Tłusty czwartek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tłusty czwartek
Polish paczki.jpg
Polskie pączki
Dzień ostatni czwartek przed wielkim postem
w 2013 7 lutego
w 2014 27 lutego
w 2015 12 lutego
Symbole

pączki, faworki

Inne nazwy Combrowy Czwartek
Pączki
Faworki (chrust)

Tłusty czwartek – w kalendarzu chrześcijańskim ostatni czwartek przed wielkim postem, znany także jako zapusty. Tłusty czwartek rozpoczyna ostatni tydzień karnawału. W Polsce oraz w katolickiej części Niemiec, wedle tradycji, w tym dniu dozwolone jest objadanie się.

Ponieważ data tłustego czwartku zależy od daty Wielkanocy, dzień ten jest świętem ruchomym. Następny czwartek jest czwartkiem po Środzie Popielcowej i należy do okresu wielkiego postu, podczas którego chrześcijanie ze względów religijnych (pokutnych), jako przygotowanie do Świąt Wielkiejnocy powinni zachowywać wstrzemięźliwość jako wyraz umartwienia.

Najpopularniejsze potrawy to pączki i faworki, zwane również w niektórych regionach chrustem lub chruścikami. Dawniej objadano się pączkami nadziewanymi słoniną, boczkiem i mięsem, które obficie zapijano wódką.

Staropolskie przysłowie mówi: Powiedział Bartek, że dziś tłusty czwartek, a Bartkowa uwierzyła, dobrych pączków nasmażyła. Według jednego z przesądów, jeśli ktoś w tłusty czwartek nie zje ani jednego pączka – w dalszym życiu nie będzie mu się wiodło.

Poniższa tabelka przedstawia przypadanie tłustego czwartku w kolejnych latach.

Rok Data
2007 15 lutego
2008 31 stycznia
2009 19 lutego
2010 11 lutego
2011 3 marca
2012 16 lutego
2013 7 lutego
2014 27 lutego
2015 12 lutego
2016 4 lutego
2017 23 lutego
2018 8 lutego
2019 28 lutego

Historia święta[edytuj | edytuj kod]

Geneza tłustego czwartku sięga starożytności. Był to dzień, w którym świętowano odejście zimy i nadejście wiosny. Ucztowanie opierało się na jedzeniu tłustych potraw, szczególnie mięs oraz piciu wina, a zagryzkę stanowiły pączki przygotowywane z ciasta chlebowego i nadziewane słoniną. Rzymianie obchodzili w ten sposób raz w roku tzw. tłusty dzień[1][2].

W specyficzny sposób obchodzono tłusty czwartek w Małopolsce. Nazywany on był wówczas combrowym czwartkiem. Według legendy nazwa pochodzi od nazwiska żyjącego w XVII wieku krakowskiego burmistrza Combra, złego i surowego dla kobiet mających swoje kramy i handlujących na krakowskim rynku. Mówiono: Pan Bóg wysoko a król daleko, któż nas zasłoni przed Combrem. Umarł on podobno w tłusty czwartek[3]. W każdą rocznicę śmierci przekupki na targu urządzały więc huczną zabawę i tańce. Podczas zabawy zaczepiały przechodzących tamtędy mężczyzn, których zmuszały do tańca lub do oddawania wierzchniej odzieży w zamian za krzywdy, jakie wyrządził Combr.

Około XVI wieku w Polsce pojawił się zwyczaj jedzenia pączków w wersji słodkiej. Wyglądały one nadal nieco inaczej niż obecnie – w środku miały bowiem ukryty mały orzeszek lub migdał. Ten, kto trafił na taki szczęśliwy pączek, miał cieszyć się dostatkiem i powodzeniem.

Niektórzy twierdzą, że idealny pączek jest lekko zapadnięty i ma jasną obwódkę dookoła – to świadczy o tym, że wypiekany był na świeżym oleju[4][5].

Nawiązania w kulturze[edytuj | edytuj kod]

  • Wiersz Władysława Broniewskiego Tłusty Czwartek[6].
  • 15 lutego 2007 firma Google umieściła na stronie głównej polskiej wersji wyszukiwarki okazjonalne logo (tzw. doodle) związane z tłustym czwartkiem[7]. Był to pierwszy przypadek modyfikacji znaku graficznego Google dla polskojęzycznych użytkowników tego narzędzia. Na logo zamiast dwóch liter "o" widoczne były pączki. W następnych latach w tłusty czwartek logo nie było już zmieniane.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło tłusty czwartek w Wikisłowniku

Przypisy