Tadeusz Isakowicz-Zaleski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tadeusz Isakowicz-Zaleski
Busko-Zdrój, 3 czerwca 2013
Busko-Zdrój, 3 czerwca 2013
Data i miejsce urodzenia 7 września 1956
Polska Kraków
proboszcz ormiańskokatolickiej parafii południowej z siedzibą w kościele Trójcy Świętej w Gliwicach
Okres sprawowania od 1 grudnia 2009
Wyznanie katolickie
Kościół obrządku ormiańskiego
Prezbiterat 1983
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Order Uśmiechu Krzyż Pamięci Ofiar Banderowskiego Ludobójstwa
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Tadeusz Isakowicz-Zaleski w Wikicytatach
Strona internetowa duchownego

Tadeusz Bohdan Isakowicz-Zaleski, orm. Թադևոս Վարդապետ Իսահակյան-Զալեսկին, Tatewos Wartapet Isahakian-Zaleski, ps. Jacek Partyka, Jan Kresowiak, Ksiądz Robak (ur. 7 września 1956 w Krakowie) – polski Ormianin, duchowny katolicki obrządków ormiańskiego i łacińskiego, działacz społeczny, historyk Kościoła, wieloletni uczestnik opozycji antykomunistycznej w PRL, poeta.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w 1956 w Krakowie. Jego rodzicami byli filolog Jan Zaleski (1926-1981) i polska Ormianka, polonistka Teresa Zaleska, z domu Isakowicz (1933-2011)[1]. Ma dwie siostry bliźniaczki: Danutę i Joannę (ur. 1958)[2]. W okresie nauki w liceum związał się z ruchem oazowym, a po ukończeniu szkoły średniej wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Krakowie. W 1975 jako kleryk został powołany do odbycia służby wojskowej. Pod koniec lat 70., będąc w seminarium, współredagował podziemne pismo „Krzyż Nowohucki” oraz działał w Studenckim Komitecie Solidarności. W 1977 debiutował jako poeta na łamach Tygodnika Powszechnego. Od 1980 zaangażował się w działalność NSZZ „Solidarność”. Uczęszczał na seminarium prowadzone przez historyka Kościoła, ks. prof. Bolesława Kumora, i pod jego kierunkiem napisał pracę magisterską.

Działalność opozycyjna[edytuj | edytuj kod]

Przez całe lata 80. był represjonowany przez Służbę Bezpieczeństwa. W 1985 został dwukrotnie ciężko pobity przez funkcjonariuszy SB. Pierwszy raz, w Wielką Sobotę w rodzinnej kamienicy przy ul. Zyblikiewicza. Po raz drugi został napadnięty 4 grudnia w klasztorze Sióstr Miłosierdzia Bożego przez funkcjonariuszy SB przebranych za sanitariuszy pogotowia ratunkowego.

Jego prześladowania przez SB stały się kanwą filmu Macieja Gawlikowskiego Zastraszyć księdza (2006).

W 1988 brał udział jako duszpasterz robotników w strajku w Hucie im. Lenina. Jednocześnie zaangażował się w działalność dobroczynną i pomoc niepełnosprawnym. W 1987 współzakładał Fundację im. św. Brata Alberta zajmującą się pomocą osobom upośledzonym, prowadzącą schronisko w podkrakowskich Radwanowicach. Obecnie jest prezesem Fundacji.

Okres po 1989 r.[edytuj | edytuj kod]

11 czerwca 2013 został ranny w wypadku samochodowym. Około 15:00, na trasie 781 w miejscowości Olszyny, w samochód którym podróżował wjechała jadąca z naprzeciwka ciężarówka[3].

