T-55

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
T-55
Czołg T-55 jako eksponat w Muzeum Uzbrojenia w Poznaniu(przód ·  tył ·  detal)
Czołg T-55 jako eksponat w Muzeum Uzbrojenia w Poznaniu
(przód · tył · detal)
Dane podstawowe
Państwo  ZSRR
Typ pojazdu czołg podstawowy
Trakcja gąsienicowa
Załoga 4
Historia
Prototypy 1956 – 1957
Produkcja 1958 – 1981 (ZSRR)
1964 – 1981 (Polska)
1964 – 1973 (Czechosłowacja)
Egzemplarze 27500 (ZSRR)
5000 (Polska)
5000 (Czechosłowacja)
Dane techniczne
Silnik 1 silnik wysokoprężny, 12-cylindrowy W-55 o mocy 580 KM przy 2000 obr./min.
Transmisja mechaniczna
Poj. zb. paliwa 680 l (zasadnicze)
280 l (dodatkowe)
Pancerz spawany z płyt walcowanych, wieża odlewana
Długość 9,00 m (całkowita)
6,20 m (kadłuba)
Szerokość 3,27 m
Wysokość 2,35 m
Prześwit 0,43 m
Masa 36 500 kg (bojowa)
Moc jedn. 16,1 KM/t
Nacisk jedn. 0,81 kg/cm²
Osiągi
Prędkość 50 km/h (po drodze)
Zasięg 500 km (po drodze)
290 km (w terenie)
Pokonywanie przeszkód
Brody (głęb.) 1,40 m
Rowy (szer.) 2,70 m
Ściany (wys.) 0,80 m
Kąt podjazdu 30º
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 armata wz. 1944 D-10T2G kal. 100 mm (zapas amunicji – 43-45 szt.)
2 karabiny maszynowe SGMT kal. 7,62 mm
1 wielkokalibrowy karabin maszynowy DSzK kal. 12,7 mm
Użytkownicy
ZSRR, Afganistan, Albania, Algieria, Angola, Bangladesz, Birma, Bułgaria, Chiny, Chorwacja, Czechosłowacja, Egipt, Erytrea, Etiopia, Finlandia, Gwinea, Gwinea Bissau, Gwinea Równikowa, Indie, Irak, Iran, Izrael, Jugosławia, Jemen, Kongo, KRL-D, Kuba, Liban, Libia, Mali, Maroko, Mongolia, Mozambik, NRD, Nikaragua, Nigeria, Pakistan, Polska, Peru, Republika Środkowoafrykańska, Rumunia, Somalia, Sri Lanka, Syria, Urugwaj, Węgry, Wietnam, Zambia, Zimbabwe
Rzuty
Rzuty
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

T-55radziecki czołg podstawowy I generacji.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Czołg powstał przez modernizację czołgu T-54. Produkowany w latach 1958-1981. Głównym uzbrojeniem czołgu jest armata D-10T kal. 100 mm stabilizowana w dwóch płaszczyznach. Produkowany w ZSRR, a także na licencji w Czechosłowacji i Polsce. Czołg T-55 był ówcześnie jedną z najlepszych konstrukcji w swojej klasie. W latach 80. XX wieku był wykorzystywany przez siły zbrojne 38 państw. Wycofany z polskiej armii w 2002 r. Czołg T-55 produkowany był również w Chinach przez firmę Norinco pod nazwą Typ 59. Liczba wszystkich wyprodukowanych na świecie czołgów T-54/T-55 przekracza 95 000 egzemplarzy i przewyższa liczbę wszystkich czołgów innych typów wyprodukowanych na świecie po II wojnie światowej (stan na dzień 20.05.2004 r.).

