Tadeusz Fijewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Tadeusz Fijewski
Tadeusz Fijewski (1969)
Tadeusz Fijewski (1969)
Data
i miejsce urodzenia
14 lipca 1911
Warszawa
Data
i miejsce śmierci
12 listopada 1978
Warszawa
Zawód aktor
Współmałżonek Helena Makowska-Fijewska (do jego śmierci)
Lata aktywności 1927-1978
Zespół artystyczny
Teatr Eterek
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy II klasy Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Tadeusz Fijewski (lata 60)

Tadeusz Fijewski (ur. 14 lipca 1911 w Warszawie, zm. 12 listopada 1978 tamże) – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny oraz radiowy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się i wychował na warszawskim Powiślu; miał dziesięcioro rodzeństwa, a w domu panowała bieda. Był synem Wacława (malarza pokojowego) i Marianny z Lubańskich. Pochodził z robotniczego Powiśla, rodzina Fijewskich nie mogła więc legitymować się tradycjami artystycznymi, niemniej zarówno siostra Barbara Fijewska, jak i brat Włodzimierz Fijewski także związali swoje losy z teatrem.

II Rzeczpospolita[edytuj | edytuj kod]

Zadebiutował w 1921 jako statysta w Chorym z urojenia Moliera, w Teatrze Polskim w Warszawie, kierowanym przez jego założyciela Arnolda Szyfmana. Aktorem Teatru Polskiego był następnie aż do śmierci w 1978. Po debiucie występował w spektaklach amatorskich i przedstawieniach dla dzieci, a od 1927 również w filmie. Na ekranie zadebiutował jako szesnastoletni laureat konkursu zorganizowanego przez dziennik „ABC” w filmie Zew morza w reż. Henryka Szaro, wcielając się w rolę dziesięcioletniego Stacha.

W 1927, po nieudanym podejściu do aktorskiego egzaminu eksternistycznego, podjął przerwaną naukę w gimnazjum, nadal występując na scenie i w filmach. W 1936 ukończył Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej w Warszawie. Po studiach aktorskich grał w objazdowym Teatrze dla Dzieci „Płomyku” i „Płomyczku”. Do września 1939 był związany ponadto z warszawskimi scenami Teatru Malickiej i Teatru Ateneum oraz teatrem w Sosnowcu.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu II wojny światowej zgłosił się do Wojska Polskiego, ale do służby nie został powołany. W czasie wojny był więźniem obozów koncentracyjnych Oranienburg i Dachau. Po uwolnieniu z obozów w 1941 pracował w warszawskich barach, współpracował z AK. Uczestniczył w powstaniu warszawskim, a po jego upadku był więziony w obozach jenieckich na terenie III Rzeszy. Po wyjściu na wolność był aktorem teatru powstańczego BIiP AK (1944) Leona Schillera oraz członkiem zespołu estradowego stworzonego przez Kazimierza Krukowskiego, który występował w polskich obozach na terenie okupowanych Niemiec.

Powrót do Polski[edytuj | edytuj kod]

W 1945 powrócił do Polski. Występował na deskach teatrów w Toruniu, Łodzi i Warszawie. Aktor teatrów warszawskich: Nowego (19471949), Narodowego (19491954), Współczesnego (19541968) i Polskiego (19681978).

Wystąpił w ponad 50 filmach. Pracował z takimi aktorami, jak: Józef Kalita, Iwa Młodnicka, Marek Obertyn, Ryszard Ostałowski, Teresa Tuszyńska czy Krzysztof Zaleski. Występował w radiowej powieści Matysiakowie oraz w radiowym Teatrze Eterek Jeremiego Przybory w roli Mundzia, syna wdowy Eufemii, granej przez Irenę Kwiatkowską.

W pamięci widzów pozostaje jako Rzecki w Lalce w reż. Wojciecha Jerzego Hasa oraz Kuba w Chłopach w reż. Jana Rybkowskiego i stary Czereśniak w serialu telewizyjnym Czterej pancerni i pies w reż. Konrada Nałęckiego.

Jego żoną była Helena Makowska-Fijewska. Został pochowany wraz z żoną w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[1].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Skwer znajdujący się u zbiegu ulicy Topiel i ulicy Zajęczej na warszawskim Powiślu nosi imię rodzeństwa Tadeusza, Marii, Barbary i Włodzimierza Fijewskich[2].

Imieniem Tadeusza Fijewskiego nazwano również ulicę w Katowicach (50°10′44,83″N 18°56′30,57″E/50,179119 18,941825).

