Szlezwik-Holsztyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy kraju związkowego Niemiec. Zobacz też: Schleswig-Holstein.
Szlezwik-Holsztyn
Schleswig-Holstein

Schleswig-Holstein
Herb Flaga
Herb Szlezwika-Holsztynu Flaga Szlezwika-Holsztynu
Hymn: Schleswig-Holstein meerumschlungen
Państwo  Niemcy
Stolica Kilonia
Kod ISO 3166-2 DE-SH
Premier Torsten Albig (SPD)
Powierzchnia 15 799,38 km²
Populacja (31 grudnia 2011)
• liczba ludności

2 802 266[1]
• gęstość 177 os./km²
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba miast na prawach powiatu 4
Liczba powiatów 11
Liczba urzędów 119
Liczba gmin 1116
Liczba przedstawicieli w parlamencie
Liczba przedstawicieli w Bundesracie 4
Położenie na mapie Niemiec
Położenie na mapie
Ziemia 54°28′12,1″N 9°30′51,0″E/54,470038 9,514160
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Niemcy

Szlezwik-Holsztyn (niem. Schleswig-Holstein, dolnoniem. Sleswig-Holsteen, fryz. Slaswik-Holstiinj, duń. Slesvig-Holsten) – najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec. Dawna nazwa w języku angielskim to Sleswick-Holsatia (obecnie używa się nazwy niemieckiej). Stolicą jest Kilonia (Kiel). Obecny premier Szlezwika-Holsztynu to Torsten Albig.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Szlezwik-Holsztyn leży w południowej części Półwyspu Jutlandzkiego pomiędzy Morzem Północnym na zachodzie i Morzem Bałtyckim. Graniczy od północy z Danią, a od południa z landami Hamburg, Meklemburgia-Pomorze Przednie i Dolna Saksonia.

Zachodnia część to nizina praktycznie bez wzniesień z kilkunastoma wyspami przy wybrzeżu (Wyspy Północnofryzyjskie). Z kolei wschodnia część obfituje w zatoki, klify, jeziora polodowcowe i niewielkie wzniesienia z najwyższym Bungsberg (168 m n.p.m.). Jedyną wyspą na wschodzie regionu jest Fehmarn. Największą rzeką całego regionu jest Eider, a najważniejsza droga wodna to Kanał Kiloński.

Linia brzegowa tego landu stanowi 3,2% całej linii brzegowej Europy. W miasteczku Nortorf znajduje się geograficzny środek tego kraju związkowego. Szlezwik-Holsztyn składa się historycznie ze Szlezwika i Holsztynu. Granicę między obydwoma obszarami wyznaczają rzeki Eider i Levensau (nieco na północ od Kilonii).W przeszłości rzeki te wyznaczały północną granicę Świętego Cesarstwa Rzymskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W przeszłości Szlezwik i Holsztyn były odrębnymi krainami, których granica przebiegała wzdłuż rzeki Eider. We wczesnym średniowieczu przebiegał tędy tzw. Limes Saxoniae będący granicą pomiędzy Sasami oraz Słowianami połabskimi z plemienia Obodrzyców[2]. Zamieszkujący te tereny Słowianie ostatecznie zostali podbici przez Sasów dopiero w XII wieku[3].

W średniowieczu Szlezwik pozostawał lennem Danii, natomiast Holsztyn, dawne terytorium plemienne północnego odłamu Sasów (m.in. Holsatów, stąd nazwa), znajdował się w strefie wpływów świętego cesarstwa. W XIII-XIV wieku wskutek osłabienia politycznego Danii księstwo Szlezwiku usamodzielniło się i nawiązało bliższe stosunki z Holsztynem. W 1386 roku oba kraje zostały zjednoczone pod rządami hrabiów Holsztynu z dynastii Schauenburgów. W 1460 roku obydwa księstwa po wygaśnięciu miejscowej linii książęcej przeszedł we władanie dynastii Oldenburgów i zostały połączone unią personalną z Danią.

W późniejszych latach podzielony pomiędzy różne gałęzie rodziny panującej. W 1773 roku zjednoczony. Po wejściu Holsztynu do Związku Niemieckiego (1815) zaostrzyły się antagonizmy duńsko-niemieckie. W latach 18481850 i 1864 Austria i Prusy wystąpiły przeciwko Danii dążącej do wcielenia Szlezwiku i zajęły całe terytorium Szlezwika-Holsztynu. W 1866 roku wybuchła wojna austriacko-pruska, po której Szlezwik-Holsztyn wcielono do Prus. Kończący I wojnę światową traktat wersalski (1919) przewidywał referendum w sprawie podziału regionu między Danię i Niemcy. W 1920 roku przeprowadzono plebiscyt, w strefie północnej zdecydowana większość ludności opowiedziała się za przyłączeniem do Danii, w strefie południowej – za pozostaniem przy Niemczech. W 1946 roku utworzono kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn.

Ludność[edytuj | edytuj kod]

W Szlezwiku-Holsztynie żyje 2,83 mln mieszkańców. Średnia gęstość zaludnienia wynosi 179 mieszkańców na km²[4].

W użyciu oprócz języka niemieckiegojęzyk dolnoniemiecki, duński i fryzyjski. Wskutek zaszłości historycznych (I wojna o Szlezwik, Wojna duńska 1864 roku) i włączenia Szlezwika-Holsztynu do Niemiec żyje tu dziś mniejszość duńska (ok.50 tys.), mniejszość fryzyjska liczy około 40 tys.[5]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Region przemysłowo-rolniczy. Eksploatacja złóż ropy naftowej. Rozwinięty przemysł stoczniowy, maszynowy, chemiczny, włókienniczy i spożywczy. Uprawa żyta, pszenicy, jęczmienia, ziemniaków, buraków cukrowych, rzepaku i roślin pastewnych. Hodowla bydła i trzody chlewnej. Na wybrzeżach rybołówstwo. Ważną rolę odgrywa turystyka – liczne kąpieliska nadmorskie (wyspy: Sylt, Amrum, zatoki: Lubecka, Kilońska. Największe miasta: Kilonia, Lubeka, Flensburg, Neumünster, Rendsburg, Szlezwik, Eckernförde.

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Koalicja rządząca: koalicja SPD/Grüne/SSW

Skład Landtagu[6]:

Ostatnie wybory: 6 maja 2012
Najbliższe wybory: 2017

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Okręt niemiecki, z którego padły jedne z pierwszych strzałów podczas II wojny światowej na Westerplatte, nazywał się Schleswig-Holstein.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Stan na 31 grudnia 2011 roku: Statistisches Bundesamt: Vorläufige Ergebnisse der Bevölkerungsfortschreibung auf Grundlage des Zensus 2011 (niem.). [dostęp 5-06-2013].
  2. Turasiewicz A., Dzieje polityczne Obodrzyców od IX wieku do utraty niepodległości w latach 1160 – 1164, Warszawa 2004, ISBN 83-88508-65-2
  3. "Słowianie Połabscy", Jerzy Strzelczyk, Wydawnictwo Poznańskie 2002, ISBN 83-7177-087-1
  4. [1] (de.)
  5. Niemcy w świetle faktów i liczb, Societas-Verlag, Frankfurt/M, 1996, str.151
  6. landtag.ltsh.landtag.ltsh.de: Der 18. Schleswig-Holsteinische Landtag (niem.). [dostęp 6 kwietnia 2014].