Szonów (Czechy)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szonów
Šenov
Kościół Opatrzności Bożej w Szonowie
Kościół Opatrzności Bożej w Szonowie
Herb Flaga
Herb Szonowa Flaga Szonowa
Państwo  Czechy
Kraj Flag of Moravian-Silesian Region.svg morawsko-śląski
Powiat Ostrawa
Prawa miejskie 1998
Burmistrz Ing. Antonín Ševčík
Powierzchnia 16,63 km²
Wysokość 255 m n.p.m.
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

5919
336 os./km²
Kod pocztowy 739 34
Położenie na mapie kraju morawsko-śląskiego
Mapa lokalizacyjna kraju morawsko-śląskiego
Szonów
Szonów
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Szonów
Szonów
Ziemia 49°47′03″N 18°22′47″E/49,784167 18,379722Na mapach: 49°47′03″N 18°22′47″E/49,784167 18,379722
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Czechy

Szonów[1] (cz. Šenov, dawniej również Šonov, niem. Schönhof) – miasto w powiecie Ostrawa, w kraju morawsko-śląskim, w Czechach. Według danych z 30 czerwca 2010 powierzchnia miasta wynosiła 1663 ha, a liczba jego mieszkańców 5919 osób.

Miasto Szonów położone jest nad rzeką Łucyną, ok. 9 km na południowy wschód od centrum Ostrawy i 6 km na wschód od Ostrawicy, w granicach historycznego Śląska Cieszyńskiego. Na zachodzie sąsiaduje z Ostrawą (z Bartowicami), na południu z Racimowem (z Datyniami Górnymi) i Więcłowicami, na północy i wschodzie z należącymi do powiatu Karwina Pietwałdem i Hawierzowem.

Prawa miejskie posiada od 1998 roku[2]. Do 31 grudnia 2006 roku miasto wchodziło w skład powiatu Frydek-Mistek, 1 stycznia 2007 zostało objęte rozszerzonym powiatem Ostrawa.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W latach 1869-2001[3]:

Rok 1869 1880 1890 1900 1910 1921 1930 1950 1961 1970 1980 1991 2001
Liczba ludności 1915 2178 2407 2970 3441 3489 4264 4908 4772 5083 5465 5330 5406

W 2001 roku największą narodową mniejszość stanowili Słowacy (2,5%), następnie Morawianie (2%), Ślązacy i Polacy (po 0,6%). Osoby wierzące stanowiły 43,6%, z czego katolicy 81%.[4]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana została w łacińskim dokumencie Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego), spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna ok. 1305 w szeregu wsi zobowiązanych do płacenia dziesięciny biskupstwu we Wrocławiu, w postaci item in Sonow[5][6][7]. Zapis ten (brak określenia liczby łanów, z których będzie płacony podatek) wskazuje, że wieś była w początkowej fazie powstawania (na tzw. surowym korzeniu), co wiąże się z przeprowadzaną pod koniec XIII wieku na terytorium późniejszego Górnego Śląska wielką akcją osadniczą (tzw. łanowo-czynszową). Wieś politycznie znajdowała się wówczas w granicach utworzonego w 1290 piastowskiego (polskiego) księstwa cieszyńskiego, będącego od 1327 lennem Królestwa Czech, a od 1526 roku w wyniku objęcia tronu czeskiego przez Habsburgów wraz z regionem aż do 1918 roku w monarchii Habsburgów (potocznie Austrii).

W latach 1576-1867 miejscowość była w posiadaniu rodziny Skrbeńskich z Hrziszcza.

