Tadeusz Hołówko

Tadeusz Hołówko Kirgiz
Data i miejsce urodzenia	17 września 1889 Semipałatyńsk, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci	29 sierpnia 1931 Truskawiec, Polska
Narodowość	polska
Partia	SNN, PPS

Tadeusz Hołówko, pseudonim Kirgiz (ur. 17 września 1889 w Semipałatyńsku, zm. 29 sierpnia 1931 w Truskawcu) – polski polityk, działacz państwowy II Rzeczypospolitej, publicysta, działacz ruchu prometejskiego.

Życiorys

W listopadzie 1918 był wiceministrem propagandy w rządzie Ignacego Daszyńskiego.

Był bliskim współpracownikiem Józefa Piłsudskiego, współorganizatorem POW, działaczem Stronnictwa Niezawisłości Narodowej i Polskiej Partii Socjalistycznej. Współtwórca, wiceprezes i ideolog BBWR. Od 1930 z ramienia tej partii był posłem na Sejm RP. Domagał się zwiększenia kompetencji prezydenta i władzy wykonawczej kosztem Sejmu.

Zwolennik porozumienia polsko-ukraińskiego, rzecznik dialogu z ukraińskimi siłami narodowymi, związany z ruchem prometejskim. Zginął w Truskawcu zamordowany przez nacjonalistów ukraińskich (Dmytro Danyłyszyn i Wasyl Biłas) z OUN. Decyzję o zamachu podjęła trójka Iwan Gabrusewycz-Roman Szuchewycz-Zenon Kossak.

Śmierć Tadeusza Hołówki wywołała szok społeczny i została potępiona przez społeczności polską i ukraińską.

Został odznaczony m.in. estońskim Orderem Krzyża z Orłem II klasy (1931).

Autor rozpraw teoretycznych i książek politycznych, m.in. O demokracji, polityce i moralności życia publicznego oraz Kwestia narodowościowa w Polsce (1922), a także wspomnień: Przez kraj czerwonego caratu, Przez dwa fronty.

Pochodził z polskiej rodziny ziemiańskiej, za udział w powstaniu styczniowym zesłanej na Sybir. Pochowany na warszawskim cmentarzu ewangelicko-reformowanym.

Bibliografia

• Iwo Werschler, Z dziejów obozu belwederskiego. Tadeusz Hołówko – życie i działalność, Warszawa 1984, Wyd. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, ISBN 83-01-04528-0

• Lucyna Kulińska, Działalność terrorystyczna i sabotażowa nacjonalistycznych organizacji ukraińskich w Polsce w latach 1922-1939, Kraków 2009.
• Grzegorz Motyka, Ukraińska partyzantka 1942–1960, Warszawa 2006.
• Władysław Żeleński, Zabójstwo ministra Pierackiego, Warszawa 1995.

Linki zewnętrzne

• 29 VIII 1931: Morderstwo podczas burzy, Gazeta Wyborcza
• Wojciech Kujawa, Ukrainiec jako wróg w prasie toruńskiej 1920-1939
• Andrzej Chojnowski – Piłsudczycy wobec komunizmu
• Tadeusz Hołówko, Ziemianie
• Waldemar Kowalski, 80. rocznica zamachu na Tadeusza Hołówkę