Szlak Architektury Drewnianej
Szlak Architektury Drewnianej – drogowy szlak turystyczny powstały we współpracy województw śląskiego, małopolskiego i podkarpackiego[1]. Współpraca nad tworzeniem szlaku trwała w latach 2001-2003[2]. Kilka lat później, w latach 2008-2009, oznakowany został także Szlak Architektury Drewnianej w województwie świętokrzyskim[3].
Projekt ten to sposób na ocalenie przed zapomnieniem zabytków architektury dawnej wsi, głównie architektury – ale również kultury, sztuki ludowej. Wiele z zabytków, do których można zaliczyć kościoły, cerkwie, przydrożne kapliczki, domy, chałupy i dworki, drewniane zabudowania gospodarskie, karczmy i leśniczówki, pałacyki i skanseny, to obiekty, które zostały wpisane do międzynarodowego spisu zabytków UNESCO. Projekt szlaku jest wspierany przez Państwową Służbę Ochrony Zabytków – Biuro Ochrony Zabytków jak również przez lokalne samorządy.
Obiekty zostały oznakowane tablicami informacyjnymi – stojącymi przed głównym wejściem do obiektów, na których umieszczono krótki rys historyczny obiektu w trzech wersjach językowych (polskiej, angielskiej i niemieckiej) oraz schematyczną mapkę całego szlaku wraz z oznaczeniem usytuowania obiektu na szlaku.
Podobne szlaki (tzn. dotyczące architektury) w Europie: Szlak Romantyczny we Frankonii, Zamki nad Loarą we Francji, Burgenstrasse obejmująca Frankonię i Czechy.
Spis treści |
[edytuj] Województwo śląskie
W województwie śląskim szlak ma długość 1060 km i obejmuje 93 obiekty oraz zespoły architektury drewnianej: kościoły, kaplice, dzwonnice, chałupy, karczmy, leśniczówki, pałacyk myśliwski, obiekty gospodarcze (młyn wodny i spichlerze) – w ich naturalnym otoczeniu. Na szlaku znajdują się też dwa skanseny: Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie i Zagroda Wsi Pszczyńskiej w Pszczynie[1].
Szlak podzielono na kilka tras:
- Trasa Główna ma długość 326 km i biegnie przez całe województwo, wytyczona z myślą o połączeniu szlaku w województwie małopolskim z planowanym szlakiem w województwie opolskim[1]
- Pętla Częstochowska – 180 km
- Pętla Gliwicka – 160 km
- Pętla Rybnicka – 130 km
- Pętla Pszczyńska – 135 km
- Pętla Beskidzka – 120 km
[edytuj] Województwo małopolskie
Szlak ma długość 1500 km i obejmuje 237 zabytkowych obiektów drewnianych[4], m.in. kościoły, cerkwie, dzwonnice, dwory, wille i skanseny. Powstał w 2001 roku. Dwa lata później cztery małopolskie kościoły zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego UNESCO: kościół pw. św. Michała Archanioła w Binarowej, kościół pw. św. Michała Archanioła w Dębnie Podhalańskim, kościół pw. św. Leonarda w Lipnicy Murowanej i kościół pw. św. św. Filipa i Jakuba w Sękowej. W 2008 roku oznakowanie obiektów zostało odświeżone i uzupełnione[2].
Szlak podzielono sześć tras[4], dodano także warianty dla niektórych z nich:
- region Jurajsko-Oświęcimski,
- wariant Mogiła–Proszowice,
- region Nadwiślański,
- region Podhalańsko-Pieniński,
- region Pogórza Beskidzkiego,
- wariant Nowy Sącz–Limanowa,
- wariant Nowy Sącz–Krynica-Zdrój,
- region Krynicko-Gorlicki,
- oraz trasę łącznikową.
[edytuj] Województwo podkarpackie
Szlak o długości 1202 km podzielono na 9 tras:
- Trasa nr I krośnieńsko-brzozowska
- Trasa nr II sanocko-dynowska
- Trasa nr III ustrzycko-leska
- Trasa nr IV sanocko-dukielska
- Trasa nr V przemyska
- Trasa nr VI lubaczowska
- Trasa nr VII rzeszowsko-jarosławska
- Trasa nr VIII jasielsko-dębicko-ropczycka
- Trasa nr IX tarnobrzesko-niżańska
[edytuj] Województwo świętokrzyskie
Szlak stworzony z inspiracji istniejącymi trasami w województwach małopolskim, podkarpackim i śląskim[5]. Składa się z 4 tras oraz małej pętli kieleckiej:
- trasa nr I: Chotelek – Busko-Zdrój – Probołowice – Topola – Stradów – Cudzynowice – Gorzków – Rachwałowice – Świniary – Zborówek – Chroberz – Strzegom – Niekrasów – Beszowa
- trasa nr II: Małogoszcz – Rembieszyce – Tokarnia – Chomentów – Mnichów – Mierzwin – Krzcięcice – Mieronice – Obiechów – Trzciniec – Rakoszyn – Kossów – Bebelno – Kurzelów
- trasa nr III: Lipa – Odrowąż – Mroczków – Bliżyn – Skarżysko-Bzin – Parszów – Krynki – Radkowice – Tarczek – Bodzentyn – Kakonin – Kielce Dworek Laszczyków
- trasa nr IV: Sarnówek – Bodzechów – Ostrowiec Świętokrzyski – Ruda Kościelna – Gliniany – Ożarów – Trójca – Kleczanów – Stodoły – Gierczyce – Góra Witosławska
- mała pętla kielecka: Kielce Białogon – Kielce ul. Urzędnicza – Dyminy – Dąbrowa – Wola Kopcowa – Zagórze – Mójcza – Kielce Dworek Laszczyków
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Szlak Architektury Drewnianej – województwo śląskie.
- ↑ 2,0 2,1 Szlak Architektury Drewnianej – województwo małopolskie.
- ↑ Szlak Architektury Drewnianej – województwo świętokrzyskie.
- ↑ 4,0 4,1 Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego: Szlak Architektury Drewnianej.
- ↑ Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Świętokrzyskiego – Szlak Architektury Drewnianej.