W sprawozdaniu z poboru świętopietrza sporządzonym przez archidiakona opolskiego Mikołaja Wolffa w 1447 jako jedną z 51 w archiprezbiteracie cieszyńskim wymieniono parafię w miejscowości Schonwald[8]. Jeśli tę miejscowość zidentyfikować z Szonowem to parafia ta powstała jeszcze w XIV lub w pierwszej połowie XV wieku, a na podstawie wysokości opłaty w owym sprawozdaniu liczbę ówczesnych parafian (we wszystkich podległych wioskach) oszacować można na 105[9]. Jeśli Schonwald to nie Szonów to miejscowa parafia pw św. Mikołaja Biskupa i Wyznawcy[10] założona została później, w drugiej połowie XV lub w XVI wieku[10]. Według dokumentów wizytacyjnych biskupstwa wrocławskiego z 1679 roku miejscowi parafianie posługiwali się językiem morawskim (concio Moravica) natomiast w 1847 nabożeństwa i śpierwy oraz nauczanie religii prowadzono w języku polskim[11].

W 1869 wieś liczyła 1915 mieszkańców[12],

Według austriackiego spisu ludności z 1910 roku wieś Szonów miała 3441 mieszkańców, z czego 3412 było zameldowanych na stałe, 2820 (82,6%) było czesko-, 528 (15,5%) polsko-, 58 (1,7%) niemieckojęzycznymi, a 6 osób posługiwało się innym językiem, 2883 (83,8%) było katolikami, 539 (15,7%) ewangelikami, 18 (0,5%) wyznawcami judaizmu a 1 osoba była innej religii lub wyznania[13].

Po podziale Śląska Cieszyńskiego miejscowość znalazła się w granicach Czechosłowacji. Podczas II wojny światowej Szonów został wchłonięty do III Rzeszy, a 3 maja 1945 zdobyty przez wojska Armii Czerwonej.

Pod koniec lat 40. XX wieku na wschodnim skraju Szonowa zaczęto budować nowe socrealistyczne osiedle robotnicze. 18 grudnia 1955 z miejscowości wydzielono 61 hektarów na poczet nowopowstałego miasta Hawierzowa. Sam Szonów prawa miejskie otrzymał w 1998 roku.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Urodzeni w Szonowie[edytuj | edytuj kod]

  • Wacław Olszak (1868-1939) – polski lekarz, działacz narodowy i społeczny na Śląsku Cieszyńskim;
  • Vilém Wünsche (1900-1984) – czeski malarz, grafik i ilustrator[14]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 11. Europa, Część I, 2009 Publikacja w formacie PDF
  2. Město Šenov (cz.)
  3. Český statistický úřad: Historický lexikon obcí ČR 1869 – 2005 – 1. díl (cz.). 20 sierpnia 2008. [dostęp 2010-10-13]. s. 716-717.
  4. Sčítaní lidu, domů a bytů 2001 (cz.). [dostęp 2010-10-03].
  5. Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528). Idzi Panic (redakcja). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2010, s. 296. ISBN 978-83-926929-3-5.
  6. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (online). W: www.dokumentyslaska.pl [on-line]. [dostęp 2013-07-22].
  7. H. Markgraf, J. W. Schulte: Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis. Breslau: Josef Max & Comp., 1889.
  8. Registrum denarii sancti Petri in archidiaconatu Opoliensi sub anno domini MCCCCXLVII per dominum Nicolaum Wolff decretorum doctorem, archidiaconum Opoliensem, ex commisione reverendi in Christo patris ac domini Conradi episcopi Wratislaviensis, sedis apostolice collectoris, collecti. „Zeitschrift des Vereins für Geschichte und Alterthum Schlesiens”. 27, s. 369-372, 1893. Breslau: H. Markgraf (niem.). 
  9. I. Panic, 2010, s. 322
  10. 10,0 10,1 I. Panic, 2010, s. 415
  11. Śląsk Cieszyński w początkach czasów nowożytnych (1528-1653). Idzi Panic (redakcja). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2011, s. 185-186. ISBN 978-83-926929-5-9.
  12. Český statistický úřad: Historický lexikon obcí ČR 1869 – 2005 – 1. díl (cz.). 20 sierpnia 2008. [dostęp 2010-10-09]. s. 716-717.
  13. Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien. Troppau: 1912. (niem.)
  14. Národní umělec, akademický malíř, a též šenovský rodák,Vilém Wünsche.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]