T-10 (czołg)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
T-10 (T-10M)
Eksponat Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej w Kijowie
Eksponat Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej w Kijowie
Dane podstawowe
Państwo  ZSRR
Typ pojazdu czołg ciężki
Trakcja gąsienicowa
Załoga 4
Historia
Prototypy 1953
Produkcja 1954-1967
Wycofanie 1993
Egzemplarze Około 200
Dane techniczne
Silnik silnik wysokoprężny 12-cylindrowy, widlasty W-2-IS chłodzony wodą
o mocy 700 KM (522 kW)
Transmisja mechaniczna
Pancerz spawany z płyt walcowanych
20 do 250 mm
Długość 10,49 m
kadłuba: 7,41 m
z lufą do tyłu: 7,40 m
Szerokość 3,14 m
z ekranami: 3,56 m
Wysokość 2,43 m
Prześwit 460 mm
Masa bojowa: 49 t
Nacisk jedn. 0,74 kg/cm²
Osiągi
Prędkość 42 km/h
Zasięg 250
Pokonywanie przeszkód
Brody (głęb.) do 1,5 m
Rowy (szer.) do 2,7 m
Ściany (wys.) do 0,8 m
Dane operacyjne
Uzbrojenie
armata D-25TA lub M-62-T2 L/43 kal. 122 mm z zapasem 30 pocisków
2 wielkokalibrowe karabiny maszynowe DSzKM kal. 12,7 mm lub KWPT kal. 14,5 mm (1 sprzężony z działem i 1 przeciwlotniczy), 1000 sztuk amunicji)
Użytkownicy
ZSRR
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

IS-8 (także Obiekt 730) – ostatni czołg z serii sowieckich czołgów ciężkich IS. Najważniejsze cechy, które odróżniały go od jego poprzedników, IS-3 i wyprodukowanego w niewielkiej ilości IS-4, to dłuższy kadłub, siedem par kół nośnych zamiast sześciu, większa wieża z nową armatą i przedmuchiwaczem lufy, ulepszony silnik Diesla i wzmocniony pancerz. Ogólne osiągi były zbliżone, jednak IS-8 mógł zabrać więcej amunicji. Po śmierci Stalina w 1953 r. nazwa czołgu została zmieniona na T-10. Pierwszą wersję produkowano w latach 1954-1957. Dzielona amunicja powodowała niewielką szybkostrzelność (3-4 pociski/min).

Zmierzch sowieckich czołgów ciężkich[edytuj | edytuj kod]

Mobilny charakter działań wojennych podczas II wojny światowej wykazał wady powolnych czołgów ciężkich. Podczas walk na terenie Polski i natarcia na Berlin, dywizje pancerne i zmechanizowane zostały podzielone, gdyż czołgi ciężkie nie nadążały za mobilnymi T-34. Sowieci kontynuowali produkcję czołgów ciężkich jako część zimnowojennego wyścigu zbrojeń (jako przeciwwagę dla amerykańskich M103 i brytyjskich Conqueror), lecz już bardziej wszechstronne sowieckie czołgi średnie/podstawowe T-54 i T-62 posiadały opancerzenie i uzbrojenie porównywalne z T-10.

W latach 60. XX wieku, Rosjanie przyjęli doktrynę czołgu podstawowego i zaczęli zastępować czołgi ciężkie mobilnymi czołgami podstawowymi. W późnych latach 60. samodzielne bataliony czołgów ciężkich zostały przezbrojone na bardziej zaawansowane technologicznie czołgi T-64 a dekadę później także T-80. W tym czasie regularne jednostki pancerne i zmechanizowane zostały wyposażone w mniej zaawansowane (i kosztowne) czołgi T-55 i T-72. Produkcja T-10 została wstrzymana w roku 1966, a projekty przyszłych czołgów ciężkich, takich jak wyposażony w automat ładowniczy i uzbrojony w armatę 130 mm Obiekt 770 zostały wstrzymane.

W latach 70. kierowane pociski przeciwpancerne (PPK) upowszechniły się na polach bitew i skutecznie zastąpiły wielkokalibrowe, dalekosiężne działa w jakie wyposażone były czołgi ciężkie. Do użytku zaczęły wchodzić lekkie, zaawansowane opancerzenie typu Chobham oraz dodatkowe opancerzenie reaktywne, które gwarantowało czołgom podstawowym znaczną ochronę bez ograniczenia ich manewrowości.

Zdaniem Bryana Perreta:

"Starcia wojny sześciodniowej, między innymi pod Rafah, jedynie unaoczniły to, co dowództwo Armii Radzieckiej już wiedziało, a mianowicie że czas czołgów ciężkich minął".

W 1967 r. T-10 zostały wycofane ze służby pierwszoliniowej, w latach 70. i 80. XX wieku przewidywano dla nich rolę niszczycieli czołgów oraz nieruchomych punktów ogniowych broniących strategicznych punktów na drugiej linii frontu. Ostatecznie T-10 został wykreślony ze stanu Armii Rosyjskiej w roku 1993.

Wersje[edytuj | edytuj kod]

  • IS-8/T-10 (Obiekt 730) – (od 1954) pierwsza wersja czołgu, po śmierci Józefa Stalina nazwa została zmieniona na T-10[1].
  • T-10A (Obiekt 730A) – (1956 – 1957) wersja z jednopłaszczyznowym stabilizatorem armaty[1]
  • T-10B (Obiekt 730B) – (1957 – 1958) wersja z dwupłaszczyznowym stabilizatorem armaty[1]
    • T-10BK (Obiekt 730BK) – (1957) wersja dowódcza T-10B[1]
  • T-10M (Obiekt 734 oraz Obiekt 272) – (od 1957) wersja z nową armatą M-62-T2 L/43 kal. 122 mm, dwupłaszczyznowym stabilizatorem armaty, zmienionymi karabinami maszynowymi na KWPT o lepszych parametrach balistycznych, dodanym aktywnym systemem obserwacji w podczerwieni oraz systemem ochrony przed bronią ABC, w 1963 roku T-10M zostają wyposażone w system głębokiego brodzenia OPVT z chrapami, a w 1967 roku otrzymują amunicję podkalibrową i kumulacyjną[1]
  • T-10MK (Obiekt 272K) (1959 – 1964) – wersja dowódcza T-10M[1]
  • Obiekt 268 (1959) – prototyp ciężkiego niszczyciela czołgów oparty na podwoziu T-10, był uzbrojony w armatę M-64 kal. 152 mm, prototyp pojazdu znajduje się w Muzeum Czołgów w Kubince[2]

Wielkość produkcji nie jest dokładnie znana – szacuje się, że po II wojnie światowej w Związku Radzieckim wyprodukowano około 6000 czołgów ciężkich, większość z nich stanowiły IS-2, IS-3, IS-4 i T-10.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Soviet/Russian Heavy Tanks (ang.). Big Book of Warfare. [dostęp 2012-08-08].
  2. Obiekt 268 Tank (ang.). Preserved Tanks. [dostęp 2012-08-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]