Tadżycy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tadżycy
1983 CPA 5426 (1).png
Awicennaal-Chuwarizimi
Liczebność ogółem
około 15-20 mln
Regiony zamieszkania
 Afganistan: ok. 10 mln
 Tadżykistan: ok. 5 mln
 Uzbekistan:
ok. 3-11 mln
 Iran: 1,7 mln
 Pakistan: 1,2 mln
 Rosja: 500 000
 Niemcy: 120 000
 Stany Zjednoczone: ok. 50 000
 Chiny: 42 000
Języki
perski (tadżycki)
Główne religie
islam (głównie sunnizm)
Pokrewne grupy etniczne
Persowie
Tadżycy
Młody Tadżyk w tradycyjnym nakryciu głowy
Młody Tadżyk w tradycyjnym nakryciu głowy

Tadżycy (język perski: تاجيک Tâjik; cyrylica: Тоҷик) – naród indoeuropejski pochodzenia irańskiego.

Pochodzenie etniczne[edytuj | edytuj kod]

Tadżykowie, pokrewni, a często nawet utożsamiani z Persami, są potomkami aryjskich plemion wędrownych, które osiadły w Azji Środkowej około 2000 r. p.n.e.

Regiony zamieszkania[edytuj | edytuj kod]

Tajiks.png

Zamieszkuje on regiony Azji Środkowej, a głównie Tadżykistanu, gdzie stanowi 80% całej populacji, oraz północnego Afganistanu, stanowiąc około 37% tamtejszej populacji. Ogromne społeczności tadżyckie mieszkają w sąsiednim Uzbekistanie. Oficjalnie 5% jego liczebności deklaruje narodowość tadżycką, jednak uważa się, że Tadżyków w Uzbekistanie jest o wiele więcej - różne źródła szacują ich liczbę na od 4 do nawet 11 milionów osób, stanowiących nawet 15-45% całej ludności państwa. Jest to spowodowane tym, iż w czasach Związku Radzieckiego Tadżycy przebywający wówczas na terenie Uzbeckiej SRR dostali do wyboru - albo zostać zarejestrowanym jako Uzbecy i tam zostać, albo pozostać przy narodowości tadżyckiej i w konsekwencji zostać przymusowo wywiezionym do górzystej, słabo rozwiniętej Tadżyckiej SRR. Wielu z nich zdecydowało się zmienić swoją narodowość w zamian za lepsze warunki życia. Z tego powodu bardzo trudno jest określić rzeczywistą ich liczbę w Uzbekistanie.

Tadżycy mieszkający w Pakistanie, gdzie stanowią mniej niż 0,5%, są potomkami uchodźców - afgańskich Tadżyków, którzy uciekli z Afganistanu w latach 80. XX wieku, z powodu radzieckiej interwencji. Nieliczna społeczność tadżycka istnieje też w Chinach - we wschodniej części regionu Sinciang - i są tam jedną z 56 oficjalnie notowanych mniejszości narodowych (zobacz: Tadżycy w Chinach).

Około pół miliona Tadżyków zamieszkuje też niektóre obwody dzisiejszej Rosji. Większość z nich wyemigrowała tam ze swojego kraju w czasach ZSRR.


Pochodzenie nazwy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa "Tadżycy" pochodzi od słowa Tājik o ałtajskim pochodzeniu, i pierwotnie oznaczała ona nie-Turek; zazwyczaj była ona używana w odniesieniu do Persów lub Irańczyków. W czasie istnienia sułtanatu seldżuckiego, w którym Persowie byli rządzeni przez Turków Seldżuckich, słowo Tājik odnosiło się do perskojęzycznych ludów środkowej Azji. W źródłach pisanych pojawia się ona po raz pierwszy w XI-wiecznych ujgurskich kronikach.

Język[edytuj | edytuj kod]

Naród tadżycki posługuje się językiem perskim, jednak zapisywanym najpierw (od 1928) narzuconym przez Sowietów w ramach polityki korienizacji alfabetem łacińskim, kilka lat później - w wyniku rusyfikacji - zmienionym na cyrylicę. Z powodu tej różnicy pisma język używany przez Tadżyków bywa często błędnie nazywany językiem tadżyckim, jednak od upadku Związku Radzieckiego stopniowo powraca się do tradycyjnego pisma arabskiego, wycofując cyrylicę.

Wierzenia[edytuj | edytuj kod]

Tadżycy są narodem muzułmańskim - większość z nich jest sunnitami, lecz istnieją też nieliczne mniejszości szyickie (imamickie i isma'ilickie). Od dawna na terenach Tadżykistanu - głównie w Duszanbe - mieszkali także Żydzi, ale w XX wieku większość z nich wyemigrowała do Izraela bądź do Stanów Zjednoczonych, głównie z powodu tamtejszej ich dyskryminacji (jedyna synagoga w kraju, synagoga w Duszanbe, została zburzona w 2006 roku na zlecenie władz).

Tradycyjne zajęcia[edytuj | edytuj kod]

Tradycyjnymi źródłami utrzymania Tadżyków były rolnictwo i ogrodnictwo, a w mniejszym stopniu - hodowla zwierząt i rzemiosło. Współcześnie są oni zatrudnieni w innych gałęziach gospodarki, głównie w przemyśle.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Tadżycy charakteryzują się najczęściej czarnymi włosami i oczami oraz umiarkowanie śniadą skórą.