Szyb (górnictwo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wieża szybowa Jedłownik w Wodzisławiu Śl.

Szyb[1] – wyrobisko kapitalne górnicze pionowe lub pochyłe o nachyleniu powyżej 45° o przekroju poprzecznym powyżej 4 m² i znacznej głębokości, prowadzące z powierzchni terenu do położonego w głębi ziemi złoża kopaliny użytecznej, lub łączące wyrobiska poziome pod ziemią.

  • Szyb ślepy - wyrobisko pionowe nie mające ujścia na powierzchnię i łączące wyrobiska poziome pod ziemią.
  • Szybik – szyb o średnicy mniejszej niż 3,0 m (w przypadku szybu o przekroju kołowym) lub szyb o powierzchni przekroju poprzecznego w świetle obudowy mniejszej niż 15 m².

Szyby służą do udostępnienia złoża oraz są głównymi wyrobiskami komunikacyjnymi i wentylacyjnymi kopalni. Posadowienie obudowy szybu to stopa szybowa. Szyb składa się z nadszybia, rury szybowej, podszybia i rząpia. Nad szybem na powierzchni terenu znajduje się wieża szybowa, nad wylotem szybu położone jest nadszybie i zrąb. Na kolejnych poziomach kopalni bezpośrednio do szybu przylegają podszybia. Dolna część szybu, leżąca poniżej najgłębszego poziomu wydobywczego, nosi nazwę rząpia. Odcinek szybu między nadszybiem a rząpiem nazywany jest rurą szybową. Rura szybowa szybu podzielona jest na przedziały:

  • transportowy - przeznaczony do transportu materiału urobku i ludzi;
  • drabinowy - służący do zejścia i wyjścia ludzi w przypadku uszkodzenia wyciągu;
  • kablowo rurowy - do zawieszania kabli energetycznych i telekomunikacyjnych, rurociągów sprężonego powietrza, wody, płynnej podsadzki;
  • przedział skipowy - wydzielony jest obok przedziału transportowego w niektórych głębokich szybach o dużym przekroju.

.

Najstarszy istniejący szyb górniczy w Polsce to szyb Sutoris pochodzący z połowy XIII w. i znajduje się w kopalni soli kamiennej w Bochni.

Podział szybów[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na pełnioną główną funkcję[edytuj | edytuj kod]

  • szyby skipowe,
  • szyby wentylacyjne: wdechowe i wydechowe,
  • szyby podsadzkowe,
  • szyby materiałowe,
  • szyby zjazdowe.

Ze względu na położenie[edytuj | edytuj kod]

  • szyby główne - położone w centralnej części obszaru górniczego,
  • szyby peryferyjne (pomocnicze) - położone przy granicach obszaru górniczego.

Ze względu na kształt[edytuj | edytuj kod]

  • szyby prostokątne,
  • szyby eliptyczne,
  • szyby okrągłe,
  • szyby wielobokowe.

Ze względu na obudowę[edytuj | edytuj kod]

  • szyby w obudowie drewnianej,
  • szyby w obudowie murowej,
  • szyby w obudowie betonowej,
  • szyby w obudowie żelbetowej,
  • szyby w obudowie stalowej,
  • szyby w obudowie tubingowej.

Ze względu na kąt[edytuj | edytuj kod]

  • szyby pochyłe od 45º,
  • szyby pionowe 90º.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Praca zbiorowa; Poradnik Górnika; Wyd. Śląsk; Katowice 1975r.;t:2, Dział.IV (str.369)