Szymon Askenazy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Szymon Askenazy
Szymon Askenazy
Data i miejsce urodzenia 24 grudnia 1865
Zawichost
Data i miejsce śmierci 22 czerwca 1935
Warszawa
Zawód historyk
Odznaczenia
Kawaler Legii Honorowej (Francja)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Źródła Szymon Askenazy w Wikiźródłach
Wikicytaty Szymon Askenazy w Wikicytatach
Grób Szymona Askenazego na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie

Szymon Askenazy (ur. 24 grudnia 1865 w Zawichoście, zm. 22 czerwca 1935 w Warszawie)[1]polski historyk żydowskiego pochodzenia, zajmujący się głównie stosunkami międzynarodowymi w XVIII i XIX wieku. Profesor Uniwersytetu Lwowskiego i następnie Warszawskiego. W swoich poglądach politycznych zbliżony do obozu legionowo-piłsudczykowskiego. Askenazy nigdy nie zapisał się do żadnej partii politycznej. Twórca lwowskiej szkoły historycznej nazywanej też szkołą Askenazego.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się jako syn Wolfa (zm. w 1909) i Reginy z domu Hertzberger (zm. 1908). W 1887 kończył prawo na Uniwersytecie Warszawskim, a następnie historię na uniwersytecie w Getyndze, gdzie w 1893 uzyskał stopień doktora pisząc rozprawę Die letzte polnische Koenigswahl (Ostatnia elekcja króla w Polsce) pod kierownictwem profesora Maxa Lehmanna. Po obronieniu jej z wyróżnieniem i powrocie do Polski, szuka miejsca gdzie może kontynuować karierę historyka. "Imperatorski" Uniwersytet Warszawski poddawany był coraz mocniejszej presji rusyfikacji a Stanisław Smolka, rektor Akademii Umiejętności, poproszony przez przyjaciela Askenazego Tadeusza Korzona o możliwość habilitacji w Krakowie dostał odpowiedź odmowną. Smolka miał stwierdzić, że kandydat nie będzie mógł liczyć na dalsze awanse uniwersyteckie, gdyż na wydziale filozoficznym działa już właśnie dwóch profesorów Żydów[2]. W 1897 uzyskał habilitację na Uniwersytecie Lwowskim na podstawie rozprawy Przymierze polsko-pruskie, obejmując kolejno stanowiska: docenta (1898), profesora nadzwyczajnego i profesora zwyczajnego (1906). Na stanowisku profesora formalnie pracował do listopada 1919 (pozostając jednak od 1914 na urlopie), kierując w tym czasie Katedrą Historii Nowożytnej Polski. W trakcie wieloletniej pracy dydaktycznej, skoncentrowanej przede wszystkim wokół problematyki politycznej, międzynarodowej i dyplomatycznej XVIII i XIX Polski, skupił wokół siebie wielu uczniów. Polemizował ze szkołą krakowską. W tym czasie powstała szkoła Askenazego[3].

W 1918 i ponownie w 1923 podjął próbę objęcia katedry na Uniwersytecie Warszawskim, ale z powodu silnej opozycji Marcelego Handelsmana i Bronisława Dembińskiego do powołania go na katedrę w Warszawie nie doszło, mimo iż apelowało o to wielu uczonych, pisarzy, polityków i studentów. W 1920 w Robotniku ukazał się apel poparcia dla Askenazego podpisany m.in. przez takie osoby jak: Stefan Żeromski, Zofia Nałkowska, Karol Szymanowski, Leopold Staff, Andrzej Strug, Jarosław Iwaszkiewicz, Antoni Słonimski, Wacław Sieroszewski. W 1918 protest przeciwko objęciu przez niego katedry historii Polski zgłosiło 45 polskich uczonych, pisarzy i uczonych jak Stanisław Arnold, Włodzimierz Dzwonkowski, Andrzej Strug i inni.

W 1909 został członkiem Akademii Umiejętności. W czasie I wojny światowej przebywał w Szwajcarii. Działał tam na rzecz niepodległości Polski, biorąc udział w pracach Szwajcarskiego Komitetu Generalnego Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Angażował się w działania na rzecz asymilacji Żydów.

W 1919 ukazała się jego głośna w Europie książka Gdańsk a Polska, przetłumaczona na język angielski, francuski i niemiecki. W latach 1920-23 był ministrem pełnomocnym z ramienia Polski przy Lidze Narodów w Genewie. W 1924 ponownie odmówiono mu objęcia katedry na Uniwersytecie Warszawskim, choć wykładał tam gościnnie w latach 1927-35. Był kawalerem Legii Honorowej.

Zmarł w Warszawie. Pochowany jest na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej (kwatera 10, rząd 6, miejsce 5)[4][5].

Uczniowie[edytuj | edytuj kod]

Wśród uczniów Szymona Askenazego należy wymienić takie osoby jak [6] : Józef Bojasiński, Stefan Dąbrowski, Antoni Derkacz, Włodzimierz Dzwonkowski, Natalia Gąsiorowska, Janusz Iwaszkiewicz, Maria Jarosiewiczówna, Dawid Kandel, Emil Kipa, Wiktor Kochanowski, Władysław Konopczyński, Zofia Krzemicka, Marian Kukiel, Jan Leszczyński, Maciej Loret, Maria Cecylia Łubieńska, Adam Mauersberger, Wacław Mejbaum, Kazimierz Marian Morawski, Henryk Mościcki, Bronisław Pawłowski, Antoni Plutyński, Aleksander Jan Rodkiewicz, Kazimierz Rudnicki, Adam Skałkowski, Marian Sokolnicki, Bruno Staweno, Jakub Szacki, Eugeniusz Wawrzkowicz.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Biografie[edytuj | edytuj kod]

  • Szymon Askenazy. Wielki Polak wyznania mojżeszowego, Marcin Nurowski; Warszawa 2005

Przypisy

  1. Andrzej Stępnik: w Słownik biograficzny historii Polski. Wrocław - Warszawa - Kraków: Ossolineum, 2005, s. 27. ISBN 83-04-04856-6.
  2. Henryk Barycz: Na przełomie dwóch stuleci. Z dziejów polskiej humanistyki w dobie Młodej Polski. Wrocław: 1977.
  3. Hanna Węgrzynek: Askenazy Szymon w Żydzi Polscy. Historie niezwykłe. Warszawa: Demart, 2010. ISBN 978-83-7427-3.
  4. Grób Szymona Askenazego w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie
  5. Cmentarze m. st. Warszawy. Cmentarze żydowskie. Warszawa: Rokart, 2003. ISBN 83-916419-3-7.
  6. Mirosław Filipowicz, Szkoła Askenazego [w:] Wobec Rosji. Studia z dziejów historiografii polskiej od połowy XIX wieku po II wojnę światową, Lublin 2000, s. 147-153

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Jagielski: Przewodnik po cmentarzu żydowskim w Warszawie przy ul. Okopowej 49/51. Z. 1, Kwatery przy Alei Głównej. Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami. Społeczny Komitet Opieki nad Cmentarzami i Zabytkami Kultury Żydowskiej w Polsce, 1996, s. 18-19. ISBN 83-90-66296-5.
  • Mirosław Filipowicz, Szkoła Askenazego [w:] Wobec Rosji. Studia z dziejów historiografii polskiej od połowy XIX wieku po II wojnę światową, Lublin 2000.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]