Tabulacja

Tabulacja to sposób wyrównywania tekstu, stosowany w maszynach do pisania, do których nawiązuje zachowanie komputerowych edytorów tekstu.

Maszyny do pisania

W maszynach do pisania i maszynach drukarskich tabulatorami poziomymi były określone punkty na osi poziomej arkusza papieru. Tabulacja realizowana była przez przeskok do najbliższego tabulatora w prawo. Pionowa tabulacja była realizowane poprzez obrót wałka maszyny do pisania o określony kąt. Na kartce był to przeskok o daną ilość wierszy w dół.

Tabulacja w edytorach tekstu

W tym celu edytor tekstu rozmieszcza w tekście tabulatory, czyli obiekty służące do wyrównywania tekstu w różnych zestawieniach i spisach. Mogą nimi być specjalne znaki typograficzne (niewidoczne na wydruku), których wpisanie powoduje przesunięcie kursora tekstowego do najbliższego punktu tabulacji w prawo. Tak też są nazywane same punkty tabulacji. W tym celu stosuje się klawisz TAB.

Zastosowanie tabulacji powoduje, że tekst jest widoczny w postaci tzw. wcięć. Graficznie tabulacja odpowiada kilku spacjom. Ułatwia to tworzenie różnego rodzaju zestawień i pozwala na dostosowanie wielkości wcięcia akapitu. Tabulacje pozwalają więc na napisanie czytelniejszego tekstu. Stosuje się ją bardzo często przy programowaniu, gdzie umożliwia wydzielenie poszczególnych struktur programu.

Przykład programu z wcięciami w języku C++:

#include <iostream.h>
 
int main(int argc, char *argv[]) {
        int x[10];    // deklaracja tablicy
        int i;
 
        for (i = 0; i < 10; i++) {
                x[i] = i;      // wpisanie do tablicy danych
        }
 
        for (i = 0; i < 10; i++) {
                std::cout << x[i] << std::endl;   // wyświetlenie wyniku
        }
 
        return 0;
}

W edytorach tekstu punkty tabulacji są widoczne na linijce. Tworzone są automatyczne według określonej siatki tabulacji. Mogą też być ustawiane ręcznie przez użytkownika.

Znaki tabulacji

Zestawienie znaków przedstawia poniższa tabela. W przeważającej większości systemy kodowania znaków mają takie same numery jak w ASCII. Wynika to z ujednolicenia sterowania programami i urządzeniami do edycji druku.

Wyjątkami są EBCDIC, BSI (proponowany system zapisu na taśmie magnetycznej), X3.2 (standard poprzedzający ASCII), ECMA (kod 6 bitowy), Fieldata (sposób kodowania w armii USA w latach 50-tych). Ale są to kody już historyczne lub tylko propozycje.

Znaki tabulacji - zestawienie numerów kodów

Sposób kodowania znaków	Pozioma tabulacja nr DEC (HEX)	Pionowa tabulacja nr DEC (HEX)
ASCII	9 (09)	11 (0B)
UNICODE	9 (09)	11 (0B)
EBCDIC	5 (05)	11 (0B)
BSI	4 (04)
X3.2	6 (06)	7 (07)
ECMA	1 (01)	3 (03)
Fieldata	67 (43)

System kodowania ISO 6429 zawiera dodatkowe znaki sterujące tabulacją:

• 136 - Horizontal Tabulation Set (zatrzymuje tabulację na pozycji kursora)
• 137 - Horizontal Tabulation With Justification (podobnie jak wcześniej, ale dodatkowo tekst zostaje rozciągnięty tak, ze ostatni znak jest umieszczony tuż przed znakiem tabulacji)
• 138 - Vertical Tabulation Set (zatrzymuje tabulację na pozycji kursora)

Bibliografia

• Eric Fischer: The Evolution of Character Codes, 1874-1968 (ang.). 2000. [dostęp 2012-10-29].