnie oznacza dosłownie "kurwa"[4]. Inne żydowskie określenia na nie-Żydówkę to nachrija i goja. Wśród ortodoksyjnych Żydów termin używany jest także na określenie młodej Żydówki nieprzestrzegającej żydowskich nakazów religijnych[3].
W języku polskim słowo siksa, mimo że zapożyczone z jidysz, zyskało odmienne znaczenie poprzez proces asonacji (skojarzenia dźwiękowego) oraz adideacji (skojarzenia znaczeniowego) ze słowem "sikać". Odnotowane zostało po raz pierwszy w tzw. słowniku warszawskim[5] w 1915 roku jako gwarowe, w dwóch znaczeniach: "dziewczyny zeszczywającej się w łóżko" oraz niedorosłej dziewczyny, sikory, kozy. Obecnie oznacza, w odcieniu żartobliwym bądź lekceważącym, niedorosłą dziewczynę, smarkulę[6]. Tłumacze literatury amerykańskiej (np. Anna Kołyszko) na pejoratywne określenie nie-Żydówki stosują słowo sziksa.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Użycie w kulturze popularnej
- W musicalu Śpiewak jazzbandu matka Jakie wypowiada kwestię "Maybe he's fallen in love with a shiksa."
- W powieści Philipa Rotha Kompleks Portnoya bohater, Alexander Portnoy, wielokrotnie używa terminu sziksa wobec atrakcyjnych nie-Żydówek.
- W serialu The Big Bang Theory Raj i Howard rozmawiają o sziksie.
- W serialu Dr House Gregory House nazywa tak matkę Lisy Cuddy
Przypisy
- ↑ Question 19.6: What does "shiksa" and "shaygetz" mean? How offensive are they?
- ↑ Fried, Erich: Höre, Israel. - Hamburg: Association, 1974, S.92
- ↑ 3,0 3,1 Merriam-Webster's Online Dictionary
- ↑ D. Duke, My Awakening, 1998.
- ↑ [1] Słownik języka polskiego - str.112 (przeglądanie dokumentu wymaga instalacji przeglądarki DjVu)
- ↑ Wyjaśnienie na stronie poradni językowej PWN
