Szubin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Szubin
Herb Flaga
Herb Szubina Flaga Szubina
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat nakielski
Gmina Szubin
gmina miejsko-wiejska
Burmistrz Ignacy Ryszard Pogodziński
Powierzchnia 7,65 km²
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

9 546[1]
1214 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 52
Kod pocztowy 89-200
Tablice rejestracyjne CNA
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Szubin
Szubin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szubin
Szubin
Ziemia 53°00′33″N 17°44′23″E/53,009167 17,739722Na mapach: 53°00′33″N 17°44′23″E/53,009167 17,739722
TERC
(TERYT)
6040510054
Urząd miejski
ul. Kcyńska 12
89-200 Szubin
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Ruiny zamku Sędziwoja
Kościół pw. św. Marcina
Kościół pw. św. Anny
Budynek aministracyjny Zakładu Poprawczego

Szubin (niem. Schubin) – miasto gminne typu miejsko-wiejskiego, należące do regionu Pałuk - jedno z najstarszych jego miasteczek, położone w powiecie nakielskim województwa kujawsko-pomorskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa bydgoskiego. Miasto leży na zboczu rozległego wzniesienia, z którego widać jego panoramę. Przez Szubin przepływają dwie niewielkie rzeki Gąsawka oraz mniej znana Biała Struga, która częściowo płynie starym korytem Gąsawki.

Według danych z 30 czerwca 2012 miasto liczyło 9546 mieszkańców. Do 1975 r. miasto powiatowe.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki miasta[edytuj | edytuj kod]

Znaleziska urn oraz starych monet greckich świadczą, że osada ludzka istniała tutaj przed powstaniem państwa polskiego.

Ziemia szubińska obejmująca miasto i gminę Szubin, stanowi część Pałuk – dawnego regionu północno-wschodniej Wielkopolski. W średniowieczu na tej ziemi zamieszkiwał ród Pałuków, z którego najznaczniejszym był Sędziwój Pałuka z Szubina. Piastował on wiele wysokich stanowisk w kraju, m.in. był starostą bydgoskim, wielkopolskim i krakowskim, wojewodą kaliskim oraz za panowania Ludwika Węgierskiego był jednym z regentów Królestwa Polskiego.

Sędziwój Pałuka jest również historycznym założycielem Szubina w XIV wieku. Z tego też okresu pochodzą resztki ruin zamku szubińskiego. Pierwsze wzmianki historyczne o Szubinie pochodzą z 1365 r. Datę tę przyjmuje się jako datę powstania miasta.

Miasto Szubin powstało obok zamku po prawej stronie Gąsawki. Pierwszymi jego mieszkańcami byli rzemieślnicy, którzy ze skór licznych w okolicznych puszczach zwierząt szyli dla mieszkańców zamku odzienie (kożuchy) zwane "szubami" – stąd prawdopodobnie pochodzi późniejsza nazwa Szubin, która powstała dopiero w XVI wieku. We wcześniejszych dokumentach spotykamy nazwy: Subyn, Subina, Schubini i Szubino.

Najstarszą istniejącą w mieście budowlą jest kościół pod wezwaniem św. Marcina, ufundowany przez dziedzica na zamku Sędziwoja w XIV wieku. Zbudowany jest w stylu późnogotyckim o jednej nawie. Jako beneficjum kościoła Sędziwój podarował wieś Wieszki.

Po zwycięskiej bitwie pod Grunwaldem w Szubinie przebywał król Władysław Jagiełło goszczony przez Macieja z Wąsosza.

W okresie panowania króla Kazimierza Wielkiego sadzono w Szubinie szczepy winne, stąd zachowała się do dzisiaj nazwa ulicy Winnica.

Szubin był niegdyś miastem szlacheckim i poza zamkiem nie posiadał murów obronnych. Przy końcu XIV wieku dziedzicami Szubina zostali Łabiszyńscy, później – aż do XVII wieku – Czarnkowscy. W roku 1645 właścicielem Szubina był Krzysztof Opaliński, który nadał miastu liczne przywileje. Następnie Szubin należał do Konarzewskiego, Józefa Złotnickiego, księżnej Teofili Wiśniowieckiej i do Mycielskich. Stanisław Mycielski rozszerzył prawa miasta nadane przez Opalińskiego. Później Szubin przeszedł w ręce niemieckie.

Od rozbiorów do 1945[edytuj | edytuj kod]

I rozbiór Polski w 1772 r. pozostawił Szubin w granicach Rzeczypospolitej, jednak już rok później, w 1773 r. król pruski drogą dodatkowej aneksji włączył Szubin do swojego państwa. W okresie 1807-1815 miasto należało do Księstwa Warszawskiego, by następnie znowu znaleźć się w granicach Prus. W roku 1818 został Szubin miastem powiatowym, a w roku 1835 otrzymał sąd okręgowy. Powstały wówczas drogi bite do Bydgoszczy, Nakła, Żnina i Kcyni.

Polscy mieszkańcy Szubina brali czynny udział w powstaniach: kościuszkowskim, listopadowym i styczniowym. W czasie insurekcji w 1794 r., a zwłaszcza w jej schyłkowym okresie (październik-listopad), w regionie Szubina operował oddział płk. Krupeckiego, który toczył walki zaczepne z pacyfikującymi powstanie kolumnami pruskimi[2]. Z kolei w 1848 r., podczas Wiosny Ludów, miasto było widownią zaburzeń i ruchów wolnościowych. W okresie Bismarckowskim o utrzymanie polskości walczyły polskie stowarzyszenia kościelne i świeckie (np. Chór "Halka". Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół" i inne).

Początek roku 1919 przyniósł usunięcie władzy pruskiej z Szubina i ziemi szubińskiej, wywalczone przez powstańców wielkopolskich. Długie i krwawe walki, decydujące o powodzeniu całego powstania, toczyły się pod Szubinem, Rynarzewem (bitwa o pociąg pancerny) i na linii Noteci. W okresie międzywojennym miasto i gmina Szubin należały najpierw do województwa poznańskiego, później pomorskiego.

W 1939 miasto zostało zajęte przez wojska niemieckie, a następnie włączone bezpośrednio do III Rzeszy 1939-1945. Administracja hitlerowska nadała miastu nową nazwę – Altburgund. Niemcy utworzyli w Szubinie obóz jeniecki dla aliantów: Francuzów, Brytyjczyków i Amerykanów. Przebywało w nim ogółem 20 tys. jeńców, jednorazowo po 5 tys.

W wyniku terroru stosowanego wobec ludności polskiej, wysiedleń i powołań do armii w czasie II wojny światowej zginęło łącznie ok. 500 osób z Szubina i powiatu. 21 stycznia 1945 r. w wyniku ofensywy wojsk radzieckich zakończyła się okupacja hitlerowska.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Religia[edytuj | edytuj kod]

Parafie rzymskokatolickie[edytuj | edytuj kod]

Inne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Dane Statystyczne: Liczba mieszkańców na dzień 30 czerwca 2012r.. [dostęp 01.08.2012].
  2. Antoni Czubiński: Postępowo-rewolucyjne i narodowo-wyzwoleńcze tradycje Wielkopolski. Poznań: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1983, s. 17.
  3. Dane według wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 5 czerwca 2014.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]