Szkoła Podchorążych Saperów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szkoła Podchorążych Saperów
SPsap.jpg
Odznaka Szkoły Podchorążych Saperów
Historia
Państwo II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Tradycje
Nadanie sztandaru 19 października 1929
Kontynuacja Centrum Szkolenia Wojsk Inżynieryjnych i Chemicznych
Dowódcy
Pierwszy ppłk Jerzy Solecki
Ostatni ppłk dypl. Mieczysław Wilczewski
Organizacja
Podległość Dowództwo Saperów
Rodzaj wojsk saperzy
Rodzaj sił zbrojnych wojsko

Szkoła Podchorążych Saperów - szkoła Wojska Polskiego II RP kształcąca kandydatów na oficerów saperów i saperów kolejowych, a w latach 1925-1935 również łączności.

Historia szkoły[edytuj | edytuj kod]

W latach 1918-1922 oficerów do jednostek saperskich kształcono w Kościuszkowskim Obozie Szkolnym Saperów zlokalizowanym na Powązkach w Warszawie. W 1922, po przejściu Wojska Polskiego na stopę pokojową, przyjęto zasadę tworzenia szkół oficerskich dla poszczególnych rodzajów broni. W lipcu 1922 sformowano Główną Szkolę Artylerii i Inżynierii na bazie Obozu Szkolnego Saperów w Warszawie na Powązkach, z zadaniem kształcenia na poziomie wyższym oficerów młodszych. Studia miały trwać trzy lata. W grudniu 1922 zakończoną wstępną organizację szkoły, jednak ze względu na brak warunków kwaterunkowych w Warszawie, Wydział Artylerii przeniesiono do Torunia. Ze względu na trudności kierowania wydziałami w Warszawie i Toruniu GSAiI rozwiązano. Ze względu na zapotrzebowanie wojska na oficerów saperów i artylerzystów w maju 1923 utworzono dwie odrębne szkoły Oficerską Szkołę Inżynierii w Warszawie i Oficerską Szkołę Artylerii w Toruniu. Oficerska Szkoła Inżynierii (OSI) istniała od czerwca 1923 do sierpnia 1939.

Szkoła mieściła się w byłych koszarach rosyjskiej artylerii konnej, położonych w czworoboku ograniczonym ulicami: Nowowiejską, Suchą, Koszykową i Topolową. W skład kompleksu koszarowego wchodziły dwa budynki mieszkalne, jednopiętrowe, trzy stajnie, działownia i łaźnia. adaptowane w latach 1923-25 dla potrzeb szkoły oficerskiej.

W szkole obowiązywał trzyletni program nauczania. Przyjmowani do niej byli kandydaci w wieku 18-27 lat, posiadający świadectwo dojrzałości lub szkołę równorzędną i podchorążych rezerwy. Szkoła kształciła ok. 300 podchorążych. W ciągu pierwszego roku podchorążowie kształcili się wg jednego programu, po czym następowała specjalizacja na trzech kierunkach: saperzy i wojska kolejowe, łączność i wojska samochodowe. Wyszkolenie techniczne postawione było na poziomie politechniki. Wykładowcami byli pracownicy Politechniki Warszawskiej. Szkolenie praktyczne odbywało się, w zależności od specjalności, na obozach w Modlinie, Jabłonnie i Zegrzu. Każda ze specjalności odbywała praktyki w jednostkach specjalistycznych. Podchorążowie odbywali dwutygodniowe kursy narciarskie w Zakopanem.

9 sierpnia 1928 Minister Spraw Wojskowych przemianował Oficerską Szkołę Inżynierii na Szkołę Podchorążych Inżynierii[1].

1 sierpnia 1929 weszła w życie nowa organizacja Szkoły Podchorążych Inżynierii. W skład szkoły wchodziły następujące komórki organizacyjne oraz pododdziały:

  • komenda szkoły (skład osobowy Nr 1),
  • kwatermistrzostwo (skład osobowy Nr 2),
  • kompania administracyjna (skład osobowy Nr 3),
  • batalion podchorążych (skład osobowy Nr 4),

Komendant szkoły podlegał bezpośrednio II Wiceministrowi Spraw Wojskowych. W stosunku do personelu szkoły posiadał uprawnienia dyscyplinarne dowódcy piechoty dywizyjnej. Stanowisko komendanta szkoły zostało zaszeregowane do stopnia generała brygady, a stanowisko dyrektora nauk - pułkownika dyplomowanego[2].

19 października 1929 Szkoła otrzymała chorągiew ufundowaną przez Stowarzyszenie Techników Polskich.

13 grudnia 1929 Prezydent RP Ignacy Mościcki zatwierdził wzór lewej strony płachty chorągwi Szkoły Podchorążych Inżynierii[3].

W 1930 zostały utworzone dwa równorzędne stanowiska dyrektora nauk: dla łączności i dla saperów. W 1931 na terenie Fortu VIII w Kazuniu został zorganizowany obóz szkolny saperów, natomiast na terenie Fortu Kilińskiego w Zegrzu - letni obóz szkolny łączności.