Role teatralne (wybór)[edytuj | edytuj kod]

Sezon 1945/46 – Teatr Ziemi Pomorskiej w Toruniu (dyr. Wilam Horzyca)[edytuj | edytuj kod]

Sen nocy letniej Williama Szekspira – Dudka
Major Barbara – Adolf Ciusins
Szczęśliwe dni – Bernard Gassin

Sezon 1946/47 – Teatr Wojska Polskiego w Łodzi (dyr. Leon Schiller)[edytuj | edytuj kod]

Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale Wojciecha Bogusławskiego – Świstos

Sezon 1947/48 i 1948/49 – Teatr Nowy w Warszawie (dyr. Marian Meller)[edytuj | edytuj kod]

Wesele Figara Pierre’a de Beaumarchaisa – Don Guzman Gąska (1947)
Rewizor Nikołaja Gogola – Piotr Iwanowicz Bobczyński (1947)
Słomkowy kapelusz Eugene’a Labiche’a – Bobin (1948)
Zemsta nietoperza Johanna Straussa – Książę Gigi (1949)

Sezon 1949/50 – 1955/56 – Teatr Narodowy w Warszawie[edytuj | edytuj kod]

Jegor Bałyczow i inni Maksyma Gorkiego w reż. Władysława Krasnowieckiego (1949)
Sułkowski Stefana Żeromskiego – Zalesiak (1951)
Rewizor Nikołaja Gogola – Chlestakow (1952)
Bobrowe futro Gerharta Hauptmanna – Krueger (1953)
Niemcy Leona Kruczkowskiego – Juryś (1955)

Sezon 1956/57 – 1967/68 – Teatr Współczesny w Warszawie[edytuj | edytuj kod]

Czekając na Godota Samuela Becketta – Gogo (1957)
Historia fryzjera Vasco Georges’a Schehade’a – Cezar (1961)
Kariera Artura Ui Bertolta Brechta – Fish (1962)
Trzy siostry Antona Czechowa – Fierapont (1963)
Dożywocie Aleksandra Fredry – Twardosz (1963)
Androkles i lew George’a Bernarda Shawa – Androkles (1964)
Tango Sławomira Mrożka – Wuj Eugeniusz (1965)
Dwa teatry Jerzego Szaniawskiego – Ojciec (1968)

Sezon 1968/69 – 1977/78 – Teatr Polski w Warszawie[edytuj | edytuj kod]

Martwe dusze Nikołaja Gogola – Pluszkin (1969)
Szkoła żon Wojciecha Bogusławskiego – Anzelm (1969)
Intryga i miłość Friedricha Schillera – Miller (1969)
Cymbelin Williama Szekspira – Cymbelin (1970)
Chłopcy Stanisława Grochowiaka – Kalmita (1970)
Pan Benet Aleksandra Fredry – Pan Benet (1975)
Pigmalion George’a Bernarda Shawa – Alfred Doolittle (1975)
Maria Stuart Friedrich Schiller – George Talbot (1976)

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Grób Tadeusza Fijewskiego i jego żony Heleny na Cmentarzu Czerniakowskim w Warszawie

Filmy (lata 19271939)[edytuj | edytuj kod]

Filmy (po 1945)[edytuj | edytuj kod]

Seriale telewizyjne[edytuj | edytuj kod]

  • 19661970Czterej pancerni i pies (reż. Konrad Nałęcki) jako stary Czereśniak, ojciec Tomka Czereśniaka (odc. 2. Psi pazur, odc. 9. Zamiana i odc. 21. Dom)
  • 1972Chłopi (reż. Jan Rybkowski) jako Kuba Socha, parobek Macieja Boryny (odc. 1. Boryna, odc. 2. Jarmark, odc. 3. Zrękowiny i odc. 4. Wesele)
  • 1977Noce i dnie (reż. Jerzy Antczak) jako Łuczak, chłop w Serbinowie (odc. 2. Piotruś i Teresa, odc. 3. Babcia, odc. 4. Wieczne zmartwienia, odc. 6. Miłość, odc. 7. Wiatr w oczy i odc. 10. Rodzimy się, umieramy, a życia wciąż wystarcza...)

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Cmentarz Powązkowski w Warszawie. Zwiedzanie. Aleja Zasłużonych. 62. [dostęp 6 kwietnia 2010].
  2. Skwer Tadeusza, Marii, Barbary, W. Fijewskich [dostęp 6 kwietnia 2010].
  3. 15 stycznia 1955 M.P. z 1955 r. Nr 101, poz. 1400, str. 1630
  4. 11 lipca 1955 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki” M.P. z 1955 r. Nr 91, poz. 1144

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • S. Mrozińska, Teatr wśród ruin Warszawy: wspomnienia i dokumenty z lat 1944–1945, Warszawa, 1958
  • K. Gawlik, Twarze teatru, Wrocław, 1963
  • O. Budrewicz, My z Warszawy, Warszawa, 1976
  • Teczka osob. T.F. [w:] Archiwum ZASP – Dział Dokumentacji Teatralnej
  • M. Czanerle, Panie i panowie teatru, Kraków, 1977
  • Z. Wilski, Polskie szkolnictwo teatralne: 1811–1944, Wrocław, 1978
  • M. Fik, Trzydzieści pięć sezonów: Teatry dramatyczne w Polsce w latach 1944–1979, Warszawa, 1981
  • Tadeusz Fijewski w bazie filmpolski.pl
  • Tadeusz Fijewski w bazie e-teatr.pl

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]