Wersje podstawowe[edytuj | edytuj kod]

  • T-55 – produkowana w latach 1958-1962
  • T-55A – produkowana w latach 1963-77, w Polsce 1968-81
  • T-55K,T-55AK, T-55MK – wersje dowódcze

Modernizacje[edytuj | edytuj kod]

  • T-55M, T-55AM – dodany system kierowania ognia Volna, stabilizacja działa, silnik V-55U, zwiększone opancerzenie,
  • T-55M-1/T-55AM-1 – wersja z silnikiem V-46 od T-72
  • T-55AD/T-55AMD/T-55AD1/T-55AMD1 – wersja z systemem obrony aktywnej Drozd
  • T-55MV/T-55AMV/T-55MV-1/T-55AMV-1 – wersja z pancerzem reaktywnym
  • T-55AM2
  • T-55AM2PB – wersja dla armii NRD
  • T-55M5 – wersja z pancerzem reaktywnym, nowy system kontroli ognia i system stabilizacji ognia
  • T-55M6 – wersja M5 z dodatkowymi kołami w podwoziu, nową wieżą i automatycznym systemem ładowania.
  • Safir-74/T-72Z – modernizacja irańska, SKO Fotona, armata 105 mm M68/L7, pancerz reaktywny, silnik o mocy 780 KM.

Produkcja w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Licencję czołgu T-55 zakupiono w 1964 r. Jego produkcję podjęły Zakłady Mechaniczne Bumar-Łabędy w miejsce wcześniej produkowanych czołgów T-54. W 1968 r. podjęto produkcję nowego modelu T-55A, a następnie jego wersji dowódczej T-55AD. Produkcja czołgu kontynuowana była do 1981 r. Ogółem wyprodukowano ok. 5000 pojazdów wszystkich wersji. Podwozie czołgu T-55 wykorzystano do opracowania wozu zabezpieczenia technicznego WZT-2 oraz mostu towarzyszącego BLG-67.

Czołgi T-55 produkowane były nie tylko na potrzeby armii polskiej. Znaczna ich część przeznaczona była na eksport i to nie tylko do państw Układu Warszawskiego ale także do państw zaprzyjaźnionych, zwłaszcza z Bliskiego Wschodu. Produkowane w Polsce pojazdy cieszyły się bardzo dobrą opinią i były wyżej oceniane od czołgów tego samego typu produkowanych w ZSRR. W latach siedemdziesiątych czołgi te były polskim hitem eksportowym.

Czołgi T-55 eksploatowane w Wojsku Polskim w połowie lat 70. zmodernizowano do wersji T-55M, zbliżonej standardem do czołgu T-55A.

W połowie lat 80. XX w. część czołgów T-55A (560 szt.) zmodernizowano do typu T-55AM "Merida"

Information icon.svg Osobny artykuł: T-55AM Merida.

Wersje produkowane w Polsce[edytuj | edytuj kod]

  • T-55 – produkowana w latach 1964-1968
  • T-55A – produkowana w latach 1968-1981
  • T-55M - unifikacja T-55 do standardu T-55A
  • T-55U - unifikacja T-54 do standardu T-55A. Występowała także pod wcześniejszą nazwą T-54AM2
  • T-55AD1 - czołg dowódczy
  • T-55AD2 - czołg dowódczy
  • T-55AM - czołg z systemem kierowania ogniem Merida
  • T-55AD1M - czołg dowódczy z systemem kierowania ogniem Merida
  • T-55AD2M - czołg dowódczy z systemem kierowania ogniem Merida
  • T-55AMS - czołg saperski z systemem kierowania ogniem Merida

Pojazdy wsparcia na podwoziu T-55 produkowane w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Opis konstrukcji T-55A[edytuj | edytuj kod]

Czołg T-55, podobnie jak T-54, miał klasyczny układ konstrukcyjny. Kadłub wykonano z walcowanych płyt pancernych o maksymalnej grubości 99 mm. Wieża w kształcie półsferycznym składała się z elementów odlewanych o grubości do 203 mm i stropu z blach pancernych. Wnętrze kadłuba i wieży wyłożone było wykładziną antyradiacyjną ograniczająca promieniowanie przenikliwe. Pojazd podzielony był na trzy przedziały: kierowania, bojowy i napędowy.

