Szpila (szachy)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

W tym artykule użyto notacji algebraicznej w celu opisania szachowych posunięć.

Szpila (inaczej atak rentgenowski) – atak na dwie bierki szachowe, ustawione w jednej linii, podobny do związania. Rzeczywiście, szpila jest czasami nazywana „odwróconym związaniem”; różnica polega na tym, że w przypadku szpili cenniejsza bierka stoi przed bierką o mniejszej lub równej wartości. Przeciwnik musi ruszyć się cenniejszą bierką aby jej nie stracić, tym samym odsłaniając mniej cenną bierkę i spisując ją na straty. (O względnej wartości figur szachowych pisze m.in. Fred Reinfeld w 1001 Winning Chess Sacrifices and Combinations (1955). Wilshire Book Company)[a]. Figury długodystansowe (hetman, wieża oraz goniec) mogą pełnić rolę szpili.

Typy szpili[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniamy dwa typy szpili: absolutna i względna. W przypadku szpili absolutnej król jest szachowany, więc gracz musi zażegnać groźbę (według zasad gry w szachy). W przypadku szpili względnej bierką atakowaną nie jest król, a więc zawodnik „szpilowany” nie musi jej ruszać.

Szpila względna[edytuj | edytuj kod]


Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
a8 b8 c8 d8 e8 f8 g8 h8
a7 b7 c7 d7 e7 f7 g7 h7
a6 b6 c6 d6 e6 f6 g6 h6
a5 b5 c5 d5 e5 f5 g5 h5
a4 b4 c4 d4 e4 f4 g4 h4
a3 b3 c3 d3 e3 f3 g3 h3
a2 b2 c2 d2 e2 f2 g2 h2
a1 b1 c1 d1 e1 f1 g1 h1
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png
Czarny hetman jest „szpilowany” przez białego gońca, bo gdy się ruszy goniec może zbić czarną wieżę.


Na diagramie przy ruchu czarnych, czarny hetman jest „szpilowany” przez gońca białych. By nie stracić hetmana, czarne muszą ruszyć się nim, a w następnym ruchu białe zdobędą wieżę. Jest to szpila względna: czarne najprawdopodobniej ruszą się hetmanem, który jest cenniejszy od wieży, ale wybór należy do nich.


Szpila absolutna[edytuj | edytuj kod]


Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
a8 b8 c8 d8 e8 f8 g8 h8
a7 b7 c7 d7 e7 f7 g7 h7
a6 b6 c6 d6 e6 f6 g6 h6
a5 b5 c5 d5 e5 f5 g5 h5
a4 b4 c4 d4 e4 f4 g4 h4
a3 b3 c3 d3 e3 f3 g3 h3
a2 b2 c2 d2 e2 f2 g2 h2
a1 b1 c1 d1 e1 f1 g1 h1
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png
Biały król jest „szpilowany” przez czarnego gońca bo gdy ruszy się, goniec zbije białego hetmana.


Na diagramie przy ruchu białych, biały król jest „szpilowany” przez czarnego gońca. Jest to szpila absolutna, ponieważ reguły szachów zobowiązują białych do odpowiedzi na szacha (jeśli to możliwe). Gdy białe wykonają jedno z możliwych posunięć, czarne zbiją białego hetmana.

Jako że szpila jest bezpośrednim atakiem na cenniejszą figurę, powszechnie uważa się go za znacznie silniejszą i skuteczniejszą groźbę niż związanie. Ofiara „szpili” często nie uniknie straty materiału (choć jest to możliwe, na przykład gdy 1) możemy zaszachować, zmuszamy przeciwnika do ucieczki od szacha zamiast zbicia naszej figury, lub 2) gdy możemy zasłonić silniejszą figurę słabszą); pytanie tylko – jak dużej. Ze szpilą mamy do czynienia rzadziej niż ze związaniem. Jednak gdy się już zdarzy, często jest kluczowy dla wyniku partii.


Przykład z partii[edytuj | edytuj kod]


Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
a8 b8 c8 d8 e8 f8 g8 h8
a7 b7 c7 d7 e7 f7 g7 h7
a6 b6 c6 d6 e6 f6 g6 h6
a5 b5 c5 d5 e5 f5 g5 h5
a4 b4 c4 d4 e4 f4 g4 h4
a3 b3 c3 d3 e3 f3 g3 h3
a2 b2 c2 d2 e2 f2 g2 h2
a1 b1 c1 d1 e1 f1 g1 h1
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png
Short - Wahanian, 1989
pozycja po 51.Ge5+; po 51...K:e5, 52.Hc3+ „szpiluje”

W tej partii rozegranej w 1989 r. między Nigelem Shortem i Rafajelem Wahanianem, białe poświęciły gońca by zyskać hetmana poprzez szpilę[b]. Białe dopiero co zagrały 51. Ge5+. Gdy czarne zagrają 51...K:e5 by uniknąć natychmiastowej straty hetmana, 52.Hc3+ zdobywa go poprzez szpilę. W tej pozycji czarne poddały się [1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Fred Reinfeld: 1001 Winning Chess Sacrifices and Combinations. Wilshire Book Company, 1955, s. 151. ISBN 0-87980-111-5.
  2. Short vs Vaganian.

Przypisy

  1. Hooper, Whyld: The Oxford Companion to Chess. Oxford University Press, 1992, s. 374. ISBN 0-19-280049-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]