Szpila (szachy)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

W tym artykule użyto notacji algebraicznej w celu opisania szachowych posunięć.

Szpila (inaczej atak rentgenowski) – atak na dwie bierki szachowe, ustawione w jednej linii, podobny do związania. Rzeczywiście, szpila jest czasami nazywana „odwróconym związaniem”; różnica polega na tym, że w przypadku szpili cenniejsza bierka stoi przed bierką o mniejszej lub równej wartości. Przeciwnik musi ruszyć się cenniejszą bierką aby jej nie stracić, tym samym odsłaniając mniej cenną bierkę i spisując ją na straty. (O względnej wartości figur szachowych pisze m.in. Fred Reinfeld w 1001 Winning Chess Sacrifices and Combinations (1955). Wilshire Book Company)[a]. Figury długodystansowe (hetman, wieża oraz goniec) mogą pełnić rolę szpili.

Typy szpili[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniamy dwa typy szpili: absolutna i względna. W przypadku szpili absolutnej król jest szachowany, więc gracz musi zażegnać groźbę (według zasad gry w szachy). W przypadku szpili względnej bierką atakowaną nie jest król, a więc zawodnik „szpilowany” nie musi jej ruszać.

Szpila względna[edytuj | edytuj kod]

Na diagramie przy ruchu czarnych, czarny hetman jest „szpilowany” przez gońca białych. By nie stracić hetmana, czarne muszą ruszyć się nim, a w następnym ruchu białe zdobędą wieżę. Jest to szpila względna: czarne najprawdopodobniej ruszą się hetmanem, który jest cenniejszy od wieży, ale wybór należy do nich.

a b c d e f g h
8
Chessboard480.svg
b7 black rook
f7 black king
e6 black pawn
f6 black pawn
d5 black queen
f4 white pawn
e3 white pawn
f3 white bishop
e2 white queen
f2 white king
8
7 7
6 6
5 5
4 4
3 3
2 2
1 1
a b c d e f g h
Czarny hetman jest „szpilowany” przez białego gońca, bo gdy się ruszy goniec może zbić czarną wieżę.

Szpila absolutna[edytuj | edytuj kod]

Na diagramie przy ruchu białych, biały król jest „szpilowany” przez czarnego gońca. Jest to szpila absolutna, ponieważ reguły szachów zobowiązują białych do odpowiedzi na szacha (jeśli to możliwe). Gdy białe wykonają jedno z możliwych posunięć, czarne zbiją białego hetmana.

Jako że szpila jest bezpośrednim atakiem na cenniejszą figurę, powszechnie uważa się go za znacznie silniejszą i skuteczniejszą groźbę niż związanie. Ofiara „szpili” często nie uniknie straty materiału (choć jest to możliwe, na przykład gdy 1) możemy zaszachować, zmuszamy przeciwnika do ucieczki od szacha zamiast zbicia naszej figury, lub 2) gdy możemy zasłonić silniejszą figurę słabszą); pytanie tylko – jak dużej. Ze szpilą mamy do czynienia rzadziej niż ze związaniem. Jednak gdy się już zdarzy, często jest kluczowy dla wyniku partii.

a b c d e f g h
8
Chessboard480.svg
d7 black queen
e7 black king
d5 black bishop
e4 white king
f4 white bishop
f3 white queen
8
7 7
6 6
5 5
4 4
3 3
2 2
1 1
a b c d e f g h
Biały król jest „szpilowany” przez czarnego gońca bo gdy ruszy się, goniec zbije białego hetmana.

Przykład z partii[edytuj | edytuj kod]

W partii rozegranej w 1989 r. między Nigelem Shortem i Rafajelem Wahanianem, białe poświęciły gońca by zyskać hetmana poprzez szpilę[b]. Białe dopiero co zagrały 51. Ge5+. Gdy czarne zagrają 51...K:e5 by uniknąć natychmiastowej straty hetmana, 52.Hc3+ zdobywa go poprzez szpilę. W tej pozycji czarne poddały się [1].

a b c d e f g h
8
Chessboard480.svg
c8 white queen
b7 black pawn
g7 black queen
a6 black pawn
f6 black king
e5 white bishop
g5 black pawn
a4 white pawn
e4 black bishop
h3 white pawn
f2 white pawn
g2 white pawn
g1 white king
8
7 7
6 6
5 5
4 4
3 3
2 2
1 1
a b c d e f g h
Short - Wahanian, 1989
pozycja po 51.Ge5+;
po 51...K:e5, 52.Hc3+ „szpiluje”

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Fred Reinfeld: 1001 Winning Chess Sacrifices and Combinations. Wilshire Book Company, 1955, s. 151. ISBN 0-87980-111-5.
  2. Short vs Vaganian.

Przypisy

  1. Hooper, Whyld: The Oxford Companion to Chess. Oxford University Press, 1992, s. 374. ISBN 0-19-280049-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]