W przedziale kierowania znajdowało się stanowisko mechanika-kierowcy (po lewej stronie) oraz zbiornik paliwa i część amunicji do armaty (po prawej stronie). Środkową część wozu, przykrytą obrotową wieżą, stanowił przedział bojowy. Znajdowały się tu stanowiska dowódcy czołgu i działonowego (z lewej strony) oraz ładowniczego (z prawej). W wieży zamontowane było uzbrojenie, przyrządy obserwacyjne i celownicze oraz środki łączności zewnętrznej i wewnętrznej.

W przedziale napędowym, zajmującym tylną część czołgu, umieszczono silnik wysokoprężny i układ przeniesienia mocy złożony z: przekładni pośredniej, wielotarczowego sprzęgła głównego, skrzyni biegów o 5 przełożeniach do jazdy w przód i jednym w tył, dwóch mechanizmów skrętu i dwóch przekładni bocznych. Sterowanie mechanizmami skrętu za pomocą układu kierowania z wspomaganiem hydraulicznym typu HD-45. Układ bieżny składał się z dziesięciu podwójnych kół nośnych zawieszonych niezależnie na wahaczach i wałkach skrętnych, dwóch kół napinających z przodu i dwóch kół napędzających z tyłu. Gąsienice metalowe złożone z 90 ogniw każda.

Zasadnicze uzbrojenie obejmowało: 100 mm armatę sprzężoną z 7,62 mm karabinem maszynowym, stabilizowane w płaszczyźnie pionowej i poziomej, umieszczone w wieży oraz przeciwlotniczego 12,7 mm wielkokalibrowego karabinu maszynowego zamocowanego na stropie wieży (przy włazie ładowniczego). Czołg posiadał dzienny celownik przegubowy typu TSz-2B-32P o powiększeniu 3,5x i 7x oraz nocny celownik peryskopowy typu TPN-1-22-11 o powiększeniu 5,5x. Dowódca czołgu dysponował przyrządem obserwacyjnym TPKU-2B i czterema peryskopami. W nocy, w miejsce przyrządu TPKU-2B montowano aktywny noktowizor TKN-1. Działonowy i ładowniczy mieli do dyspozycji po jednym peryskopie, a mechanik-kierowca dwa peryskopy oraz noktowizor TWN-2 do jazdy w nocy. Środki łączności stanowiła radiostacja typu R-123 o zasięgu do 20 km i czołgowy telefon wewnętrzny typu R-124. Czołg posiadał półautomatyczny system przeciwpożarowy typu "Rosa", układ ochrony przeciwatomowej z rentgenometrem DP-3B (w najnowszych seriach - DPS-68M1), urządzenie dymotwórcze TAD do stawiania zasłon dymnych oraz wyposażenie do pokonywania przeszkód wodnych po dnie.

W polskich muzeach[edytuj | edytuj kod]

Czołgi T-55 są eksponowane w następujących muzeach:

Plany i modele[edytuj | edytuj kod]

Tamiya: 35257 T-55A skala 1/35
Trumpeter: 07282 T-55 Mod. 1958 skala 1/72
Trumpeter: 00342 T-55 Mod. 1958 skala 1/35
Trumpeter: 07284 T-55 with BTU-55 skala 1/72
Trumpeter: 07283 T-55 with KMT-5 skala 1/72
Skif: 220 TO-55 skala 1/35
Skif: 221 T-55A skala 1/35
Skif: 222 T-55AM skala 1/35
Skif: 225 T-55AK skala 1/35
UM: 232 T-55AD 1 skala 1/35
Italeri: 6427 T-55 skala 1/35
PST: 72046 T-55 skala 1/72
GPM: 3/2007 T-55A skala 1:25

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Czołg średni T-55A i czołg dowódczy T-55AD. Opis i użytkowanie, Warszawa 1969
  • Jerzy Kajetanowicz, Prace nad rozwojem sprzętu pancernego w Polsce-przegląd lat 1955-1990, Poligon 2010, nr 5
  • Janusz Magnuski, Wozy bojowe LWP 1943-1983 wyd. MON Warszawa 1985 ISBN 83-11-06990-5
  • Krzysztof M. Gaj, Czołg T-55AM i pochodne (T-55AD-1M, T-55AD-2M, T-55AMS), 2013 ISBN 978-83-936039-3-0