Szlamnik zwyczajny
| Szlamnik zwyczajny | |
| Limosa lapponica[1] | |
| (Linnaeus, 1758) | |
 Szlamnik w szacie spoczynkowej |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ptaki |
| Nadrząd | neognatyczne |
| Rząd | siewkowe |
| Rodzina | bekasowate |
| Podrodzina | rycyki |
| Rodzaj | Limosa |
| Gatunek | szlamnik zwyczajny |
| Podgatunki | |
|
|
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Szlamnik zwyczajny, szlamnik rdzawy, szlamik (Limosa lapponica) – gatunek średniego ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).
- Występowanie
- Zamieszkuje w zależności od podgatunku:
- Limosa lapponica lapponica – Laponia poprzez Półwysep Kanin po Tajmyr. Zimuje w Europie zachodniej i południowej, niemal całej Afryce oraz nad Zatoką Perską i w zachodnich Indiach. Przelatuje przez Polskę w kwietniu-maju i sierpniu-wrześniu
- Limosa lapponica menzbieri – północna Syberia między Katangą a deltą Kołymy. Zimuje w Azji Południowej i północnej Australii.
- Limosa lapponica baueri – północno-wschodnia Syberia na wschód od delty Kołymy oraz zachodnia Alaska. Zimuje od Chin poprzez wyspy Oceanii po Nową Zelandię.
- Cechy gatunku
- Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego, aczkolwiek samice są nieco większe od samców. W upierzeniu godowym wierzch ciała rdzawobrązowy z ciemnymi cętkami, natomiast przednia część głowy, szyi oraz pierś i brzuch czysto rdzawobrązowe. Kuper biały. Ogon biały z poprzecznymi, czarnymi prążkami. Dziób żółty z ciemnym końcem, nieco wygięty ku górze. W szacie spoczynkowej wierzch ciała brązowoszary z ciemnymi plamkami, spód również szarawy. Osobniki młodociane podobne do dorosłych w szacie spoczynkowej, jednak w ich ubarwieniu występuje wyraźna domieszka koloru rdzawego.
- Wymiary średnie
- dł. ciała ok. 36-41 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 66-80 cm
masa ciała ok. 190-600 g - Biotop
- Tundra i lasotundra.
- Gniazdo
- W suchym miejscu na ziemi.
- Jaja
- W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w maju-czerwcu 4 jaja.
- Wysiadywanie
- Jaja wysiadywane są przez okres 21 dni przez obydwoje rodziców (samca za dnia i samicę nocą).
- Pożywienie
- Bezkręgowce.
- Ochrona
- Gatunek chroniony.
Zdolność do długiego lotu [edytuj]
Szlamnik stał się przedmiotem naukowych badań dotyczących ptasich wędrówek. Wszczepienie obserwowanym okazom satelitarnych nadajników pozwoliło precyzyjnie prześledzić trasy przelotów, ich dystanse i długości. Osiągi tych stosunkowo niewielkich ptaków zaskoczyły naukowców. 24 marca 2007 r. samica oznaczona kryptonimem E7 w ciągu 7 dni i 9 godzin pokonała trasę 10 300 km. z Nowej Zelandii do Morza Żółtego. Ta sama samica 2 maja 2007 r. wyruszyła na Alaskę pokonując ok. 6 500 km. W końcu 30 sierpnia wyruszyła w lot powrotny ze znajdującej się na Alasce delty Yukon-Kuskokwim i po 8 dniach i pięciu godzinach nieprzerwanego lotu dotarła na Nową Zelandię pokonawszy dystans 11 680 km [3]. Jest to obecnie rekord długości ptasiego lotu.
Osiagnięcie tak fenomenalnego rezultatu ornitolodzy tłumaczą w następujący sposób:
- Przed podróżą szlamnik gromadzi w ciele zapasy tłuszczu, które spala w czasie drogi. Gdy zabraknie mu tłuszczu, spala białko znajdujące się w mięśniach. W ten sposób w czasie lotu traci połowę swojego ciężaru.
- Szlamnik potrafi dostosować swój metabolizm i anatomię. Zmniejszeniu ulega jego żołądek i jelito, a serce zwiększa się o 33%, wzrasta również liczba czerwonych krwinek.
- Ptak ten lata na wysokości rzędu 7 000 m n.p.m., gdzie w niskiej temperaturze jest w stanie oddać ciepło wytworzone w jego ciele.
- Szlamnik nie pije wody w czasie lotu, lecz zużywa wodę wytworzoną w procesie rozkładu tłuszczów i białek.
- Szlamniki latają w stadach, dzięki czemu wymieniają się rolą prowadzącego.
- Szlamniki wykorzystują prądy powietrzne, jak również panujące na Pacyfiku sztormy.
Przypisy
- ↑ Limosa lapponica w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Limosa lapponica. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
- ↑ Badania opublikowane w Proceedings of The Royal Society B [1]
