Szkaplerz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Szymon Stock otrzymuje szkaplerz z rąk Najświętszej Maryi Panny

Szkaplerz (łac. scapulare od scapula – ramiona, barki, plecy) – wierzchnia część habitu w niektórych zakonach (karmelici, karmelici bosi, dominikanie, benedyktyni, cystersi, trynitarze, serwici) w postaci szerokiego płata materiału z otworem na głowę, takiego samego z jakiego uszyta jest tunika i zazwyczaj w tym samym co ona kolorze. Szkaplerz okrywa barki oraz sięga na plecy i na piersi. Na szkaplerz nakłada się pelerynkę z przyszytym do niej kapturem i płaszcz. Kukulla - wierzchnia szeroka tunika z długim kapturem, nakładana na tunikę ze szkaplerzem, noszona podczas uroczystości przez opatów z benedyktyńskich zakonów mniszych: benedyktyni, cystersi, trapiści, kameduli, kartuzi, sylwestryni. Szkaplerz nie wchodzi w skład oficjalnego habitu franciszkanów, franciszkanów konwentualnych, kapucynów, ani klarysek, ale spotykany jest nieraz jako część habitu w niektórych zgromadzeniach franciszkańskich trzeciego zakonu regularnego.

Spis treści

Rys historyczny [edytuj]

W nocy z 15 na 16 lipca 1251 w Aylesfort w hrabstwie Kent w Anglii św. Szymon Stock, przełożony generalny zakonu karmelitów, miał otrzymać od Matki Bożej obietnice dotyczące noszenia karmelitańskiego habitu - szkaplerza. Od tamtej pory szkaplerz karmelitański stał się jedną z form pobożności Maryjnej w całym Kościele. Klemens VII bullą Ex Clementi z dnia 12 sierpnia 1530 zatwierdził i obdarzył duchowymi przywilejami karmelitańskie Bractwo Szkaplerzne. Przywileje szkaplerzne zatwierdzali również papieże: Paweł II w 1534 i 1539, Pius V w 1564, Grzegorz XIII w 1577, Paweł V w 1613, Klemens X w 1637, Pius XI w 1922.

Nałożenie szkaplerza [edytuj]

Mnich w szkaplerzu

Brązowy szkaplerz Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel, może być ważnie nałożony wiernemu wyznania rzymskokatolickiego przez kapłana z zakonu karmelitów, albo karmelitów bosych lub każdego kapłana posiadającego upoważnienie od karmelitów lub karmelitów bosych na przyjmowanie do Szkaplerza karmelitańskiego, przy zachowaniu zatwierdzonego przez Kościół specjalnego na tę okoliczność obrzędu. Podczas Obrzędu błogosławieństwa i nałożenia Szkaplerza następuje nałożenie szkaplerza tak, jak ma być noszony: jedna część na piersiach, druga na plecach. Dla ważności przyjęcia szkaplerza podczas tej ceremonii nie wolno posługiwać się medalikiem szkaplerznym, ale można go potem nosić zastępując nim ważnie nałożony i przyjęty szkaplerz. Kapłan przyjmujący wiernego do brązowego szkaplerza Karmelu naznacza mu odmawianie codzienne jakiejś modlitwy Maryjnej, zazwyczaj Pod Twoją Obronę lub Witaj Królowo, której odmawianie nie obowiązuje pod grzechem. Przyjmujący szkaplerz karmelitański może dowolnie przystąpić do Bractwa szkaplerznego lub nie zrzeszać się. Przyjęcie szkaplerza odnotowuje się w Księdze Bractwa Szkaplerznego.

Medalik szkaplerzny [edytuj]

16 grudnia 1910 św. papież Pius X dekretem Świętego Oficjum pozwolił zamiast szkaplerza nosić medalik szkaplerzny. Ten medalik zastępujący szkaplerz musi być z metalu. Dekret ten określa, że na awersie medalika szkaplerznego ma być wizerunek Pana Jezusa z Jego Sercem Najświętszym, a na rewersie wizerunek Najświętszej Dziewicy (uwaga: dowolny wizerunek Matki Bożej). Jeden taki medalik wystarczy nosić za wszystkie szkaplerze, lecz tylko wtedy, jeśli się je miało ważnie nałożone. Szkaplerz sukienny i medalik szkaplerzny mają taką samą wartość duchową.

Objaśnienia [edytuj]

Przyjęcie do Szkaplerza karmelitańskiego dokonuje się tylko jeden raz. Gdy zniszczy się szkaplerz, albo zgubi medalik szkaplerzny, wówczas zastępujemy go nowym i nakładamy samemu sobie prywatnie. Nie jest wymagane poświęcenie nowego szkaplerza, ale gdybyśmy tego chcieli, to poświęcić go może każdy kapłan. Wierny, który przestanie nosić szkaplerz lub medalik szkaplerzny, a powróci potem do praktykowania jego noszenia i odmawiania modlitw określonych podczas jego przyjęcia, nie musi ponawiać obrzędu przyjęcia do Szkaplerza. Zmniejszona wersja brązowego szkaplerza karmelitańskiego składa się z dwóch małych prostokątów sukiennych (najczęściej wełnianych) związanych dwiema tasiemkami. Nosi się go tak, że jedna część leży na piersiach, a druga na plecach wiernego. Naszyte na szkaplerzach karmelitańskich obrazki lub wyhaftowane symbole religijne nie są koniecznie potrzebne, ale często można je spotkać. Istnieją różne szkaplerze zatwierdzone przez Kościół, przeznaczone dla wiernych świeckich i duchownych, najczęściej związane są z danym zakonem lub specyficznym nabożeństwem i powiązane z określonym bractwem (konfraternią).

