Tęgoborze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tęgoborze
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat nowosądecki
Gmina Łososina Dolna
Liczba ludności (2011) 1423
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 33-312
Tablice rejestracyjne KNS
SIMC 0448404
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Tęgoborze
Tęgoborze
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Tęgoborze
Tęgoborze
Ziemia 49°42′28″N 20°38′29″E/49,707778 20,641389
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Kościół na Juście
Murowany dwór
Kościół
Kościół na Juście – panorama otoczenia

Tęgoborzewieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Łososina Dolna. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Wieś liczy 1100 mieszkańców (2003). Wieś składa się z przysiółka Stara Wieś i Just.

Nazwa wsi pochodzi od potężnych lasów – tęgich borów – które około tysiąca lat temu pokrywały tutejszą kotlinę.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś usytuowana jest na południowo-zachodnim brzegu Jeziora Rożnowskiego, przy droga krajowa nr 75, w kotlinie otoczonej górami Beskidu Wyspowego, nad którą górują Chełm (790 m), Białowodzka Góra z ruinami "Zamczyska" (607 m) oraz Jodłowiec Wielki (482 m)[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ważnym wydarzeniem stało się przybycie zakonnika kameduły, znanego jako św. Just. Według dawnej legendy zamieszkał on jako pustelnik na jednym z tęgoborskich wzgórz, które do dziś nosi jego imię, a w miejscu pustelni wzniesiono kościół. Na Górze Św. Justa znajdował się też klasztor Ojców Marków. Kościół jak i klasztor w 1611 zostały zniszczone przez ówczesnego dziedzica Tęgoborzy – Cyryla Chrząstowskiego, który wraz z żoną – Anną Tęgoborską przeszli na arianizm (bracia polscy). Doszło do przejęcia budynków i gruntów klasztornych oraz wypędzenia zakonników. W końcu XVII wieku arianie utracili znaczenie i większość z nich wróciła na katolicyzm. Wieś rozrastała się i nabierała coraz większego znaczenia, dzięki przebiegającemu tędy ważnemu szlakowi handlowemu z Krakowa na Węgry.

Kościół[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajduje się kościół parafialny pw. Najdroższej Krwi Chrystusa Pana.

Kiedy kościół św. Mikołaja w Tęgoborzy znalazł się – po wybudowaniu zapory wodnej w Rożnowie – na skraju powstałego jeziora, zaszła potrzeba zbudowania kościoła nowego, a zarazem większego, w bezpiecznym miejscu. Ten nowy, z zastosowaniem nowszych technik budowlanych i stylowych, zbudowano do roku 1966.

Dotychczasowy XVIII-wieczny drewniany kościół parafialny pw. św. Mikołaja został przeniesiony w 1982 do tworzonej wówczas parafii Tabaszowa.

Drewniany kościół pod wezwaniem Narodzenia NMP na Górze św. Justa w Tęgoborzy został zbudowany w 2. połowie XVII w., po zniszczeniu przez arian, istniejącego tam dotąd klasztoru. Zapisana w 1728 tradycja głosi, o tym miejscu fakt, że tu miał stać pierwotny, "macierzysty" kościół parafialny w Tęgoborzy, zniszczony przez Tatarów w XIII w. Niektóre obiekty w obecnym kościółku zdają się być pozostałościami z poprzednich świątyń.

Otoczenie tej kaplicy zostało rozbudowane i dostosowane do większych uroczystości w 1995, za staraniem ks. dra Eugeniusza Krężla.

W ołtarzu głównym tej kaplicy znajduje się wykonana w 2. poł. XVII w. kopia obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej. Z tego samego czasu pochodzi obraz świętego pustelnika Justa-Jodoka, zwieńczający ołtarz. U stóp świętego dostrzegamy wizerunki wdzięcznych św. Justowi fundatorów tego obrazu. W kościele znajduje się też gotycka rzeźba Matki Bożej z Dzieciątkiem z XV w. oraz gotycka chrzcielnica kamienna z herbami z początku XVI w., oraz pozostałe sprzęty drewniane z XVIII lub XIX w.

W kaplicy na Górze św. Justa w Tęgoborzy czci się Narodzenie NMP, dlatego święto odpustowe na Juście obchodzone jest 8 września. Uroczystość odpustową parafia Tęgoborze obchodzi w niedzielę w oktawie Bożego Ciała.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kultura[edytuj | edytuj kod]

We wsi funkcjonuje Orkiestra Dęta OSP, Gminna Biblioteka Publiczna oraz Koło Gospodyń Wiejskich. Co roku 8 września na Górze św. Justa odbywają się tradycyjnie dożynki. W latach dwudziestolecia popularne było tzw. Proroctwo z Tęgoborza, datowane na 1893, zawierające przyszłe dzieje Polski "od morza do morza".

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Tęgoborze to wieś o charakterze rolniczo-sadowniczym. Swoją siedzibę ma tu duża firma transportowa oraz mniejsze firmy usługowe. Ponadto we wsi mieści się komisariat policji, Ochotnicza Straż Pożarna, ośrodek zdrowia, zespół szkół, filia Banku Spółdzielczego z Łososiny Dolnej i Centrala Telefoniczna TP.

Sport[edytuj | edytuj kod]

We wsi od 1999 działa Sekcja Sportowa Piłki Nożnej "Hart" Tęgoborze przy Stowarzyszeniu Tęgoborzan. Zespół występuje w V lidze nowosądeckiej. Z racji położenia nad Jeziorem Rożnowskim Tęgoborze jest atrakcyjnym miejscem dla pragnących uprawiać sporty wodne, a z racji ukształtowania terenu – lotniarstwo.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy