Szybownictwo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Trening przed zawodami Grand Prix w Andach. Szybowiec Diana 2. Zdjęcie wykonane z rywalizującego szybowca.

Szybownictwo – dyscyplina lotnictwa sportowego wykonywana na szybowcach.

Konkurencje szybowcowe[edytuj | edytuj kod]

Akrobacyjny szybowiec S-1 Swift

Przeloty[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Główny artykuł: przeloty szybowcowe.

Zawodnicy walczą o najwyższą średnią prędkość osiągniętą wzdłuż ustalonej trasy[a]. Piloci mają możliwość (w oknie kilku godzin) indywidualnie wyboru najkorzystniejszego[b] momentu startu. W niektórych formatach konkurencji piloci mogą modyfikować trasę[c] w pewnych granicach (liczy się średnia prędkość na wybranej trasie). W pewnych sytuacjach (przedwczesne lądowanie w terenie przygodnym) liczy się przeleciana odległość. Możliwe są też konkurencje czysto odległości owe (kto dalej zaleci), ale obecnie raczej niespotykane z przyczyn logistycznych (konieczność przewozu z powrotem szybowca setki kilometrów do lotniska z którego zawodnicy startują).

Akrobacja[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Główny artykuł: akrobacja szybowcowa.

Piloci wykonują (w serii lotów) przepisane i/lub własnej kompozycji wiązanki figur akrobatycznych. Punktacja przez sędziów na podstawie dokładności wykonania figur.

Wyścigi (Grand Prix)[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Główny artykuł: Wyścigi szybowcowe.

Piloci, z jednoczesnego lotnego startu, ścigają się po ustalonej trasie[a]. Decyduje kolejność na mecie.

Rekordy[edytuj | edytuj kod]

Pilot szybowca na wysokości ok. 7000 m n.p.m. (Aconcagua w tle). Widać przewody podające tlen. Bez tlenu na tej wysokości pilot straciłby przytomność po kilkunastu minutach (brak aklimatyzacji wysokogórskiej).

Niezależnie od powyższych konkurencji, w których rozgrywane są zawody (np. ), Międzynarodowa Federacja Lotnicza ustanawia kategorie, w których odnotowywane są rekordy świata. Obecnie notuje się je w:

  • średnich szybkościach przelotu (różne typy tras i dystansów, obecnie do około 300km/h)
  • przewyższeniu i maksymalnej osiągniętej wysokości (obecnie rzędu 15 km[d], większa wysokość wymaga kombinezonów lub kabin ciśnieniowych[e], gdyż sam tlen nie jest wystarczający[1][f])
  • odległości przelotu (różne typy tras, obecnie rzędu 3000 km)

Podobnie jak w innych sportach, niektóre typy rekordów nie są obecnie odnotowywane z przyczyn bezpieczeństwa, np. rekord w długości lotu, które dochodziły już do 3 dób.

Organizacja[edytuj | edytuj kod]

Na szczeblu międzynarodowym sport jest uprawiany w ramach Międzynarodowej Federacji Lotniczej (FAI). Organizuje ona m.in. zawody międzynarodowe oraz prowadzi międzynarodowy ranking pilotów[2]. Członkami tej organizacji są organizacje narodowe, w Polsce Aeroklub Polski.

W Polsce szybownictwo można uprawiać m.in. w sekcjach szybowcowych Aeroklubów Regionalnych zrzeszonych w Aeroklubie Polskim i innych organizacjach społecznych lub komercyjnych. Jest to sport otwarty dla początkujących w wieku od 14 lat (przepisowe minimum) do późnego wieku (często powyżej 70). Kandydaci i piloci podlegają m.in. testom medycznym, które w porównaniu z poprzednimi latami są znacznie złagodzone.

W klubach z reguły zdecydowana mniejszość pilotów uczestniczy w oficjalnych zawodach, większość uprawia sport rekreacyjnie.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. 1,0 1,1 Trasa jest wyznaczona przez szereg kolejnych punktów zwrotnych przez które piloci muszą przelecieć. Tor lotu pomiędzy punktami zwrotnymi pilot wybiera dowolnie.
  2. W ciągu dnia pogoda się zmienia, silnie wpływając na warunki lotu szybowców.
  3. Tzn. „przesuwać” punkty zwrotne w pewnych granicach, przesuwając „swój” obszar konkurencji w kierunku – we własnej ocenie – lepszych warunków atmosferycznych, lub np. skracając swoją trasę dla dostosowania jej do własnych mniejszych zdolności pilotażowych. Ta możliwość modyfikacji trasy pozwala m.in. mniej doświadczonym pilotom współzawodniczyć z bardziej doświadczonymi którzy lepiej znoszą długie trasy.
  4. W pobliżu tej wysokości (indywidualnie różne) pilot, pomimo oddychania czystym tlenem, nie dostaje wystarczającej ilości tlenu (ze względu na niskie ciśnienie, jeżeli nie ma ciśnieniowej kabiny lub skafandra), co powoduje utratę przytomności i śmierć (NASA, op.cit.).
  5. Piloci używają instalacji podającej dodatkowy tlen od 4000m, od 10000m wzwyż oddychają czystym tlenem (NASA, op.cit.).
  6. Od około 16500m n.p.m. ciśnienie jest na tyle niskie że woda w pilocie zaczyna się gotować, powodując np. gwałtowne puchnięcie skóry (gotowanie krwi następuje wyżej, około 19000m n.p.m.) – NASA, op.cit.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons