Szyszkolubka kolczasta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Szyszkogłówka kolczasta)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Szyszkolubka kolczasta
Szyszkolubka kolczasta na szyszcze sosny
Szyszkolubka kolczasta na szyszcze sosny
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina szyszkogłówkowate
Rodzaj Auriscalpium
Gatunek szyszkolubka kolczasta
Nazwa systematyczna
Auriscalpium vulgare Gray
A Natural Arrangement of British Plants 1: 650 (Londyn, 1821)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kolczasty hymenofor
Auriscalpium vulgare 117618.jpg

Szyszkolubka kolczasta (Auriscalpium vulgare Gray) – gatunek grzybów z rodziny szyszkogłówkowatych (Auriscalpiaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Auriscalpium, Auriscalpiaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003, dawniej w polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był pod nazwami: szyszkogłówka kolczasta, kolczak połówkowy, kolczak łyżkowaty[2]. Synonimy łacińskie[3]:

  • Auriscalpium auriscalpium (L.) Banker 1906
  • Auriscalpium auriscalpium (L.) Kuntze 1898
  • Auriscalpium fechtneri (Velen.) Nikol. 1964
  • Hydnum atrotomentosum Schwalb 1891
  • Hydnum auriscalpium L. 1753
  • Hydnum fechtneri Velen. 1922
  • Leptodon auriscalpium (L.) Quél. 1886
  • Pleurodon auriscalpium (L.) P. Karst. 1881
  • Pleurodon fechtneri (Velen.) Cejp 1928
  • Scutiger auriscalpium (L.) Paulet 1812

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica do 5 cm, kształt spłaszczony, nerkowaty lub półkolisty. Jest owłosiony lub filcowaty i lekko strefowany. Brzeg kapelusza jaśniejszy. Kolor szarobrązowy do czarnego[4][5] Okazy, które przezimowały, mają dość niepozorne zabarwienie czarnobrązowe i często są pokryte zielenicami[6].

Trzon

Boczny lub ekscentryczny o długości do ok. 8 cm. Czasami rozgałęziony o barwie brązowoczarnej, owłosiony, cienki[4].

Kolce

Do 3 mm długości, jasne po krótkim czasie szarobrązowe, kończące się na trzonie[6].

Miąższ

Od szarobrązowego do białawego, łykowatoelastyczny, bez wyraźnego zapachu[5].

Wysyp zarodników

Biały, amyloidalny. Zarodniki eliptyczne lub jajowato-kuliste, brodawkowate, bezbarwne, o średnicy 4-5,5 x 4-4,5 µm[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Gatunek szeroko rozprzestrzeniony w Ameryce Północnej i Środkowej, Europie i w Azji, na obszarach o klimacie umiarkowanym[7]. W Polsce owocniki pojawiają się od stycznia do grudnia, w borach sosnowych i mieszanych. Rośnie niemal wyłącznie na opadłych szyszkach sosny, szczególnie tych, które są przynajmniej częściowo zagrzebane w ziemi. Rzadko tylko można ją znaleźć na szyszkach świerka. Gatunek występujący powszechnie, jednak ze względu na swoje niewielkie rozmiary niezbyt często dostrzegany[4]. Starsze owocniki gniją i ciemnieją, ale powoli (przez wiele miesięcy) tak, że są widoczne na szyszkach przez całą zimę (czasami nawet zimują)[5].

Zawiązki owocników pojawiają się między łuskami szyszek i potrzebują 9 do 35 dni, aby osiągnąć swój ostateczny wzrost. Ich rdzeń zbudowany jest z cienkościennych strzępek generatywnych i otoczony przez zewnętrzną warstwę strzępek szkieletowych. Niedojrzałe owocniki są białe i delikatne, ale stopniowo stają się brązowe, jak starsze. Dojrzałe owocniki żyją co najmniej 9 dni, produkcja zarodników zaczyna się w ciągu 48-72 godzin od początku wzrostu kapelusza. W sprzyjających warunkach dużej dostępności wody i wilgoci, mogą być wytwarzane dodatkowe owocniki, tak, że powstaje rozgałęziony trzon. Duży wpływ na rozwój owocników ma również światło; zarówno bezpośrednie oświetlenie słoneczne, jak i całkowita ciemność hamują wzrost owocników[8].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof, grzyb niejadalny[6].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  4. 4,0 4,1 4,2 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. 5,0 5,1 5,2 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 574. ISBN 83-7404-513-2.
  7. RH Petersen, Cifuentes J. (1994). "Uwagi dotyczące systemów stykowych Auriscalpium vulgare i A. villipes" mikologicznych badań 98 (12):.. 1427/40 DOI : 10.1016/S0953-7562 (09) 81074-5
  8. "Sporophore development and proliferation in Hydnum aurisalpium Fr.". Transactions of the British Mycological Society 41 (3): 325–34. [dostęp 2014-09-23].