Szlezwik-Holsztyn

Szlezwik-Holsztyn Schleswig-Holstein
Herb Szlezwika-Holsztynu Flaga zwykła i urzędowa Szlezwika-Holsztynu
Pełna nazwa kraju związkowego (niem.)	Schleswig-Holstein
Stolica kraju związkowego	Kilonia
ISO 3166-2:	DE-SH
Hymn kraju związkowego	Schleswig-Holstein meerumschlungen
Powierzchnia	15 799,38 km²
Ludność	2 834 260 mieszk. (31 grudnia 2008)
Gęstość zaludnienia	179 mieszk./km²
Szczegółowy podział administracyjny powiaty miasta na prawach powiatu 4 powiaty ziemskie 11 urzędy 119 gminy 1116
Premier	Torsten Albig (SPD)
Partia rządząca	koalicja SPD/Grüne/SSW
Skład landtagu:
CDU	22
SPD	22
FDP	6
Partia Zielonych	10
Linke	6
inni	9
Ostatnie wybory	6 maja 2012
Najbliższe wybory	2017
Liczba posłów do Rady Federalnej	4
Zadłużenie publiczne kraju	23,01 miliarda € (2008)
Zadłużenie publiczne w przeliczeniu na mieszkańca	8125 € (2008)
Oficjalna strona kraju związkowego
Portal Niemcy

Szlezwik-Holsztyn (niem. Schleswig-Holstein, dolnoniem. Sleswig-Holsteen, fryz. Slaswik-Holstiinj, duń. Slesvig-Holsten) – najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec. Dawna nazwa w języku angielskim to Sleswick-Holsatia (obecnie używa się nazwy niemieckiej). Stolicą jest Kilonia (Kiel). Obecny premier Szlezwika-Holsztynu to Torsten Albig.

Geografia

Szlezwik-Holsztyn leży w południowej części Półwyspu Jutlandzkiego pomiędzy Morzem Północnym na zachodzie i Morzem Bałtyckim. Graniczy od północy z Danią, a od południa z landami Hamburg, Meklemburgia-Pomorze Przednie i Dolna Saksonia.

Zachodnia część to nizina praktycznie bez wzniesień z kilkunastoma wyspami przy wybrzeżu (Wyspy Północnofryzyjskie). Z kolei wschodnia część obfituje w zatoki, klify, jeziora polodowcowe i niewielkie wzniesienia z najwyższym Bungsberg (168 m n.p.m.). Jedyną wyspą na wschodzie regionu jest Fehmarn. Największą rzeką całego regionu jest Eider, a najważniejsza droga wodna to Kanał Kiloński.

Linia brzegowa tego landu stanowi 3,2% całej linii brzegowej Europy. W miasteczku Nortorf znajduje się geograficzny środek tego kraju związkowego. Szlezwik-Holsztyn składa się historycznie ze Szlezwika i Holsztynu. Granicę między obydwoma obszarami wyznaczają rzeki Eider i Levensau (nieco na północ od Kilonii).W przeszłości rzeki te wyznaczały północną granicę Świętego Cesarstwa Rzymskiego.

Historia

W przeszłości Szlezwik i Holsztyn były odrębnymi krainami, których granica przebiegała wzdłuż rzeki Eider. We wczesnym średniowieczu przebiegał tędy tzw. Limes Saxoniae będący granicą pomiędzy Sasami oraz Słowianami połabskimi z plemienia Obodrzyców. Zamieszkujący te tereny Słowianie ostatecznie zostali podbici przez Sasów dopiero w XII wieku.

Limes Saxoniae

W średniowieczu Szlezwik pozostawał lennem Danii, natomiast Holsztyn, dawne terytorium plemienne północnego odłamu Sasów (m.in. Holsatów, stąd nazwa), znajdował się w strefie wpływów cesarstwa niemieckiego. W XIII-XIV wieku wskutek osłabienia politycznego Danii księstwo Szlezwiku usamodzielniło się i nawiązało bliższe stosunki z Holsztynem. W 1386 roku oba kraje zostały zjednoczone pod rządami hrabiów Holsztynu z dynastii Schauenburgów. W 1460 roku Szlezwik-Holsztyn po wygaśnięciu miejscowej linii książęcej przeszedł we władanie dynastii Oldenburgów i został połączony unią personalną z Danią.

W późniejszych latach podzielony pomiędzy różne gałęzie rodziny panującej. W 1773 roku włączony ściślej do Danii. Po wejściu Holsztynu do Związku Niemieckiego (1815) zaostrzyły się antagonizmy duńsko-niemieckie. W latach 1848–1850 i 1864 Austria i Prusy wystąpiły przeciwko Danii dążącej do wcielenia Szlezwiku i zajęły całe terytorium Szlezwika-Holsztynu. W 1866 roku wybuchła wojna austriacko-pruska, po której Szlezwik-Holsztyn wcielono do Prus. Kończący I wojnę światową traktat wersalski (1919) przewidywał referendum w sprawie podziału regionu między Danię i Niemcy. W 1920 roku przeprowadzono plebiscyt, w strefie północnej zdecydowana większość ludności opowiedziała się za przyłączeniem do Danii, w strefie południowej – za pozostaniem przy Niemczech. W 1946 roku utworzono kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn.

Ludność

W Szlezwiku-Holsztynie żyje 2,83 mln mieszkańców. Średnia gęstość zaludnienia wynosi 179 mieszkańców na km².

W użyciu oprócz języka niemieckiego są język dolnoniemiecki, duński i fryzyjski. Wskutek zaszłości historycznych (I wojna o Szlezwik, Wojna duńska 1864 roku) i włączenia Szlezwika-Holsztynu do Niemiec żyje tu dziś mniejszość duńska (ok.50 tys.), mniejszość fryzyjska liczy około 40 tys.

Gospodarka

Region przemysłowo-rolniczy. Eksploatacja złóż ropy naftowej. Rozwinięty przemysł stoczniowy, maszynowy, chemiczny, włókienniczy i spożywczy. Uprawa żyta, pszenicy, jęczmienia, ziemniaków, buraków cukrowych, rzepaku i roślin pastewnych. Hodowla bydła i trzody chlewnej. Na wybrzeżach rybołówstwo. Ważną rolę odgrywa turystyka – liczne kąpieliska nadmorskie (główne wyspy: Sylt, Amrum i okolice Zatoki Lubeckiej). Największe miasta: Kilonia, Lubeka, Neumünster, Szlezwik.

Ciekawostki

Okręt niemiecki, z którego padły jedne z pierwszych strzałów podczas II wojny światowej na Westerplatte, nazywał się Schleswig-Holstein.

Zobacz też

• Schleswig-Holstein
• Szlezwik
• Holsztyn
• Podział administracyjny Szlezwika-Holsztynu
• Władcy Szlezwika-Holsztynu