Działalność duszpasterska[edytuj | edytuj kod]

Duchowny rzymsko-katolicki[edytuj | edytuj kod]

W 1983 uzyskał święcenia kapłańskie i skierowany został na studia do Papieskiego Kolegium Ormiańskiego w Rzymie. Nie otrzymał jednak trzykrotnie paszportu ze względu na współpracę z podziemną Solidarnością. Związał się z prowadzonym przez ks. Kazimierza Jancarza Duszpasterstwem Ludzi Pracy w parafii św. Maksymiliana w nowohuckich Mistrzejowicach. Brał udział w odprawianych tam przez ks.Kazimierza Jancarza czwartkowych Mszach za Ojczyznę. W latach 1994-2006 współpracował z Radiem Maryja i Telewizją Trwam. Z tymi mediami rozstał się w wyniku sporu dotyczącego lustracji duchowieństwa.

Duchowny ormiański[edytuj | edytuj kod]

W 2001 odbył studia w Papieskim Kolegium Ormiańskim w Rzymie[4] i został mianowany przez ówczesnego ordynariusza wiernych obrządku ormiańskiego, kardynała Józefa Glempa, duszpasterzem Ormian w archidiecezji krakowskiej, a w latach 2002-2009 był duszpasterzem Ormian w Polsce Południowej. Od 1 grudnia 2009 proboszcz ormiańskokatolickiej parafii południowej z siedzibą w kościele Trójcy Świętej w Gliwicach[5].

Działalność społeczna[edytuj | edytuj kod]

Wśród Ormian[edytuj | edytuj kod]

Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski (z prawej) podczas sprawowania liturgii w obrządku ormiańskim

Ks. Isakowicz-Zaleski to aktywny działacz środowiska ormiańskiego, popularyzator wiedzy o historii i kulturze Ormian, zwłaszcza Kościoła katolickiego obrządku ormiańskiego. Inicjator zbliżenia między środowiskami tzw. starej i nowej emigracji ormiańskiej. Orędownik sprawy upamiętnienia ofiar ludobójstwa Ormian. Ks. Isakowicz-Zaleski wielokrotnie brał udział w audycjach radiowych i telewizyjnych, w których przedstawiał historię narodu i Kościoła ormiańskiego oraz problemy polskich Ormian. Jest spokrewniony z przedostatnim arcybiskupem ormiańskokatolickim Lwowa, wybitnym kaznodzieją i filantropem Izaakiem Mikołajem Isakowiczem (jest praprawnukiem brata arcybiskupa).

W latach 2009 - 2014 pełnił funkcję przedstawiciela mniejszości ormiańskiej w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych[6][7].

Wśród niepełnosprawnych[edytuj | edytuj kod]

Opiekun niepełnosprawnych. Współzałożyciel i prezes Fundacji im. Brata Alberta. Był kanonikiem honorowym archidiecezji krakowskiej (otrzymał ten tytuł w 1997 od Franciszka kardynała Macharskiego za pracę z osobami niepełnosprawnymi, zrezygnował z niego w 2006 w proteście przeciwko pomówieniom pod swoim adresem). Od 2009 prowadzi na antenie TVP INFO, wspólnie z Anną Dymną, program Potrzebni, poświęcony problemom osób niepełnosprawnych.

Konwoje humanitarne[edytuj | edytuj kod]

Uczestnik i organizator wielu konwojów humanitarnych m.in. do krajów byłej Jugosławii, Czeczenii, Albanii, Ukrainy, w tym części we współpracy z Polską Akcją Humanitarną Janiny Ochojskiej.

Upamiętnianie ludobójstwa na Kresach[edytuj | edytuj kod]

Ks. Isakowicz-Zaleski składa kwiaty pod krzyżem ku czci Polaków zamordowanych przez UPA w Korościatynie

W 2008 wystąpił z apelem o potępienie przez władze polskie ludobójstwa Polaków dokonanego przez OUN-UPA na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej[8]. Od wielu lat zabiega o należyte upamiętnienie ofiar tej zbrodni.

