Tłuszcze trans

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Tłuszcze trans (ang. trans fat) – rodzaj tłuszczów z grupy nienasyconych.

Nienasycone kwasy tłuszczowe są to kwasy tłuszczowe zawierające przynajmniej jedno wiązanie podwójne atomów węgla. W zależności od konfiguracji atomów w wiązaniu podwójnym, kwasy te dzielimy na cis i trans. Forma trans ma miejsce gdy dwa atomy wodoru znajdują się po przeciwnych stronach względem płaszczyzny przechodzącej wzdłuż wiązania wielokrotnego.

W naturalnych tłuszczach zwierzęcych pochodzących od przeżuwaczy, takich jak bydło domowe i owce izomery trans stanowią ok. 3-5% objętości tłuszczów. Występują one w mleku i produktach powstających z przetwarzania mleka, w wołowinie i baraninie. W znacznie większych ilościach występują one w wielu, choć nie wszystkich półsyntetycznie otrzymywanych stałych tłuszczach roślinnych – takich jak margaryna i masło roślinne, które są otrzymywane w wyniku częściowego uwodorniania naturalnych tłuszczów roślinnych.

Zmiana konfiguracji z cis na trans powoduje, że zmienia się kształt cząsteczki. Reszty kwasów tłuszczowych o konfiguracji trans mają kształt liniowy, zaś o konfiguracji cis mają kształt litery "V", co radykalnie zmienia ich metabolizm:

Kwas oleinowy Kwas elaidynowy
Kwas oleinowy jest cis nienasycony; jego reszty występują w 55-80% tłuszczów wchodzących w skład oliwy. Kwas elaidynowy jest trans nienasycony; występuje w dużych ilościach w części uwodornionych tłuszczów pochodzenia roślinnego.
Oleic-acid-3D-vdW.png
Elaidic-acid-3D-vdW.png
Oleic-acid-skeletal.svg
Elaidic-acid-2D-skeletal.png

Współcześnie istnieją liczne doniesienia naukowe, wskazujące na fakt, że częste spożywanie tłuszczów trans ma negatywny efekt na zdrowie, jak dowodzi francuska uczona Françoise Clavel-Chapelon "ryzyko zachorowania na raka piersi jest prawie dwukrotnie wyższe u kobiet, które jedzą pokarmy zawierające przemysłowe kwasy tłuszczowe typu trans"[1]. Co więcej, tłuszcze te, powodując wzrost stężenia we krwi tzw. "złego" cholesterolu przyczyniają się do wzrostu ryzyka wystąpienia wielu chorób miażdżycowych[2].

Z tego względu, w wielu krajach wprowadzono lub planuje się wprowadzenie obowiązku oznaczania na wszelkich produktach spożywczych informacji o zawartości w nich tłuszczów trans, a także ograniczeń ich maksymalnej zawartości do ilości spotykanych w produktach naturalnych.

Pierwszy krajem, który wprowadził zakaz sprzedaży przetworzonych produktów spożywczych ze zwiększonym w stosunku do naturalnego stężeniem trans tłuszczów była Dania, której rząd w 2003 r. wydał rozporządzenie w tej sprawie[3].

Drugim krajem, który podążył za Danią była Kanada, w którym to kraju spożycie przetworzonych tłuszczów roślinnych jest wyjątkowo duże. Kanada wprowadziła w 2004 r. najpierw obowiązek umieszczania informacji o ilości tłuszczów trans we wszelkich produktach spożywczych, a następnie w 2005 r. wprowadziła zakaz sprzedaży produktów, w których ilość tłuszczów trans w stosunku do innych tłuszczów przekracza 5%[4].

W Stanach Zjednoczonych, FDA rozpoczęła w 2003 r. niezbyt skuteczny program ograniczania spożycia tłuszczów trans[5]. W kilku miastach USA, m.in. w Nowym Jorku, miejscowe rady uchwaliły apele o niestosowania tłuszczów trans w miejscowych restauracjach[6], jednak w całym USA pod koniec 2006 r. nie istniały jeszcze ogólnokrajowe regulacje w tej sprawie.

W Wielkiej Brytanii rozpoczęto w połowie 2005 r. kampanię narodową na rzecz wprowadzenia regulacji na wzór Danii[7]. Kampanię tę wspiera środowisko naukowców skupionych wokół British Medical Journal oraz Food Standards Agency.

W Unii Europejskiej do Europejskiego Urzędu do spraw Bezpieczeństwa Żywności wpłynęła prośba o wydanie opinii naukowej na temat ryzyka spożywania trans tłuszczów, która może w przyszłości zamienić się w dyrektywę obowiązującą wszystkie kraje UE[8].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy