Túró Rudi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Túró Rudi
Przełamane Túró Rudi

Túró Rudi (oryginalnie zapakowane w folię aluminiową w czerwone kropki) to oblana masą kakaową baton twarogowy o słodkawo-kwaśnawym smaku, uznawana za jeden z najbardziej lubianych i najlepszych mlecznych deserów węgierskich rodzimej produkcji.

Prawna ochrona nazwy[edytuj | edytuj kod]

Túró Rudi nie jest nazwą rodzajową produktu, lecz zarejestrowanym znakiem towarowym. Z tego powodu, bez zgody uprawnionych przedsiębiorstw, inne firmy nie mogą używać tej nazwy ani dla produktów tożsamych, ani dla podobnych (na przykład produkowanych w Estonii), ani nawet w sformułowaniach „w typie Túró Rudi”, „o charakterze Túró Rudi”.

Pochodzenie nazwy[edytuj | edytuj kod]

W 1968 roku Budapeszteńskie Przedsiębiorstwo Mleczarskie (Budapesti Tejipari Vállalat) poprosiło Sándora Kleina, wykładowcę Politechniki Budapeszteńskiej, o zaplanowanie kampanii reklamowej nowego, powstającego wówczas produktu. Klein przekazał kwestię wzornictwa dwóm studentom Wyższej Szkoły Sztuk Użytkowych (Iparművészeti Főiskola), którzy wymyślili i zaprojektowali między innymi kropkowane opakowanie. W kwestii nadania nazwy Klein konsultował się z wieloma specjalistami, ale ostatecznie nie skorzystał z żadnej rady, a nazwa narodziła się z jego własnego pomysłu. Przez skojarzenia z pornografią wywołała niewielki skandal, ale zdołała się utrzymać. („Túró Rudi” może oznaczać dosłownie „twarogową pałeczkę”).

Jednym z ekspertów mleczarskich mających wkład w powstanie Túró Rudi był Rudolf Mandeville. Według jego wnuka to po nim produkt dostał swoją nazwę.[1] (Klein nie potwierdził tego).

Kierownik Oddziału Reklamy Przedsiębiorstwa Prasowego poinformował listownie dyrektora Budapeszteńskiego Przedsiębiorstwa Mleczarskiego, że „nie zezwala na reklamowanie produktu o niemoralnej nazwie w periodykach ukazujących się nakładem wydawnictwa”.

Nazwa, opakowanie – oraz oddane wraz z planami reklamowymi studium, które Klein rozpoczął w następujący sposób: „Produkcja nie jest już dzisiaj trudna, ale coraz trudniejsza będzie sprzedaż” – wywołały wówczas wielką wesołość. Za swoją pracę Klein otrzymał od przedsiębiorstwa dziesięć tysięcy forintów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Czasy trustu[edytuj | edytuj kod]

Budapeszteńskie Przedsiębiorstwo Mleczarskie rozpoczęło produkcję w 1968 roku. Pomysł bazowany na oryginalnie sowieckim smakołyku (w Związku Radzieckim istniał pierwowzór - wypełniony mieszanką twarogu, masła i cukru, doprawiony wanilią, w polewie czekoladowej - o nazwie „glazirovannij szirok”) trafił na Węgry w wyniku wyprawy naukowej przez kraje RWPG i początkowo nie odniósł wielkiego sukcesu. Z tego powodu produkcja ruszyła najpierw w zakładzie mleczarskim Szabolcstej w Mátészalka, następnie także w zakładzie mleczarskim Zalkatej w Nagybánhegyes, a później wiele przedsiębiorstw trustowych i zakładów mleczarskich Rolniczych Spółdzielni Produkcyjnych równocześnie wytwarzało produkty pod tą nazwą w różniących się opakowaniach. Istniał tylko jeden znak towarowy TÚRÓ RUDI, zarejestrowany dla Trustu Przedsiębiorstw Mleczarskich.