W 1935 została utworzona Szkoła Podchorążych Łączności w Zegrzu, która przejęła kształcenie kandydatów na oficerów łączności. Z dniem 15 października 1935 Szkoła Podchorążych Inżynierii została przemianowana na Szkołę Podchorążych Saperów i podporządkowana dowódcy saperów[4].

W latach 1923-1939 Szkoła, na trzyletnim profilu kształcenia, wykształciła 871 podporuczników, w tym 599 saperów i saperów kolejowych oraz 272 łączności.

W Szkole prowadzono kursy doszkolenia oficerów saperów oraz roczne kursy fortyfikacyjne dla oficerów sztabowych, mające charakter wyższych studiów wojskowo-technicznych:

  • IV Kurs Doszkolenia Oficerów Saperów w okresie od 4 września 1924 roku do 27 marca 1925 roku dla 50 oficerów młodszych,
  • V Kurs Doszkolenia Oficerów Saperów w okresie od 13 maja do 3 grudnia 1925 roku dla 68 oficerów młodszych,
  • Kurs Doszkolenia Młodszych Oficerów Saperów w okresie od 13 grudnia 1926 roku do 12 kwietnia 1927 roku dla 18 oficerów,
  • Kurs Podoficerów Magazynierów Minerów w okresie od 1 marca do 3 czerwca 1927 roku,
  • Kurs Wałmistrzów (ośmiotygodniowy) w roku szkolnym 1927/1928,
  • Kurs Doskonalenia Oficerów Sztabowych Saperów w okresie od 1 marca 1928 roku
  • I Kurs Fortyfikacyjny w okresie od października 1925 roku do 15 października 1926 roku dla 25 oficerów sztabowych,
  • II Kurs Fortyfikacyjny w okresie od 1 stycznia do 22 grudnia 1927 roku dla 16 oficerów sztabowych.

W latach 1925-31 przeszkolono 70 oficerów fortyfikacji i 24 oficerów do prac sztabowych. Systematycznie dokształcano podoficerów zawodowych w specjalnościach: minerstwo, radiotechnika, łączność, fortyfikacja, i sprzęt saperski.

W OSI działała Sekcja Fortyfikacyjna Towarzystwa Wiedzy Obronnej i redakcja czasopisma "Saper i Inżynier Wojskowy". Miał też siedzibę Zarząd Główny Związku Inżynierii Wojskowej, zrzeszający oficerów i podchorążych rezerwy.

W ostatnich dniach sierpnia 1939 Szkołę Podchorążych Saperów rozformowano. Kadrę skierowano do mobilizujących się jednostek i pododdziałów. Sztandar i dokumentacja Szkoły, część broni, zostały ukryte na terenie uczelni. W 1946 wyjęte z ukrycia sztandar i dokumentacja zostały przekazane władzom wojskowym (sztandar OSI znajduje się w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

Na podstawie decyzji Nr 278/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 sierpnia 2009 Centrum Szkolenia Wojsk Inżynieryjnych i Chemicznych we Wrocławiu przejęło i z honorem kultywuje dziedzictwo tradycji Oficerskiej Szkoły Inżynierii 1923-1939 (sic!)[5].

Kadra szkoły[edytuj | edytuj kod]

1935 podchorazy inzynierii.jpg

Komendanci:

Dyrektorzy nauk:

  • płk sap. inż. Jan Romuald Ożyński (1923-1924)
  • płk sap. inż. Jan Lucjan Jastrzębski (od 9 IX 1925[6])
  • ppłk SG Jerzy Levittoux (1927-1928)
  • mjr inż. Zdzisław Macherski (1929-1930)
  • ppłk Józef Wróblewski (od 1930 dla łączności)
  • mjr sap. inż. Jan Ejsymont (od 1930 dla saperów)

Kwatermistrzowie:

  • mjr sap. Antoni Wejtko (do 25 X 1926 → kwatermistrz 2 psap)
  • mjr sap. Józef Ruciński (od 14 X 1926)
  • kpt. Eugeniusz III Szubert (od 26 IV 1928)

Dowódcy batalionu podchorążych:

  • mjr sap. Władysław Spałek (1923-1926)
  • mjr sap. Wacław Damrosz (25 X 1926 - 5 XI 1928 → dowódca XVII bsap)
  • mjr/ppłk sap. Jan Łepkowski (p.o. od 5 XI 1928)
  • mjr sap. Antoni Piotrowski (1931-1935)
  • mjr sap. Jan Władyka (1936-1939)

Dowódcy kompanii szkolnych:

Wychowawcy:

  • kpt. Karol Gustaw Ludwig (25 X 1926 - 5 XI 1928 → dowódca 1 kompanii szkolnej)
  • kpt. Władysław Weryho (25 X 1926 - 26 IV 1928 → dowódca kompanii szkolnej)
  • kpt. Bolesław Lejsza (od 25 X 1926)

