Szyszkolubka kolczasta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szyszkolubka kolczasta
Szyszkolubka kolczasta: zdjęcie
Szyszkolubka kolczasta na szyszcze sosny
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina szyszkogłówkowate
Rodzaj Auriscalpium
Gatunek szyszkolubka kolczasta
Nazwa systematyczna
Auriscalpium vulgare Gray
A Natural Arrangement of British Plants 1: 650 (Londyn, 1821)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Kolczasty hymenofor
Auriscalpium vulgare 117618.jpg

Szyszkolubka kolczasta (Auriscalpium vulgare Gray) – gatunek grzybów z rodziny szyszkogłówkowatych (Auriscalpiaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Auriscalpium, Auriscalpiaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003, dawniej w polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był pod nazwami: szyszkogłówka kolczasta, kolczak połówkowy, kolczak łyżkowaty[2]. Synonimy łacińskie[3]:

  • Auriscalpium auriscalpium (L.) Banker 1906
  • Auriscalpium auriscalpium (L.) Kuntze 1898
  • Auriscalpium fechtneri (Velen.) Nikol. 1964
  • Hydnum atrotomentosum Schwalb 1891
  • Hydnum auriscalpium L. 1753
  • Hydnum fechtneri Velen. 1922
  • Leptodon auriscalpium (L.) Quél. 1886
  • Pleurodon auriscalpium (L.) P. Karst. 1881
  • Pleurodon fechtneri (Velen.) Cejp 1928
  • Scutiger auriscalpium (L.) Paulet 1812

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica do 5 cm, kształt spłaszczony, nerkowaty lub półkolisty. Jest owłosiony lub filcowaty i lekko strefowany. Brzeg kapelusza jaśniejszy. Kolor szarobrązowy do czarnego[4][5] Okazy, które przezimowały, mają dość niepozorne zabarwienie czarnobrązowe i często są pokryte zielenicami[6].

Trzon

Boczny lub ekscentryczny o długości do ok. 8 cm. Czasami rozgałęziony o barwie brązowoczarnej, owłosiony, cienki[4].

Kolce

Do 3 mm długości, jasne po krótkim czasie szarobrązowe, kończące się na trzonie[6].

Miąższ

Od szarobrązowego do białawego, łykowatoelastyczny, bez wyraźnego zapachu[5].

Wysyp zarodników

Biały, amyloidalny. Zarodniki eliptyczne lub jajowato-kuliste, brodawkowate, bezbarwne, o średnicy 4-5,5 x 4-4,5 µm[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Gatunek szeroko rozprzestrzeniony w Ameryce Północnej i Środkowej, Europie i w Azji, na obszarach o klimacie umiarkowanym[7]. W Polsce owocniki pojawiają się od stycznia do grudnia, w borach sosnowych i mieszanych. Rośnie niemal wyłącznie na opadłych szyszkach sosny, szczególnie tych, które są przynajmniej częściowo zagrzebane w ziemi. Rzadko tylko można ją znaleźć na szyszkach świerka. Gatunek występujący powszechnie, jednak ze względu na swoje niewielkie rozmiary niezbyt często dostrzegany[4]. Starsze owocniki gniją i ciemnieją, ale powoli (przez wiele miesięcy) tak, że są widoczne na szyszkach przez całą zimę (czasami nawet zimują)[5].

Zawiązki owocników pojawiają się między łuskami szyszek i potrzebują 9 do 35 dni, aby osiągnąć swój ostateczny wzrost. Ich rdzeń zbudowany jest z cienkościennych strzępek generatywnych i otoczony przez zewnętrzną warstwę strzępek szkieletowych. Niedojrzałe owocniki są białe i delikatne, ale stopniowo stają się brązowe, jak starsze. Dojrzałe owocniki żyją co najmniej 9 dni, produkcja zarodników zaczyna się w ciągu 48-72 godzin od początku wzrostu kapelusza. W sprzyjających warunkach dużej dostępności wody i wilgoci, mogą być wytwarzane dodatkowe owocniki, tak, że powstaje rozgałęziony trzon. Duży wpływ na rozwój owocników ma również światło; zarówno bezpośrednie oświetlenie słoneczne, jak i całkowita ciemność hamują wzrost owocników[8].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof, grzyb niejadalny[6].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  4. 4,0 4,1 4,2 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. 5,0 5,1 5,2 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 574. ISBN 83-7404-513-2.
  7. RH Petersen, Cifuentes J. (1994). "Uwagi dotyczące systemów stykowych Auriscalpium vulgare i A. villipes" mikologicznych badań 98 (12):.. 1427/40 DOI : 10.1016/S0953-7562 (09) 81074-5
  8. "Sporophore development and proliferation in Hydnum aurisalpium Fr.". Transactions of the British Mycological Society 41 (3): 325–34. [dostęp 2014-09-23].