Tadeusz Bór-Komorowski

Tadeusz Komorowski Bór
generał dywizji
Data i miejsce urodzenia	1 czerwca 1895 Chorobrów
Data i miejsce śmierci	24 sierpnia 1966 Buckley
Przebieg służby
Lata służby	1910–1947
Siły zbrojne	Armia Austro-Węgier Wojsko Polskie Armia Krajowa
Stanowiska	dowódca AK (1943–1944), Naczelny Wódz Wojska Polskiego (1944–1946)
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka kampania wrześniowa
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Premier Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie
Okres urzędowania	od 2 lipca 1947 do 10 lutego 1949
Poprzednik	Tomasz Arciszewski
Następca	Tadeusz Tomaszewski
Członek Rady Trzech
Okres urzędowania	od 1956 do 24 sierpnia 1966
Poprzednik	Tomasz Arciszewski
Następca	Roman Odzierzyński
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Portret gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego z dedykacją, 1946

Tadeusz Komorowski, pseudonim „Bór”, „Znicz”, „Lawina” (ur. 1 czerwca 1895 w Chorobrowie, zm. 24 sierpnia 1966 w Buckley w Anglii) – generał dywizji Wojska Polskiego, dowódca Armii Krajowej. Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych (mianowany niedługo przed ostatecznym zawieszeniem broni w powstaniu warszawskim). Odznaczony Orderem Orła Białego i trzykrotnie Krzyżem Virtuti Militari.

Życiorys

Urodził się w rodzinie Mieczysława Mariana Komorowskiego herbu Korczak i Wandy Zaleskiej-Prawdzic. Spokrewniony z gen. Tadeuszem Rozwadowskim, w którego majątku przyszedł na świat. Karierę wojskową rozpoczął w armii austro-węgierskiej. W czasie I wojny światowej służył na froncie rosyjskim i włoskim. W Wojsku Polskim od 1918. W wojnie bolszewickiej, w dniach 20–31 sierpnia 1920, dowodził 12 Pułkiem Ułanów Podolskich. Brał udział w bitwie pod Komarowem (został w niej ranny).

Następnie m.in. instruktor jazdy konnej w Oficerskiej Szkole Artylerii w Warszawie (1922–1923), uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Paryżu w 1924 w jeździectwie, kwatermistrz, a następnie zastępca dowódcy 8 Pułku Ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego (1924–1926), kierownik ekipy jeździeckiej na Igrzyskach Olimpijskich w Berlinie w 1936, która zdobyła srebrny medal. W latach 1927–1938 dowódca 9 Pułku Ułanów Małopolskich stacjonującego w garnizonie Trembowla, a w okresie 1938–1939 komendant Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu.

Ukończył studia na Politechnice Lwowskiej.

W kampanii wrześniowej 1939 najpierw dowódca Ośrodka Zapasowego Zgrupowania Kawalerii w Garwolinie, a następnie zastępca dowódcy Kombinowanej Brygady Kawalerii płk Adama Zakrzewskiego w składzie Armii Lublin.

W konspiracji komendant Obszaru Kraków ZWZ, od maja 1940 generał brygady, po dekonspiracji i przedostaniu się do Warszawy zastępca komendanta głównego ZWZ – dowódcy AK, od 1 lipca 1943 (formalnie od 17 lipca) dowódca Armii Krajowej. Od marca 1944 generał dywizji. Podjął decyzję o wybuchu powstania warszawskiego.

ŻOŁNIERZE STOLICY! Wydałem dziś upragniony przez Was rozkaz do jawnej walki z odwiecznym wrogiem Polski, najeźdźcą niemieckim. Po pięciu blisko latach nieprzerwanej walki, prowadzonej w podziemiach konspiracji, stajecie dziś otwarcie z bronią w ręku, by ojczyźnie przywrócić wolność i wymierzyć zbrodniarzom niemieckim przykładną karę za terror i zbrodnie dokonane na ziemiach Polskich.

Od 30 września 1944 – Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych. Po upadku powstania w niewoli.

Po wojnie przebywał na emigracji w Wielkiej Brytanii, gdzie do 1946 był Naczelnym Wodzem Polskich Sił Zbrojnych na obczyźnie, w latach 1947–1949 pełnił urząd premiera rządu RP na uchodźstwie. Od lipca 1956 wchodził w skład emigracyjnej Rady Trzech.

Komorowski zmarł na atak serca w trakcie polowania. Pochowany na cmentarzu Gunnersbury w Londynie.

Odznaczenia i wyróżnienia

• Order Orła Białego (pośmiertnie, 1995)
• Krzyż Komandorski Orderu Wojennego Virtuti Militari
• Krzyż Kawalerski Orderu Wojennego Virtuti Militari
• Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari
• Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari
• Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
• Krzyż Walecznych – trzykrotnie
• Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami
• Złoty Krzyż Zasługi
• Srebrny Krzyż Zasługi

• W 2004 gen. Tadeuszowi Borowi-Komorowskiemu został pośmiertnie nadany tytuł honorowego obywatela miasta Głowna.

Miejsca pamięci

• W Warszawie (ulica gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego w Warszawie), Krakowie, Wrocławiu, Bydgoszczy, Poznaniu, Gorzowie Wielkopolskim, Słupsku, Ełku i innych miastach w Polsce znajduje się ulica gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego.
• W Grudziądzu, na Osiedlu Kawalerii Polskiej, znajduje się pomnik gen. Bora-Komorowskiego.
• 31 lipca 2008 w Muzeum Powstania Warszawskiego w Warszawie odsłonięto tablicę pamiątkową ku czci gen. Tadeusza Bora Komorowskiego.

Życie prywatne

Żonaty od 1930 z Ireną hr. Lamezan-Salins (1904–1968), córką generała Lamezana. Miał z nią dwóch synów: Adama i Jerzego. Ten drugi urodził się tuż po powstaniu, obarczony zespołem Downa.

Publikacje

• 1951 – Armia Podziemna
• 2006 – Powstanie warszawskie (wydane pośmiertne)

Bibliografia

• Norman Davies, Powstanie '44, Wydawnictwo Znak, Kraków 2004, ISBN 83-240-0459-9.