Od czasu prywatyzacji[edytuj | edytuj kod]

Po likwidacji trustów przedsiębiorstwa zajmujące się produkcją sprywatyzowano. W wyniku kupna zakładów sprywatyzowanych podczas transformacji systemowej prawa produkcyjne zdobyły firmy Friesland i Danone. Túró Rudi firmy Danone nosi swoją nazwę legalnie od 1995 roku. Od 2002 roku Danone obecny jest również na rynku polskim („Danio Batonik”), natomiast Friesland sprzedaje produkt pod nazwą „Dots” w Rumunii i na Słowacji.

Definicja[edytuj | edytuj kod]

Według definicji Węgierskiej Księgi Żywności (Magyar Élelmiszerkönyv)[2] Túró Rudi jest wyrobem serowym o charakterze deserowym w kształcie zbliżonym do walca, powstałym z twarogu krowiego, ewentualnie z masła lub śmietanki, cukru, itd., z dodatkiem różnych substancji smakowych, oblanym czekoladą lub masą kakaową.

Zawartość składników pochodzenia mlecznego w nadzieniu twarogowym musi wynosić przynajmniej 50% (m/m).

Wymagania sensoryczne:
Kształt: pałeczka o powierzchni gładkiej lub lekko pofałdowanej, w kształcie zbliżonym do walca
Wygląd zewnętrzny: masa czekoladowa lub kakaowa powleka ciasno korpus twarogowy warstwą równej grubości, jest koloru ciemnobrązowego, dobrze przylega, a pod naciskiem lekko pęka.
Kolor: masa twarogowa jest równomiernie biała lub żółtawo biała, w przypadku doprawiania kolor jest charakterystyczny dla substancji smakowej.
Zapach: charakterystyczny dla polewy i substancji korpusu twarogowego.
Smak: przyjemnie słodkawo-kwaśnawy, charakterystyczny dla masy twarogowej, jej doprawienia i polewy, czysty, harmonijny.

Skład[edytuj | edytuj kod]

przełamane na pół Túró Rudi

Niskotłuszczowy twaróg krowi 42%, masa kakaowa 36% (cukier, nienasycony tłuszcz roślinny, miazga kakaowa, emulgatory: E322, identyczny z naturalnym aromat waniliowy), cukier, masło, modyfikowana skrobia kukurydziana: fosforan diskrobiowy E1412, naturalny aromat cytrynowy, konserwanty: E202 sorbinian potasu.

Opinia dietetyczna[edytuj | edytuj kod]

Spośród wszystkich składników Túró Rudi najbardziej niepokojącym jest polewa. Nie jest to prawdziwa czekolada, lecz masa kakaowa, która powstaje z nienasyconych tłuszczów roślinnych, mogących zawierać tzw. tłuszcze trans - uczeni wiążą je z powstawaniem chorób serca, cukrzycy, otyłości oraz innych licznych schorzeń. Na podstawie raportu[3] Krajowego Instytutu Nauk o Żywieniu i Dietetyce (OÉTI) z października 2012 roku zawartość tłuszczów trans w badanych wyrobach Túró Rudi w każdym wypadku była niższa niż 0,2 g/100 g. Według zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) maksymalna dzienna dawka tłuszczów trans, która nie oznacza niebezpieczeństwa dla zdrowia, to 1% spożytych kalorii. Dla osoby dorosłej jest to w zasadzie jednoznaczne z dawką 2 g.

Paleta smaków[edytuj | edytuj kod]

Túró Rudi sprzed czasu prywatyzacji z pewnością dość często trafiało do konsumentów w stanie nieco sfermentowanym. Niektórym właśnie tego smaku brakuje w dzisiejszych nieskazitelnie słodkich Túró Rudi.

Rodzaje[edytuj | edytuj kod]

W sklepach dostępnych jest wiele rodzajów Túró Rudi, np. „czekolada Túró” (Túró Csoki) albo nowy produkt firmy Milka o nazwie „Super Rudi”(„naturalny, półtłusty deser na bazie mleka, oblany alpejską mleczną czekoladą Milka”).