1 lipca 2009 zorganizował protest w Lublinie przeciwko nadaniu doktora honoris causa przez KUL Wiktorowi Juszczence, który wielokrotnie gloryfikował Banderę[9]. Przyczynił się do protestów przeciwko przejazdowi przez Polskę „Rajdu Bandery”, w związku z czym ukraińscy nacjonaliści grozili mu śmiercią[10]. 5 lutego 2010 współorganizował protesty w związku z uznaniem Bandery bohaterem narodowym Ukrainy przez ustępującego wówczas prezydenta Juszczenkę oraz bierności władz polskich w tej sprawie. Tego dnia odbyły się pikiety przed ambasadą Ukrainy w Warszawie, konsulatami w Poznaniu, Wrocławiu, Krakowie, Lublinie i Gdańsku[11].

Lustracja duchowieństwa i kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

W lutym 2006 wystąpił z postulatem ujawnienia konfidentów SB działających wśród duchowieństwa archidiecezji krakowskiej. Sam badał dokumenty Służby Bezpieczeństwa, które jako poszkodowany otrzymał z Instytutu Pamięci Narodowej. Jego działania wywołały wiele dyskusji na temat lustracji w polskim Kościele oraz spotkały się z wrogością części środowisk kościelnych. Wielokrotnie bezskutecznie zwracał się do krakowskiej Kurii Metropolitalnej o zajęcie stanowiska i pomoc w opracowywaniu dokumentów. Po długim okresie oczekiwania metropolita krakowski, arcybiskup Stanisław Dziwisz zdecydował o powołaniu komisji „Pamięć i Troska”, która miała zająć się problemem inwigilacji krakowskiego duchowieństwa w okresie PRL.

Jako zwolennik ujawnienia tajnych współpracowników SB działających w środowisku krakowskich duchownych, wobec dalszej bierności władz kościelnych oraz nowo powstałej komisji „Pamięć i Troska”, planował przedstawienie wyników swojej pracy badawczej na konferencji prasowej, która odbyła się 31 maja 2006. Po zakazie zajmowania się kwestią współpracy duchownych z SB wydanym przez krakowską kurię (zastosowano wobec niego środki karne z działu sankcje kościelne – kanon 1339) zrezygnował z tego zamiaru mówiąc:

Przyjmuję tę decyzję w duchu posłuszeństwa wobec metropolity, do którego zawsze miałem i mam szacunek.

22 czerwca 2006 odbyło się spotkanie księdza Zaleskiego z kardynałem Dziwiszem, po którym arcybiskup zapewnił, że ksiądz Zaleski może kontynuować swoje badania. Jednak kilka miesięcy później arcybiskup ponownie zdyscyplinował kapłana. 17 października ks. Isakowicz-Zaleski otrzymał od arcybiskupa polecenie powstrzymania się od publicznych wypowiedzi o kontaktach i współpracy niektórych duchownych ze Służbą Bezpieczeństwa. W opinii krakowskiej kurii ksiądz Isakowicz-Zaleski poważnie nadużył zaufania, a jego działalność wypacza obraz kapłana. Sam ksiądz ogłosił gotowość do podporządkowania się decyzji kurii. Jednocześnie decyzja władz archidiecezji wywołała wiele kontrowersji wśród obserwatorów i komentatorów życia Kościoła katolickiego w Polsce. 13 października 2006 ksiądz Isakowicz-Zaleski dowiedział się również, że wygasły jego uprawnienia duszpasterza Ormian, które jednak przywrócono mu miesiąc później.

Rezultatem badań prowadzonych przez księdza w oparciu o dokumenty zgromadzone przez IPN jest książka pt. Księża wobec bezpieki na przykładzie archidiecezji krakowskiej (ISBN 978-83-240-0803-2), która ukazała się 28 lutego 2007 nakładem wydawnictwa Znak. W książce tej, obok udokumentowanych przypadków współpracy księży diecezji krakowskiej z aparatem represji PRL, przedstawił przypadki heroicznego oporu i nieulegania presji SB, opisał także przypadki zerwania podjętej z SB współpracy oraz wspierania opozycji przez polskich duchownych katolickich. Za tę pracę w listopadzie 2007 ksiądz Zaleski otrzymał Nagrodę Literacką im. Józefa Mackiewicza[12].

