Szpital Tworkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mazowieckie Specjalistyczne Centrum Zdrowia
im. prof. Jana Mazurkiewicza
Zdjęcie szpitala
Data założenia 21 listopada 1891 r.
Typ szpitala szpital specjalistyczny
Państwo  Polska
Adres ul. Partyzantów 2/4,
05-802 Pruszków
Dyrektor mgr inż. Lidia Rudzka
Oddziały szpitalne 20
Położenie na mapie Pruszkowa
Mapa lokalizacyjna Pruszkowa
Mazowieckie Specjalistyczne Centrum Zdrowiaim. prof. Jana Mazurkiewicza
Mazowieckie Specjalistyczne Centrum Zdrowia
im. prof. Jana Mazurkiewicza
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Mazowieckie Specjalistyczne Centrum Zdrowiaim. prof. Jana Mazurkiewicza
Mazowieckie Specjalistyczne Centrum Zdrowia
im. prof. Jana Mazurkiewicza
Ziemia 52°10′12,7236″N 20°49′28,4268″E/52,170201 20,824563Na mapach: 52°10′12,7236″N 20°49′28,4268″E/52,170201 20,824563
Strona internetowa szpitala
Pawilon V z 1891 roku (architekt: J.P.Dziekoński i zespół). Obecnie Oddział Psychiatrii Konsultacyjnej, Klinika Psychiatrii WUM
Pawilon II z 1891 r. (architekt: J.P.Dziekoński i zespół). Ogród Oddziału IIAB, Kliniki Psychiatrii WUM. Miejsce akcji filmu Ogród Luizy
Pawilon III z 1891 roku (architekt: J.P.Dziekoński i zespół). Siedziba oddziału ogólnopsychiatrycznego, pracowni tomografii komputerowej oraz najstarszej polskiej pracowni EEG

Szpital Tworkowski, pełna nazwa Mazowieckie Specjalistyczne Centrum Zdrowia im. prof. Jana Mazurkiewiczaszpital utworzony w 1891 roku koło Warszawy. Obecnie zlokalizowany w granicach administracyjnych Pruszkowa, w dzielnicy Tworki oraz w Komorowie koło Warszawy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Szpital został otwarty w roku 1891, dzięki wieloletnim staraniom grupy polskich psychiatrów i społeczników. Inicjatorem jego budowy i twórcą koncepcji był profesor Adolf Rothe. Ideę budowy wsparł profesor Jan Baliński.

Teren pod jego budowę zakupiła w 1882 Rada Dobroczynności i Użyteczności Publicznej (pod którą podlegał Komitet Budowy Szpitala Psychiatrycznego) od ziemianina Franciszka Kryńskiego. Było to 58 ha folwarku Tworki. Pierwsze budynki zostały wzniesione w latach 1888-1891. Powstały wówczas pawilony dla pacjentów i zaplecze administracyjno-gospodarcze. 21 listopada 1891 roku miało miejsce uroczyste otwarcie szpitala. Był to pierwszy polski szpital zbudowany w układzie pawilonowym, oświetlony elektrycznie lampami żarowymi i łukowymi, posiadający własną infrastrukturę. Pierwszym dyrektorem szpitala został Władimir Chardin, po nim stanowisko to zajmował Iwan Sabasznikow. Pierwszym polskim dyrektorem szpitala był Witold Łuniewski.

W początkowym okresie szpital był budowany w stylu eklektycznym, m.in.: neogotyckim (kaplica katolicka), ormiańskim (cerkiew) i charakterystycznym dla drugiej połowy XIX wieku stylu architektury klinkierowej (pawilony pacjentów). W zespole projektantów pracował Józef Pius Dziekoński.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego Witold Łuniewski rozbudował szpital w stylu art déco, zgodnie z koncepcją miasta-ogrodu oraz w polskim stylu architektury dworkowej. Witold Łuniewski dokonał planowego zagospodarowania przestrzeni parkowej, wzniósł cztery fontanny, otworzył letni teatr. Projektantami byli Tadeusz Pluciński i Władysław Jastrzębski. Witold Łuniewski stworzył pierwszy w Polsce specjalistyczny oddział obserwacji sądowo-psychiatrycznych. W 1924 nieopodal szpitala powstał cmentarz.

W okresie drugiej wojny światowej, pacjenci Szpitala Tworkowskiego zostali uchronieni przed masową eksterminacją w ramach tzw. akcji T4. Szpital był miejscem schronienia dla wielu prześladowanych osób i narodowości.

W latach 1946-1953 pod zarządem szpitala znajdowały się okoliczne majątki. Prowadzono w nich uprawę ziemi, hodowlę bydła i ryb.

W latach siedemdziesiątych XX wieku powstało kilka pawilonów w stylu typowym dla budynków użyteczności publicznej tego okresu.

Od roku 2009 częścią szpitala stał się Oddział Leczenia Zaburzeń Nerwicowych w pobliskim Komorowie, także wkomponowany w zabytkowy park.

