Szopienice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Szopienic
Herb po 1930 roku
VI Liceum Ogólnokształcące im. Jana Długosza
Zabudowania dawnej huty „Uthemann”
Zabudowania dawnej huty „Uthemann”
Wikimedia Commons

Szopienice (niem. Schoppinitz) − część dzielnicy Katowic Szopienice-Burowiec powstała z połączenia Roździenia i Szopienic, położona nad rzeką Rawą, 8 km na wschód od centrum miasta; w latach 1947−1959 samodzielne miasto.

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

  • Huta Metali Nieżelaznych Szopienice S.A. – wyroby walcowane z miedzi i mosiądzu (taśmy, blachy, rury)
  • Odlewnia Metali Szopienice sp. z o.o. − wydzielona w 2001 HMN Szopienice S.A. − produkcja półproduktów z miedzi i jej stopów, odlewnictwo żeliwa, staliwa, ołowiu, cynku i cyny oraz stopów metali (np. cynkowo-aluminiowych)
  • Selgros − jeden z centrów Selgros Cash&Carry, ogólnopolskiej sieci hal handlu hurtowego
  • Rockwell Automation − spółka zajmująca się produkcją i wdrażaniem elementów automatyki przemysłowej, w tym urządzeń średniego i wysokiego napięcia
  • Unilever Polska S.A. − produkcja margaryny i pakowanie herbaty

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

W Szopienicach znajdują się następujące zabytkowe i historyczne obiekty[2][3][4][5]:

