Szymon Askenazy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Szymon Askenazy
Szymon Askenazy
Data i miejsce urodzenia 24 grudnia 1865
Zawichost
Data i miejsce śmierci 22 czerwca 1935
Warszawa
Zawód historyk
Odznaczenia
Kawaler Legii Honorowej (Francja)
Źródła Szymon Askenazy w Wikiźródłach
Wikicytaty Szymon Askenazy w Wikicytatach
Grób Szymona Askenazego na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie

Szymon Askenazy (ur. 24 grudnia 1865 w Zawichoście, zm. 22 czerwca 1935 w Warszawie)[1]polski historyk żydowskiego pochodzenia, zajmujący się głównie stosunkami międzynarodowymi w XVIII i XIX wieku. Profesor Uniwersytetu Lwowskiego i następnie Warszawskiego. W swoich poglądach politycznych zbliżony do obozu legionowo-piłsudczykowskiego. Askenazy nigdy nie zapisał się do żadnej partii politycznej. Twórca lwowskiej szkoły historycznej nazywanej też szkołą Askenazego.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się jako syn Wolfa (zm. w 1909) i Reginy z domu Hertzberger (zm. 1908). W 1887 kończył prawo na Uniwersytecie Warszawskim, a następnie historię na uniwersytecie w Getyndze, gdzie w 1893 uzyskał stopień doktora pisząc rozprawę Die letzte polnische Koenigswahl (Ostatnia elekcja króla w Polsce) pod kierownictwem profesora Maxa Lehmanna. Po obronieniu jej z wyróżnieniem i powrocie do Polski, szuka miejsca gdzie może kontynuować karierę historyka. "Imperatorski" Uniwersytet Warszawski poddawany był coraz mocniejszej presji rusyfikacji a Stanisław Smolka, rektor Akademii Umiejętności, poproszony przez przyjaciela Askenazego Tadeusza Korzona o możliwość habilitacji w Krakowie dostał odpowiedź odmowną. Smolka miał stwierdzić, że kandydat nie będzie mógł liczyć na dalsze awanse uniwersyteckie, gdyż na wydziale filozoficznym działa już właśnie dwóch profesorów Żydów[2]. W 1897 uzyskał habilitację na Uniwersytecie Lwowskim na podstawie rozprawy Przymierze polsko-pruskie, obejmując kolejno stanowiska: docenta (1898), profesora nadzwyczajnego i profesora zwyczajnego (1906). Na stanowisku profesora formalnie pracował do listopada 1919 (pozostając jednak od 1914 na urlopie), kierując w tym czasie Katedrą Historii Nowożytnej Polski. W trakcie wieloletniej pracy dydaktycznej, skoncentrowanej przede wszystkim wokół problematyki politycznej, międzynarodowej i dyplomatycznej XVIII i XIX Polski, skupił wokół siebie wielu uczniów. Polemizował ze szkołą krakowską. W tym czasie powstała szkoła Askenazego[3].

W 1918 i ponownie w 1923 podjął próbę objęcia katedry na Uniwersytecie Warszawskim, ale z powodu silnej opozycji Marcelego Handelsmana i Bronisława Dembińskiego do powołania go na katedrę w Warszawie nie doszło, mimo iż apelowało o to wielu uczonych, pisarzy, polityków i studentów. W 1920 w Robotniku ukazał się apel poparcia dla Askenazego podpisany m.in. przez takie osoby jak: Stefan Żeromski, Zofia Nałkowska, Karol Szymanowski, Leopold Staff, Andrzej Strug, Jarosław Iwaszkiewicz, Antoni Słonimski, Wacław Sieroszewski. W 1918 protest przeciwko objęciu przez niego katedry historii Polski zgłosiło 45 polskich uczonych, pisarzy i uczonych jak Stanisław Arnold, Włodzimierz Dzwonkowski, Andrzej Strug i inni.

W 1909 został członkiem Akademii Umiejętności. W czasie I wojny światowej przebywał w Szwajcarii. Działał tam na rzecz niepodległości Polski, biorąc udział w pracach Szwajcarskiego Komitetu Generalnego Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Angażował się w działania na rzecz asymilacji Żydów.

W 1919 ukazała się jego głośna w Europie książka Gdańsk a Polska, przetłumaczona na język angielski, francuski i niemiecki. W latach 1920-23 był ministrem pełnomocnym z ramienia Polski przy Lidze Narodów w Genewie. W 1924 ponownie odmówiono mu objęcia katedry na Uniwersytecie Warszawskim, choć wykładał tam gościnnie w latach 1927-35. Był kawalerem Legii Honorowej.

Zmarł w Warszawie. Pochowany jest na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej (kwatera 10, rząd 6, miejsce 5)[4][5].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Biografie[edytuj | edytuj kod]

  • Szymon Askenazy. Wielki Polak wyznania mojżeszowego, Marcin Nurowski; Warszawa 2005

Przypisy

  1. Andrzej Stępnik: w Słownik biograficzny historii Polski. Wrocław - Warszawa - Kraków: Ossolineum, 2005, s. 27. ISBN 83-04-04856-6.
  2. Henryk Barycz: Na przełomie dwóch stuleci. Z dziejów polskiej humanistyki w dobie Młodej Polski. Wrocław: 1977.
  3. Hanna Węgrzynek: Askenazy Szymon w Żydzi Polscy. Historie niezwykłe. Warszawa: Demart, 2010. ISBN 978-83-7427-3.
  4. Grób Szymona Askenazego w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie
  5. Cmentarze m. st. Warszawy. Cmentarze żydowskie. Warszawa: Rokart, 2003. ISBN 83-916419-3-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Jagielski: Przewodnik po cmentarzu żydowskim w Warszawie przy ul. Okopowej 49/51. Z. 1, Kwatery przy Alei Głównej. Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami. Społeczny Komitet Opieki nad Cmentarzami i Zabytkami Kultury Żydowskiej w Polsce, 1996, s. 18-19. ISBN 83-90-66296-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]