Zagraniczne odpowiedniki[edytuj | edytuj kod]

W Rosji ciągle dostępny jest oryginalny produkt, odrobinę bardziej płynny i w graniastym kształcie. Państwa postsocjalistyczne także produkują desery twarogowe oblane czekoladą, wytwory tego rodzaju znajdziemy np. w krajach bałtyckich. Mają one graniaste kształty, ale w smaku i w składzie podobne są do Túró Rudi.

Austria[edytuj | edytuj kod]

Austriacka firma Landfrisch także rozpoczęła produkcję własnego deseru twarogowego pod nazwą Landfrisch Rudi, przyznając się do kopiowania Túró Rudi.[4][5] Landfrisch Rudi, podobnie do swojego węgierskiego pierwowzoru, oblane jest czekoladą, ale słodsze, ponieważ nie zawiera cytryny. Poza smakiem naturalnego twarogu dostępna jest też odmiana kokosowa i waniliowa, wyróżniona nagrodą za innowacyjność podczas Targów Spożywczych Anuga w 2005 roku.

Estonia[edytuj | edytuj kod]

W Estonii desery twarogowe sprzedaje się pod wieloma nazwami markowymi (kohuke, glasuurkohuke).

Japonia[edytuj | edytuj kod]

Choć prawdopodobnie nie jest dostępny tam podobny produkt, Japończycy przebywający na Węgrzech przez jakiś czas założyli u siebie koło amatorów Túró Rudi.[6]

Chiny[edytuj | edytuj kod]

W Chinach (odnosząc się do Hello Kitty) sprzedaje się słodycz pod nazwą Túró Kiittyy. Wytwórnia działa od 16 października 2008 roku, dziennie produkuje sto tysięcy sztuk.[7] [3]

Polska[edytuj | edytuj kod]

W Polsce firma Danone sprzedaje produkt znany na Węgrzech pod nazwą Danone Túró Rudi jako Danio Batonik.[8]

Łotwa[edytuj | edytuj kod]

Na Łotwie także powstaje deser twarogowy, zdarzają się tam również egzemplarze dwuwarstwowe (na przykład kakaowo-waniliowe). Jako dalekiego krewnego warto wspomnieć także twarogową bryłkę z karmelową polewą, choć nie spełnia podstawowych wymogów (nie ma na niej czekolady).

Rosja[edytuj | edytuj kod]

W praojczyźnie Túró Rudi twarogowe desery dostępne są na niesłychanie wielką skalę. Ich rosyjska nazwa to сырок. Kształtem, podobnie jak produkt estoński, nie zbliżają się do walca, lecz do zaokrąglonego prostopadłościanu. Polewa ma smak czekolady deserowej, a nadzienie jest nieco słodsze, niż produktu węgierskiego.

Rumunia[edytuj | edytuj kod]

To przykład na pierwszą próbę rozpowszechnienia tego węgierskiego produktu („hungarikum”) zagranicą, którą podjęła firmę Friesland. W Europie odpowiednik węgierskiego Túró Rudi wprowadza pod nazwą „Dots”.[9] Nazwa węgierska nie jest możliwa do utrzymania, gdyż wedle badaczy rynku litery ze znakami diakrytycznymi przez większość konsumentów uznawane są za niegodne zaufania, przywodzą na myśl produkty tureckie.

Słowacja[edytuj | edytuj kod]

Na Słowacji produkt pod nazwą „Dots”, z odrobinę słodszym nadzieniem, oblany mleczną czekoladą, w opakowaniu przypominającym węgierskie, rozprowadza Frieslands Hungária, producent oryginalnego Túró Rudi.

Niemcy[edytuj | edytuj kod]

W Berlinie wytwarza się serię produktów "Quarki": http://www.quarki-lakomka.de/

Túró Rudi w sztuce[edytuj | edytuj kod]

  • piosenka Túró Rudi zespołu A 100 Folk Celsius
  • film animowany Jánosa Kellára Túró Rudi [10]

Przypisy