  • Zespół kościelny kościoła św. Jadwigi Śląskiej (pl. Powstańców Śląskich 3); został wpisany do rejestru zabytków dnia 30 grudnia 1994 (nr rej.: A/1557/94); zespół kościelny obejmuje: kościół parafialny pod wezwaniem świętej Jadwigi z lat 1885−1887 w stylu neogotyckim; kaplicę Ogrójca z 1903, wzniesioną według projektu Ludwika Schneidera w stylu neogotyckim; grupę rzeźb „Adoracja Krzyża” i Pieta z przełomu XIX i XX wieku.
  • Kościół Ewangelicko-Augsburski pw. Zbawiciela (ul. ks. bpa H. Bednorza 20[6]); wpisany do rejestru zabytków 30 grudnia 2002 (nr rej.: A/76/02), wpis do rejestru zabytków obejmuje budynek kościoła wraz z najbliższym otoczeniem w ramach działki (z wyjątkiem ogrodzenia); kościół zaprojektował architekt H. Ritschel, wzniesiono go w latach 1898−1901, w stylu neogotyckim, z cegły klinkierowej. W otoczeniu znajdują się: neogotycka plebania, wybudowana w latach 1907−1908, dawna apteka Graefe’go, dawna willa dra Stauba.
  • Dom handlowy − dawna szkoła katolicka (ul. ks. bpa H. Bednorza 1), obiekt wzniesiono w 1875 w stylu historyzmu, przebudowano w latach trzydziestych i czterdziestych XX wieku[7].
  • Willa mieszkalna (ul. ks. bpa H. Bednorza 5), wybudowana w 1899 w stylu historyzmu, według projektu architekta H. Ritschela[7].
  • Kamienica mieszkalna z oficyną (ul. ks. bpa H. Bednorza 7/7a), wzniesiona pod koniec XIX wieku w stylu historyzmu z elementami neogotyku[7].
  • Kamienice z oficynami (ul. ks. bpa H. Bednorza 9, 11/11a), wybudowane pod koniec XIX wieku w stylu historyzmu[7].
  • Ceglany budynek szkoły (ul. ks. bpa H. Bednorza 13), pochodzący z początku XX wieku[7].
  • Kamienica mieszkalna − dawna apteka Graefe’go (ul. ks. bpa H. Bednorza 14), została wzniesiona w 1892 w stylu historyzmu, obiekt projektował architekt H. Ritschel[7].
  • Gmach dawnej szkoły ewangelickiej (ul. ks. bpa H. Bednorza 15), wybudowany na początku XX wieku, posiada cechy stylów: historyzmu ceglanego, neogotyku, modernizmu[7].
  • Kamienica mieszkalna − dawna willa dra Stauba (ul. ks. bpa H. Bednorza 16), wzniesiona w 1892 w stylu historyzmu, zaprojektował ją architekt H. Ritschel[7].
  • Kamienica mieszkalna − dawna kamienica F. Mixy (ul. ks. bpa H. Bednorza 22), wybudowana w 1908 dla Franza Mixy[8], posiada cechy stylu modernizmu i klasycyzmu[7].
  • Zabytkowy budynek administracyjny (tzw. „willa Jacobsena”) z początku XX wieku (ul. ks. bpa H. Bednorza 60[9]); wpisany do rejestru zabytków 17 czerwca 1982 (nr rej.: A/1291/82), granice ochrony obejmują obiekt w ramach ogrodzenia[3]; kamienica jest murowana z cegły.
  • Zespół zabudowy dawnego browaru i słodowni braci Mokrskich (ul. ks. bpa H. Bednorza 2a−6); wpisany do rejestru zabytków 13 listopada 1992 (nr rej.: A/1506/92), granice ochrony konserwatorskiej obejmują cały zespół zabudowań wraz z otoczeniem, jego układ przestrzenny, zieleń oraz ciągi komunikacyjne.
  • Zabytkowa kamienica mieszkalna (ul. ks. bpa H. Bednorza 43); wzniesiona w stylu historyzmu ceglanego; w budynku zachowały się formy historycznej stolarki okiennej i drzwiowej, historyczny rodzaj pokrycia dachu (dachówka), detal architektoniczny i wystrój elewacji[4].
  • Zabytkowa murowana kamienica (ul. ks. bpa H. Bednorza 49)[5]; wzniesiona w stylu historyzmu ceglanego.
  • Zabytkowy gmach VI Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Długosza (ul. Lwowska 2); wpisany do rejestru zabytków dnia 30 grudnia 1994, nr rej.: 1560/94, wzniesiony w 1906 według projektu Kuntzego (budowniczego miejskiego z Opola), w stylu neogotyckim (podczas III powstania śląskiego był siedzibą Wojciecha Korfantego i Naczelnej Władzy Cywilnej i Wojskowej).
  • Zabytkowa kamienica wraz z budynkiem gospodarczym (ul. Lwowska), wzniesione w drugiej połowie XIX wieku (budynek gospodarczy z 1896), murowane[5].
  • Murowany budynek dawnego hotelu Klippera (ul. Lwowska 5); wzniesiony pod koniec XIX wieku; obecnie mieści się w nim przychodnia specjalistyczna[5].
  • Murowana kamienica (ul. Lwowska 7); wzniesiona pod koniec XIX wieku[5].
  • Murowana kamienica (ul. Lwowska 10, róg z ul. Wypoczynkową 1); wzniesiona pod koniec XIX wieku[5].
  • Murowana kamienica (ul. Lwowska 12, róg z ul. 11 Listopada 2); wzniesiona pod koniec XIX wieku[5].
  • Murowana kamienica (ul. Lwowska 14, róg z ul. 11 Listopada 1); wzniesiona pod koniec XIX wieku[5].
  • Murowana kamienica (ul. 11 Listopada 1, 3, 5, 7); wzniesiona w 1908[5].
  • Murowana kamienica (ul. 11 Listopada 4); wzniesiona na początku XX wieku[5].
  • Zespół zabudowy dawnej huty cynku z lat 1908−1912: hala nr 1 pieców destylacyjnych wraz z kominami, budynek muflarni, magazynu blendy, cechowni, wieża ciśnień, portiernia nr 1, wysoka kolejka wąskotorowa na estakadzie; zespół wzniesiono w stylu modernizmu (zespół wpisano do rejestru zabytków 30 lipca 1978, nr rej.: A/1227/78).
  • Zabudowania Huty Metali Nieżelaznych Szopienice.
  • Willa z pierwszego dziesięciolecia XX wieku, wolnostojąca, modernistyczna (ul. J. Kantorówny 20); wpisana do rejestru zabyktów dnia 16 X 1995 (nr rej.: A/1616/95).
  • Zamek Prittwitz (ul. Krakowska 81-83), pochodzący z końca XIX wieku[10].
  • Budynek szkoły wraz z salą gimnastyczną (ul. 11 Listopada 13); wzniesiony w latach pięćdziesiątych XX wieku.
  • Zespół hal Przedsiębiorstwa Komunikacji Tramwajowej (ul. Wałowa 11); wzniesiony pod koniec XIX wieku.
  • Klasztor sióstr Boromeuszek.
  • Dawny ratusz miasta Szopienice (obecnie ośrodek zdrowia oraz delegatura Urzędu Miasta).
  • Budynek poczty (ul. Obrońców Westerplatte 17[11]); wzniesiony w 1930[12].
  • Hala sportowa Hutniczego Klubu Sportowego (HKS), pochodząca z początków XX wieku (ul. Obrońców Westerplatte 44); jej pierwszym właścicielem był Freund[12]; w 2011 halę rozebrano[13].
  • Historyczny budynek (ul. Obrońców Westerplatte 9[14]).
  • Zabudowania ul. Wiosny Ludów.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie dzielnicy działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Ludzie związani z Szopienicami[edytuj | edytuj kod]