Od roku 2008 na terenie szpitala realizowany jest plan modernizacji, z odtworzeniem zabytkowego układu urbanistycznego i programem konserwacji zabytków[1]. W 2009 roku otwarto Pawilon V (kliniczny oddział konsultacyjny) oraz trwają prace budowlane w Pawilonie XI (izba przyjęć z oddziałem przyjęciowym, oddział intensywnej opieki medycznej) i Pawilonie VII (kliniczny oddział diagnostyczny, sala wykładowa, centrum neuroradiologii, izba przyjęć). Pawilon XI jest całkowiecie rekonstruowany do stanu z XIX wieku, kiedy był siedzibą dyrekcji szpitala. Otwarcie obu pawilonów planowane jest na 2013 rok.

W obrębie parku znajduje się zabytkowy cmentarz z nagrobkami twórców polskiej psychiatrii, m.in.: prof. Zdzisława Bizonia, prof. Józefa Handelsmana, prof. Andrzeja Jusa, prof. Karoliny Jus, dr. Feliksa Kaczanowskiego, dr Felicji Łuniewskiej (z Pożaryskich), dr. Edwarda Steffena (seniora), dr. Wojciecha Moczulskiego, doc. Lidii Uszkiewicz i innych. Zlokalizowane są tu kwatery Obrońców Września 1939 roku, ofiar ewakuacji Warszawy w 1944 roku, groby artystów (Bolesława Wisłockiego, Włodzimierza Nowakowskiego), architektów (Alfreda Lucjana Zakrzewskiego) i historycznych rodów warszawskich (Emilii Kramsztyk).

Od roku 2010 Szpital jest zarejestrowany jako placówka wieloprofilowa, udzielając świadczeń z zakresu psychiatrii, neurologii, chorób wewnętrznych i radiologii.

Działalność dydaktyczna i współpraca uniwersytecka[edytuj | edytuj kod]

Dekret Aleksandra III o utworzeniu szpitala przewidywał prowadzenie w nim działalności dydaktycznej. Działalność ta była kontynuowana przez cały okres istnienia szpitala. W związku ze zniszczeniami wojennymi, w 1945 roku zlokalizowano w szpitalu Klinikę Psychiatrii (wówczas Uniwersytetu Warszawskiego, a od 1950 roku – Akademii Medycznej w Warszawie). Klinika ta działała w szpitalu do roku 1965 (obecnie I Klinika Psychiatrii znajduje się w składzie I Wydziału Lekarskiego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego i działa na bazie Szpitala Nowowiejskiego). Współpraca z Warszawskim Uniwersytetem Medycznym została ponownie nawiązana w 2006 roku, kiedy utworzono na terenie Szpitala nową Klinikę Psychiatrii (działającą w ramach II Wydziału Lekarskiego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego). W 1951 roku na terenie szpitala został powołany Instytut Psychoneurologiczny[2], przeniesiony w 1973 roku do Warszawy[3], z wyjątkiem Kliniki Psychiatrii Sądowej, która działała na terenie Szpitala Tworkowskiego do 2004 roku. Obecnie oddział psychiatrii sądowej jest częścią Kliniki Psychiatrii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. W roku 2013 utworzono drugą Klinikę Psychiatrii w Szpitalu, w ramach Wydziału Nauki o Zdrowiu WUM.

Położenie i warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Placówka zajmuje obszar 54 hektarów w Pruszkowie oraz 14 hektarów w Komorowie. Zabudowa szpitala (część tworkowska) i park (część tworkowska i komorowska) są chronione jako zabytki. Cały teren szpitala zajmuje około 68 hektarów, z czego około jedna trzecia jest zalesiona. Zwarty drzewostan (dęby, buki, lipy, modrzewie, brzozy, leszczyna i osika) jest ostoją wielu zwierząt (kuny, lisy, sowa uszata, myszołów, dzięcioł czarny). Na terenie parku znajdują się rozlewiska i starorzecza Utraty, obejmujące łącznie pięć oddzielnych zbiorników, w tym jeden z wyspą.

Działalność medyczna[edytuj | edytuj kod]

Szpital należy do największych tego typu placówek w Polsce. Jest szpitalem uniwersyteckim, prowadzącym wysokospecjalistyczną działalność kliniczną, dydaktyczną i naukową. Świadczenia są udzielane w 20 oddziałach. Pracownia elektroencefalografii oraz zespół leczenia środowiskowego były pierwszymi tego typu w Polsce.

Działalność organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Szpitala znajdują się siedziby szeregu towarzystw naukowych i pożytku publicznego: Towarzystwa Neuropsychiatrycznego, Polskiego Towarzystwa Psychologii Klinicznej, Sekcji Arteterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, Towarzystwa Amici di Tworki.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ponad 50 milionów dla szpitala w Tworkach
  2. Instytut Psychiatrii i Neurologii. 50 lat działalności. Wyd. IPiN 2001. Publikacja elektroniczne: http://www.ipin.edu.pl/historia50lat/index.html
  3. Historia IPiN http://www.ipin.edu.pl/