Obietnice [edytuj]

1. Kto umrze odziany szkaplerzem świętym, nie zazna ognia piekielnego. 2. Noszący(a) szkaplerz jako czciciel(ka) Matki Bożej zapewnia sobie Jej opiekę co do duszy i ciała w tym życiu i szczególną pomoc w godzinie śmierci. 3. Każdy(a), kto pobożnie nosi szkaplerz i zachowuje czystość według stanu, zostanie wybawiony(a) z czyśćca w sobotę po swej śmierci. 4. Ci, którzy przyjęli szkaplerz, są złączeni z zakonem karmelitańskim i mają udział w jego duchowych dobrach za życia i po śmierci, a więc: we Mszach świętych, Komuniach świętych, umartwieniach, odpustach, modlitwach, postach itp.

Obowiązki [edytuj]

1. Naśladować cnoty Najświętszej Dziewicy i szerzyć Jej cześć. 2. Dniem i nocą nosić na sobie szkaplerz. 3. Odmawiać codziennie modlitwę naznaczoną w dniu przyjęcia do Szkaplerza (zazwyczaj Pod Twoją Obronę, Witaj Królowo). 4. Czynić dobrze bliźnim.

Praktyki zalecane noszącym szkaplerz święty [edytuj]

1. Przynajmniej raz w miesiącu, jeżeli pozwolą na to warunki oraz w święta Matki Bożej przystępować do Spowiedzi i Komunii świętej. 2. Nawiedzać często kościół i przynajmniej przez kilka minut modlić się do Matki Bożej. 3. Od czasu do czasu z miłości do Matki Bożej wyrzec się czegoś dozwolonego (drobne umartwienia).

Szkaplerze [edytuj]

Brązowy szkaplerz

Niebieski szkaplerz

Czarny szkaplerz

  • Szkaplerz Matki Boskiej Bolesnej, (serwici). Zapoczątkowany w 1239. Noszony przez bractwo Siedmiu Boleści Matki Bożej i tercjarzy zakonu serwitów. Można go było zastąpić medalikiem Matki Bożej Bolesnej.
  • Szkaplerz Męki Jezusa Chrystusa, (pasjoniści). Nosili go: św. Gemma Galgani.
  • Szkaplerz Matki Bożej Uzdrowienia Chorych, (kamilianie). Noszony przez bractwo Matki Bożej Uzdrowienia Chorych, założone przez Ferdynanda Vicari w 1860.
  • Szkaplerz świętego Benedykta w kolorze czarnym, białym lub niebieskim, (benedyktyni). Noszony przez oblatów benedyktyńskich i zastąpiony od 1950 za pozwoleniem Stolicy Apostolskiej przez medalik św. Benedykta. Nosili go: św. Franciszka Rzymianka.

Biały szkaplerz

Czerwony szkaplerz

  • Szkaplerz Męki Pańskiej, (lazaryści, szarytki). Zapoczątkowany przez Apolonię Andriveau w 1846. Zatwierdzony w 1847 przez bł. Piusa IX.
  • Szkaplerz Przenajdroższej Krwi Chrystusa, (misjonarze Krwi Chrystusa). Noszony przez arcybractwo Krwi Chrystusa w Rzymie.

Zielony szkaplerz

Fioletowy szkaplerz

  • Szkaplerz świętego Józefa, (kapucyni). Zatwierdzony przez Leona XIII w 1893. Noszony przez bractwo św. Józefa, Opiekuna Kościoła Świętego.

Niebiesko-czarny szkaplerz

  • Szkaplerz świętego Michała Archanioła. Noszony przez arcybractwo świętego Michała Archanioła, powstałe przy kościele św. Eustachego w Rzymie w 1878 i zatwierdzone przez Leona XIII w 1880.

Pięcioraki szkaplerz

  • Szkaplerz pięcioraki, to połączenie w jednym szkaplerzu 5 szkaplerzy w kolejności podanej w Rituale: 1. Szkaplerz Trójcy Przenajświętszej (biały) trynitarzy i trynitarzy bosych, 2. Szkaplerz Męki Pańskiej (czerwony) lazarystów i szarytek, 3. Szkaplerz Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny (niebieski) teatynów i marianów, 4. Szkaplerz Siedmiu Boleści Najświętszej Maryi Panny (czarny) serwitów, 5. Szkaplerz Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel (brązowy) karmelitów i karmelitów bosych, (redemptoryści). Zapoczątkowany przez św. Alfonsa Marię Liguoriego i zatwierdzony przez Stolicę Apostolską. Św. Alfons Maria Liguori zaprojektował Szkaplerz czteroraki dla założonego przez siebie zgromadzenia redemptorystów, ale po jego śmierci dodano czerwony Szkaplerz Męki Pańskiej, ustalając ostatecznie Szkaplerz pięcioraki, zwany też Szkaplerzem redemptorystów. Szkaplerz pięcioraki wyszedł z użytku, kiedy Leon XIII, 30 kwietnia 1887 zadecydował, że szkaplerza karmelitańskiego nie wolno wkładać ani nosić razem z innymi na jednej tasiemce.

Zobacz też [edytuj]

Bibliografia [edytuj]

Linki zewnętrzne [edytuj]

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Szkaplerz&oldid=36246414”