Działania księdza Zaleskiego budzą duże emocje wewnątrz samego duchowieństwa – w odpowiedzi na jego walkę o oczyszczenie Kościoła w Polsce prymas Józef Glemp nazwał go szukającym sensacji „nadUbowcem”, za co później przepraszał. Sam Tadeusz Isakowicz-Zaleski uważa, że we władzach kościelnych i świeckich działa wrogie mu lobby antylustracyjne[13].

Przynależność[edytuj | edytuj kod]

W 2010 został członkiem Krakowskiego Społecznego Komitetu Poparcia Jarosława Kaczyńskiego w przyspieszonych wyborach prezydenckich[14].

Ks. Isakowicz-Zaleski jest członkiem Kapituły Medalu „Niezłomnym w słowie”[15].

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Ordery i odznaczenia
Pozostałe nagrody i wyróżnienia

Działalność literacka[edytuj | edytuj kod]

Publicystyka[edytuj | edytuj kod]

W latach 2011-2014 był felietonistą „Gazety Polskiej Codziennie” i Gazety Polskiej, z którymi zerwał współpracę na skutek rozbieżności światopoglądowych i wątpliwości dotyczących obiektywizmu prezentowanego przez te tytuły. Obecnie jest publicystą portalu prawy.pl. Publikuje również na portalach „Myśl.pl” i wPolityce.pl. Prowadzi także blog na swojej stronie internetowej. Współpracuje także RMF FM.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Zaleski-Isakowicz: Oblężenie. Kraków: Wyd. Krzyża Nowohuckiego, 1981.; Oblężenie. Wyd. II. Kraków: Rota, 1985 [1]. OCLC 79914547.
  • Tadeusz Zaleski-Isakowicz: Wspomnienia. Kraków: Rota, 1985.[2]
  • Tadeusz Isakowicz-Zaleski: Morze Czerwone. Wiersze. [Kraków]: Libertas, [1987-8].
  • „Świętych obcowanie” (1993) – tomik poezji
  • „Słownik biograficzny księży ormiańskich i pochodzenia ormiańskiego w Polsce w latach 1750-2000” (2001)
  • „Arcybiskup ormiański Izaak Mikołaj Isakowicz „Złotousty”: duszpasterz, społecznik i patriota 1824-1901” (2001)
  • „Wiersze” (2006)[30][31]
  • Księża wobec bezpieki na przykładzie archidiecezji krakowskiej” (2007)[32][33]
  • „Moje życie nielegalne” (2008), wywiad-rzeka udzielony Wojciechowi Bonowiczowi w 2007 r.[34]
  • Przemilczane ludobójstwo na Kresach” (2008)[35][36]
  • „Nie zapomnij o Kresach” (2011)
  • „Chodzi mi tylko o prawdę”, wywiad-rzeka z ks. Tadeuszem Isakowiczem-Zaleskim, rozmawia Tomasz Terlikowski (Fronda, 2012)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. O mnie / Pogrzeb Mamy (pol.). isakowicz.pl. [dostęp 11 grudnia 2013].
  2. Jan Zaleski: Kronika życia (oprac. ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski). Kraków: Małe Wydawnictwo, 2010, s. 116.
  3. "Wypadek w Olszynach. Wśród rannych ks. Isakowicz-Zaleski". tvn24.pl, 2013-06-11.
  4. Wywiad z ks. Tadeuszem Isakowiczem-Zaleskim z 2001 r. [dostęp 2012-08-09.
  5. Zmiana struktur duszpasterskich dla katolików - Ormian w Polsce (pol.). [dostęp 27 listopada 2008].
  6. Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski nowym przedstawicielem mniejszości ormiańskiej [dostęp 18 czerwca 2009].