Lista osób urodzonych w Szopienicach, mających biogram na stronach Wikipedii:

Miejsca pamięci[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Szopienic zlokalizowane są dwa cmentarze:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Wędrówka po Szopienicach (pol.) www.katowice.eu [dostęp 2011-07-16].
  2. Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami w województwie śląskim na lata 2010−2013 (pol.) www.slaskie.pl [dostęp 2011-07-19].
  3. 3,0 3,1 Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach (pol.). www.wkz.katowice.pl. [dostęp 2011-07-14].
  4. 4,0 4,1 Urząd Miasta Katowice: 105. Uchwała w sprawie uchwalenia: miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w rejonie ulicy Wałowej w Katowicach. Uchwała nr XLVIII/993/09 z dnia 26 X 2009 r. (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-14].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 5,8 5,9 Urząd Miasta Katowice: Uchwała nr VII/93/07 Rady Miasta Katowice z dnia 26.02.2007 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru południowo-zachodniej części dzielnicy Szopienice w Katowicach (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-14].
  6. Michał Bulsa: Ulice i place Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2012, s. 45. ISBN 978-83-933-665-8-3. (pol.)
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 7,7 7,8 Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9) (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-14].
  8. Michał Bulsa, Michał Malina. Kamienica Franza Mixy przy ul. Bednorza 22. „Roździeń”. 9/218, s. 11, wrzesień 2013. ISSN 1426-0085. 
  9. Michał Bulsa, Michał Malina. Willa Jacobsena. „Roździeń”. 6/215, s. 20, czerwiec 2013. 
  10. Michał Bulsa, Michał Malina. Pałacyk Prittwitz. „Roździeń”. 9/218, s. 11, wrzesień 2013. ISSN 1426-0085. 
  11. „Poczta Polska” S.A. Urząd Pocztowy Katowice 14 (pol.) www.katalog.pf.pl [dostęp 2011-07-14].
  12. 12,0 12,1 Leszek Jabłoński: Na trasie Balkan Ekspresu - Giszowiec, Nikiszowiec, Szopienice. Przewodnik po dzielnicach Katowic. Katowice: CRUX, 2003, s. 46. ISBN 83-918152-3-4.
  13. Rozbiórka dawnej hali HKS (pol.) www.szopienice.org [dostęp 2011-08-21].
  14. Urząd Miasta Katowice: Protokół nr 47/10 z posiedzenia Komisji Górniczej Rady Miasta Katowice. (pol.) www.bip.um.katowice.pl [dostęp 2011-07-14].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna Artur, 1996, s. 232−242. ISBN 83-905115-0-9.
  • Leszek Jabłoński: Na trasie Balkan Ekspresu - Giszowiec, Nikiszowiec, Szopienice. Przewodnik po dzielnicach Katowic. Katowice: CRUX, 2003, s. 46. ISBN 83-918152-3-4.
  • Andrzej Plewako: Działalność Kuźnicy Boguckiej w Katowicach. Katowice: Katowickie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, 1985, s. 10, 11, 12.