Szparagowate

Szparagowate
Szparag lekarski
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	Euphyllophyta
Klad	rośliny nasienne
Klasa	okrytonasienne
Klad	jednoliścienne
Rząd	szparagowce
Rodzina	szparagowate
Nazwa systematyczna
Asparagaceae Juss. Gen. Pl.: 40. 4 Aug 1789
Zdjęcia i grafiki w Commons

Szparagowate (Asparagaceae Juss.) – rodzina roślin jednoliściennych. W różnych systemach klasyfikacyjnych roślin do początków XXI wieku była wąsko definiowana, zwykle z jednym rodzajem – szparag (Asparagus), występującym w Eurazji i Afryce, a także na niewielkich obszarach Australii i Meksyku. Znaczne zmiany w systematyce rodziny nastąpiły w 2009 roku. W systemie APG III zmniejszono liczbę rodzin w rzędzie szparagowców (Asparagales) i znacznie rozszerzono zakres rodziny szparagowatych. W tym samym roku ukazała się publikacja przedstawiająca klasyfikację podrodzin w nowym ujęciu tego taksonu.

Systematyka

Pozycja i podział rodziny wg Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Jeden z kladów w rzędzie szparagowców Asparagales w obrębie jednoliściennych. Pozycję filogenetyczną rodziny w obrębie rzędu przedstawia poniższy kladogram.

←	storczykowate Orchidaceae Boryaceae Blandfordiaceae Lanariaceae asteliowate Asteliaceae Hypoxidaceae Ixioliriaceae Tecophilaeaceae Doryanthaceae kosaćcowate Iridaceae Xeronemataceae żółtakowate Xanthorrhoeaceae amarylkowate Amaryllidaceae szparagowate Asparagaceae

Podział i powiązania filogenetyczne podrodzin szparagowatych:

szparagowate	Aphyllanthoideae Brodiaeoideae Scilloideae Agavoideae Lomandroideae Asparagoideae Nolinoideae

Aphyllanthoideae Lindley

• Aphyllanthes

Brodiaeoideae Traub

(synonim: Themidaceae Salisbury)

• Androstephium Torr.
• Bessera Schult.
• Bloomeria Kellogg
• Brodiaea Sm. – brodiea
• Dandya H.E.Moore
• Dichelostemma Kunth
• Milla Cavanilles
• Petronymphe H.E.Moore
• Triteleia Douglas ex Lindl.
• Triteleiopsis Hoover

Scilloideae Burnett

(synonim: hiacyntowate Hyacinthaceae Batsch)

• Albuca L.
• Alrawia (Wendelbo) K.M.Perss. & Wendelbo
• Amphisiphon W.F.Barker
• Androsiphon Schltr.
• Bellevalia Lapeyr. (syn. Strangweja Bertol.)
• Bowiea Harv. ex Hook.f.
• Brimeura Salisb.
• Chionodoxa Boiss. – śnieżnik
• Chionoscilla J.Allen ex G.Nicholson
• Chlorogalum (Lindl.) Kunth
• Daubenya Lindl.
• Dipcadi Medik.
• Drimia Jacq. ex Willd.
• Drimiopsis Lindl. & Paxton (syn. Resnova Van der Merwe)
• Eucomis L'Hér. – warkocznica, eukomis
• Fortunatia J.F.Macbr.
• Galtonia Decne.
• Hastingsia S.Watson
• Hyacinthella Schur
• Hyacinthoides Heist. ex Fabr., Endymion Dumort. – hiacyncik
• Hyacinthus L. – hiacynt
• Lachenalia J.Jacq. ex Murray (syn. Brachyscypha Baker) – lachenalia
• Ledebouria Roth
• Leopoldia Parl.
• Litanthus Harv.
• Massonia Thunb. ex Houtt. (syn. Neobakeria Schltr.)
• Muscari Mill. – szafirek
• Muscarimia Kostel.
• Neopatersonia Schonl.
• Ornithogalum L. – śniedek
• Polyxena Kunth
• Pseudogaltonia (Kuntze) Engl.
• Pseudomuscari Garbari & Greuter
• Puschkinia Adams – puszkinia
• Rhadamanthus Salisb.
• Rhodocodon Baker
• Schizobasis Baker
• Scilla L. – cebulica
• Sypharissa Salisb.
• Thuranthos C.H.Wright
• Urginea Steinh. (syn. Urgineopsis Compton)
• Veltheimia Gled.
• Whiteheadia Harv.

Agavoideae Herbert

Lomandroideae Thorne & Reveal

(synonimy: Eustrephaceae Chupov, Laxmanniaceae Bubani, Lomandraceae Lotsy)

• Acanthocarpus Lehmann
• Arthropodium R. Brown
• Chamaexeros Bentham
• Chamaescilla Bentham
• Cordyline R. Brown – kordylina
• Eustrephus R. Brown
• Laxmannia R. Brown
• Lomandra Labillardière
• Murchisonia Brittan
• Romnalda P. F. Stevens
• Sowerbaea Smith
• Thysanotus R. Brown
• Trichopetalum Lindley
• Xerolirion A. S. George

Asparagoideae Burmeister

• Asparagus Linnaeus – szparag
• Hemiphylacus S. Watson

Nolinoideae Burnett

(synonimy: Aspidistraceae Endlicher, konwaliowate Convallariaceae Horaninow, dracenowate Dracaenaceae Salisbury, Eriospermaceae Endlicher, Nolinaceae Nakai, Ophiopogonaceae Endlicher, Peliosanthaceae Salisbury, Polygonataceae Salisbury, myszopłochowate Ruscaceae Sprengel, nom. cons., Sansevieraceae Nakai, Tupistraceae Schnizlein)

• Aspidistra Ker Gawl. – aspidistra
• Clintonia Raf.
• Comosperma
• Convallaria – konwalia
• Disporopsis Hance
• Disporum Salisb. ex D.Don
• Dracaena – dracena (w tym Sanseviera)
• Drymophila R.Br.
• Eriospermum
• Gonioscypha Baker
• Kuntheria Conran & Clifford
• Liriope Lour.
• Maianthemum Weber – konwalijka
• Medeola L.
• Nolina – nolina
• Ophiopogon Ker Gawl. – konwalnik
• Peliosanthes Andrews
• Polygonatum Mill. – kokoryczka
• Reineckea Kunth
• Rohdea Roth
• Ruscus – myszopłoch
• Schelhammera R.Br.
• Smilacina – majówka
• Tricyrtis Wall. – trójsklepka
• Tripladenia D.Don

Pozycja wg systemu APG II (2003)

Rodzina siostrzana dla myszopłochowatych (Ruscaceae), wraz z którą tworzy jedną z linii rozwojowych rzędu szparagowców (Asparagales). Rząd ten stanowi z kolei jeden z kladów jednoliściennych.

• rodzaj Asparagus Linnaeus, Sp. Pl. 313. 1 Mai 1753 – szparag
• rodzaj Hemiphylacus S. Watson Proc. Amer. Acad. Arts 18: 165. post 29 Mai 1883

Pozycja i podział wg systemu Reveala (1994-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa liliowe (Liliidae J.H. Schaffn.), nadrząd Lilianae Takht., rząd szparagowce (Asparagales Bromhead), rodzina szparagowate (Asparagaceae Juss.).

Wg Crescent Bloom do rodziny należy tylko jeden rodzaj szparag (Asparagus L., synonimy: Elachanthera F.Muell., Myrsiphyllum Willd., Protasparagus Oberm.). Nadrzędne taksony pomocnicze to: podplemię: Asparaginae Benth., plemię: Asparageae Dumort., podrodzina: Asparagoideae Kostel.