Dowódca kompanii obsługi:

  • por. Jerzy Hryniewicz (od 25 X 1926)

Wykładowcy:

Absolwenci szkoły[edytuj | edytuj kod]

  • ppor. sap. Wacław Janaszek (II promocja 1923-1926 lok. 1, we wrześniu 1939 w Dowództwie Saperów Armii „Pomorze”)
  • ppor. sap. Stanisław Świnarski (II promocja 1923-1926 lok. 6, we wrześniu 1939 dowódca saperów Grupy Operacyjnej „Śląsk”)
  • ppor. sap. Maciej Kalenkiewicz (III promocja 1924-1927 lok. 1, we IX 1939 oficer sztabu Suwalskiej Brygady Kawalerii)
  • ppor. sap. Jan Górski (III promocja 1924-1927 lok. 5)
  • ppor. sap. Ryszard Małaszkiewicz (III promocja 1924-1927 lok. 9, w 1944 szef sztabu 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej)
  • ppor. łącz. Marian Suski (III promocja 1924-1927 lok. 1)
  • ppor. łącz. Zenon Starkiewicz (IV promocja 1925-1928 lok. 1, we IX 1939 dowódca łączności Warszawskiej Brygady Pancerno-Motorowej)
  • ppor. sap. Edward Jelonek (IV promocja 1925-1928 lok. 1)
  • ppor. sap. Felicjan Ludwik Majorkiewicz (IV promocja 1925-1928 lok. 2, oficer Oddziału III Sztabu SGO „Narew”)
  • śp. ppor. sap. Bolesław Łazutko (IV promocja 1925-1928)
  • ppor. sap. Wacław Dłużniewski (V promocja 1926-1929 lok. 1, we wrześniu dowódca fortecznej kompanii saperów OWar. „Katowice”)
  • ppor. łącz. Andrzej Tadeusz Potocki (V promocja 1926-1929 lok. 1, we IX 1939 dowódca kompanii telefonicznej 25 DP)
  • ppor. sap. Aleksander Konarzewski (VI promocja 1927-1930 lok. 1)
  • ppor. sap. Tadeusz Struś (VI promocja 1927-1930 lok. 13)
  • ppor. sap. Witold Karpowicz (VII promocja 1928-1931, lok. 1, we IX 1939 dowódca Grupy Wojsk Kolejowych Nr 11)
  • ppor. sap. Stanisław Olgierd Jaskold-Gabszewicz (VII promocja 1928-1931, lok. 2, w 1944 dowódca 13 wileńskiego batalionu strzelców)
  • ppor. sap. Mieczysław Norbert Stankiewicz (VII promocja 1928-1931, lok. 3, we IX 1939 dowódca 1 kompanii 56 batalionu saperów, † 1940 Katyń)
  • ppor. sap. Henryk Ignacy Teichen (VII promocja 1928-1931, lok. 4, we IX 1939 dowódca kompanii mostów kolejowych nr 57, † 1940 Katyń)
  • ppor. sap. Stefan Rychter (VII promocja 1928-1931, lok. 5, we IX 1939 oficer operacyjny 3 DP Leg.)
  • ppor. sap. Jan Wojciech Kiwerski (VII promocja 1928-1931, lok. 6, we IX 1939 oficer operacyjny 33 DP)
  • ppor. sap. Maksymilian Robert Kruczała (VII promocja 1928-1931, lok. 7, we IX 1939 zastępca dowódcy 10 batalionu saperów)
  • ppor. sap. Marian Władysław Step (VII promocja 1928-1931, lok. 8)
  • ppor. sap. Stanisław Górski (VII promocja 1928-1931, lok. 9)
  • ppor. sap. inż. Zenon Thienel (1932, lok. 15)
  • ppor. sap. Jerzy Przemysław Morawicz (1935)

Przypisy

  1. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 22 z 9 sierpnia 1928 r., poz. 249.
  2. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 26 z 3 sierpnia 1929 r., poz. 254.
  3. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 3 z 20 stycznia 1930 r., poz. 24.
  4. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 1 z 26 czerwca 1935 r., poz. 23.
  5. Dziennik Urzędowy Ministra Obrony Narodowej z 2009 r. Nr 15, poz. 182.
  6. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 91 z 9 września 1925 roku, s. 499.
  7. Andrzej Jarominiak. Biogramy niektórych polskich inżynierów kolejowych działających w II Rzeczpospolitej. „Problemy Kolejnictwa”, s. 116, Nr 146 z 2008. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych z 1928, 1929, 1930 i 1935.
  • Cutter Zdzisław, Szkolnictwo saperskie w Wojsku Polskim 1918-1939, Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 3 (157), Warszawa 1996, ISSN 0043-7182.
  • Stanisław Rutkowski, Zarys dziejów polskiego szkolnictwa wojskowego, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1970.
  • Jan Piotr Erbiński, Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Inżynieryjnych im. gen. Jakuba Jasińskiego 1944-1984, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1986.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]