Szpieg

Szpieg – potoczne określenie osoby zajmującej się szpiegostwem.

Zadaniem szpiegów jest odkryć tajemnice innych - zwykle innych krajów, ale współcześnie także innych firm (szpiegostwo przemysłowe) - i to najlepiej tak, aby owi inni nie zorientowali się że tajemnice zostały im wykradzione. Pracując nad tym szpiedzy sami starają się utrzymać w tajemnicy charakter swojej misji - podają się za inne osoby, komunikują z mocodawcą w ukryty sposób itd. Zwalczaniem szpiegostwa i rozpoznawaniem go zajmuje się kontrwywiad np. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

Słowo szpieg używane jest obecnie jako określenie potoczne, ponieważ w drodze specjalizacji zajmujących się tym ludzi podzielić można na:

• funkcjonariuszy, żołnierzy organizacji wywiadowczej - są to etatowi oficerowie wywiadu cywilnego lub wywiadu wojskowego wykonujący tajne misje na terenie innych krajów
• agentów - są to zwykle obywatele państwa, którego tajemnice wykradają, zwerbowani przez obcy wywiad
• szpiegów uśpionych (śpioch, matrioszka, nielegalny, nielegał itp.) - szpieg, który został zwerbowany i przeszkolony (lub funkcjonariusz/żołnierz nielegalny), jednak nie rozpoczyna swojej działalności, czekając nawet kilka-kilkanaście lat na polecenie służbowe lub rozkaz bojowy instytucji, która go zwerbowała lub w której służy
• ze względu na posiadany immunitet dyplomatyczny lub jego brak:
  • szpieg pod przykryciem dyplomaty
  • szpieg bez immunitetu dyplomatycznego tzw. nielegalny, nielegał itp.

Jedne z pierwszych wzmianek w piśmiennictwie na temat szpiegów są zawarte w opracowaniu "Sztuki wojennej" Sun Zi. Znajdują się tam opisane sposoby planowania strategii i charakterystyki specjalizacji szpiegów.

Ze względu na tajemnicę otaczającą szpiegów ich działalność stała się kanwą dla całej gałęzi kultury popularnej - powieści i filmów szpiegowskich, np.:

• Agent 007 James Bond
• Jason Bourne
• Sydney Bristow

Zobacz też

• Echelon
• kryptologia
• agent wpływu
• osobowe źródło informacji
• Rozpoznanie osobowe
• Agencja Wywiadu
• Służba Wywiadu Wojskowego

Bibliografia

• Roderick Bailey: Tajna wojna: Historia operacji specjalnych podczas II wojny światowej. Warszawa: Świat Książki, 2009. ISBN 978-83-247-1349-3. 
• Francis Russel: Wojna wywiadów. Warszawa: Wydawnictwo Amber, 1997. ISBN 83-7169-748-1.