Szpinak
Szpinak (Spinacia L.) – rodzaj roślin z rodziny komosowatych obejmujący trzy gatunki, pochodzące ze środkowo-zachodniej Azji[2]. Spośród nich szeroko znanym, cenionym jako roślina warzywna i uprawianym na całym niemal świecie jest szpinak warzywny (Spinacia oleracea L.), zarazem gatunek typowy rodzaju[3].
Spis treści |
Systematyka[edytuj]
- Pozycja systematyczna wg Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)[1]
Rodzaj zaliczany do rodziny szarłatowatych (Amaranthaceae) w jej szerokim ujęciu (obejmującym komosowate Chenopodiaceae), która znajduje się w politomii z grupami siostrzanymi Achatocarpaceae i goździkowatych Caryophyllaceae. Tworzy wraz nimi i z szeregiem innych rodzin rząd goździkowców w obrębie dwuliściennych właściwych.
W analizach filogenetycznych rodzaj przedstawiany jest jako grupa siostrzana monotypowego rodzaju Monolepis. Następnymi pod względem pokrewieństwa jest kilka gatunków komos, m.in. komosa rózgowa (Chenopodium foliosum) i strzałkowata (Ch. bonus-henricus)[4].
- Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa goździkowe (Caryophyllidae Takht.), nadrząd Caryophyllanae Takht., rząd goździkowce (Caryophyllales Perleb), rodzina komosowate (Chenopodiaceae Vent.), podrodzina Spinacioideae Leurss., plemię Spinacieae Moq., podplemię Spinacinae Dumort., rodzaj szpinak (Spinacia L.)[5].
- Gatunek uprawiany w Polsce[6]
- szpinak warzywny (Spinacia oleracea L.) – gatunek uprawiany
- Pozostałe gatunki[2]
- Spinacia tetrandra Steven ex M. Bieb. – szpinak czteropręcikowy
- Spinacia turkestanica Iljin
Zastosowanie[edytuj]
Wszystkie gatunki szpinaku są spożywane, jednak tylko szpinak warzywny jest szeroko rozpowszechniony w uprawie i spożywany jako warzywo.
Zobacz też[edytuj]
- Trętwian czterorożny znany też jako "szpinak nowozelandzki".
- Szarłat siny znany też jako "szpinak chiński"[7].
- Wilec wodny znany też jako "szpinak wodny".
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2009-10-07].
- ↑ 2,0 2,1 Species Records of Spinacia (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-03-30].
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-09].
- ↑ G. Kadereit, T. Borsch, K. Weising, H. Freitag. Phylogeny of Amaranthaceae and Chenopodiaceae and the evolution of C4 phytosynthesis. „Int. J. Plant Sci.”. 164 (6), s. 959–986, 2003.
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Spinacia (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-03-09].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ Szarłatowate (pol.). Ogród Botaniczny we Wrocławiu. [dostęp 2011-04-05].