  7. Edward Mier-Jędrzejowicz nowym przedstawicielem mniejszości ormiańskiej [dostęp 9 czerwca 2014]
  8. "Ks. Isakowicz-Zaleski: przywrócić pamięć o ofiarach UPA". „Rzeczpospolita”, 6 lipca 2007. [dostęp 14 lipca 2007].
  9. Przeciwko honorowaniu Juszczenki.
  10. Grożą ks. Isakowiczowi-Zaleskiemu.
  11. Protest przeciwko czczeniu Bandery.
  12. Nagroda główna w 2007 roku (pol.). jozef-mackiewicz.pl. [dostęp 2013-10-30].
  13. Decyzja Sądu Metropolitalnego w Krakowie, www.isakowicz.pl, 2007-11-07.
  14. Krakowski społeczny komitet poparcia Jarosława Kaczyńskiego.
  15. Medal Niezłomnym w Słowie. 13-grudnia.pl. [dostęp 13 października 2012].
  16. M.P. z 2006 r. Nr 43, poz. 460
  17. M.P. z 1999 r. Nr 21, poz. 301
  18. Uroczystość wręczenia nagród Kustosz Pamięci Narodowej – Warszawa, 9 czerwca 2010. ipn.gov.pl. [dostęp 2010-10-19].
  19. Ks. Isakowicz-Zaleski dostał nagrodę RPO. Gazeta Wyborcza data = 29 września 2007. [dostęp 29 września 2007].
  20. Tadeusz Isakowicz-Zaleski. wprost.pl. [dostęp 2011-10-15].
  21. Kurtyka i ks. Isakowicz-Zaleski laureatami nagród „Gazety Polskiej”. onet.pl, 2007-02-01. [dostęp 2011-10-15].
  22. Tadeusz Isakowicz-Zaleski: Odsyłam Medal św. Jerzego (pol.). Blog, 2008-11-22. [dostęp 2008-11-22].
  23. Lwowianin Wojciech Kilar honorowym kresowianinem. dziennikzachodni.pl, 3 lipca 2011. [dostęp 29 grudnia 2013].
  24. Relacja ze Zjazdu Kresowian na Jasnej Górze. isakowicz.pl, 4 lipca 2011. [dostęp 29 grudnia 2013].
  25. Dyplom nadania – isakowicz.pl.
  26. Zdjęcie – isakowicz.pl.
  27. Honorowe Obywatelstwo Gminy Zielona Góra. isakowicz.pl, 20 października 2013. [dostęp 20 października 2013].
  28. Relacja z wręczenia Honorowego Obywatelstwa Chełmka. isakowicz.pl, 25 stycznia 2014. [dostęp 25 stycznia 2014].
  29. Uroczyste nadanie Honorowego Obywatelstwa Miasta Chełmek Księdzu Tadeuszowi. wtzchelmek.pl, 16 stycznia 2014. [dostęp 25 stycznia 2014].
  30. Nowe wiersze ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego już w księgarniach.
  31. „Wiersze” T. Isakowicza-Zaleskiego – recenzja.
  32. „Księża wobec bezpieki”, wyd. Znak.
  33. „Księża wobec bezpieki” – recenzja Tomasza P. Terlikowskiego.
  34. „Moje życie nielegalne”, wyd. Znak.
  35. „Przemilczane ludobójstwo na Kresach” – oficjalna nota wydawcy.
  36. „Przemilczane ludobójstwo na Kresach” – autor o książce.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Leszek Kabłak-Ziembicki, Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski, w: Opozycja w PRL. Słownik biograficzny 1956-89, tom I (pod redakcją Jana Skórzyńskiego), Ośrodek „Karta”, Warszawa 2000
  • Sprawa ks[iędza] Tadeusza Zaleskiego z Mistrzejowic. Kraków: Biblioteka Obserwatora Wojennego, 1985.

opis wydawnictw niezależnych według Krzysztof Bronowski: Muzeum Wolnego Słowa.

  • Jan Wolski: Sprawa ks. Tadeusza Zaleskiego-Isakowicza z Mistrzejowic. [Kraków]: [1985].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]