Tadeusz Kulisiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tadeusz Kulisiewicz
Tadeusz Kulisiewicz Polish painter by Benedykt Jerzy Dorys.jpg
Tadeusz Kulisiewicz, fotografia, przed 1959
Data i miejsce urodzenia 13 listopada 1899
Kalisz
Data i miejsce śmierci 18 sierpnia 1988
Warszawa
Narodowość polska
Dziedzina sztuki rysunek
grafika
Styl modernizm
Muzeum artysty Centrum Rysunku i Grafiki im. Tadeusza Kulisiewicza w Kaliszu
Odznaczenia
Order Budowniczych Polski Ludowej (1960–1990) Order Sztandaru Pracy I klasy Order Sztandaru Pracy II klasy
Wikicytaty Tadeusz Kulisiewicz w Wikicytatach

Tadeusz Kulisiewicz (ur. 13 listopada 1899 w Kaliszu, zm. 18 sierpnia 1988 w Warszawie) – polski grafik i rysownik.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Tadeusz Kulisiewicz
Tablica upamiętniająca grafika Tadeusza Kulisiewicza na domu w którym mieszkał przy ul. Mazowieckiej 7 w Warszawie (autor tablicy: Jerzy Sikorski)
Kamienica przy Mazowieckiej 7 w Warszawie z widoczną tablicą upamiętniającą grafika Tadeusza Kulisiewicza

Tadeusz Kulisiewicz ukończył Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Tadeusza Kościuszki w Kaliszu, w zbiorach którego znajdują się najwcześniejsze prace artysty. Studia artystyczne odbył w Państwowej Szkole Sztuk Dekoracyjnych w Poznaniu (1922–1923) i w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie (1923–1929), w pracowniach profesorów Miłosza i Mieczysława Kotarbińskich oraz Władysława Skoczylasa. Od 1926 należał do Stowarzyszenia Artystów Grafików "Ryt". W latach 1933–1939 prowadził kursy rysunku w warszawskiej ASP w pracowni Mieczysława Kotarbińskiego. Od 1946 był profesorem Akademii Sztuk Plastycznych w Warszawie. W 1955 został członkiem-korespondentem Akademii Sztuki w Berlinie, a w 1965 otrzymał honorowe członkostwo Akademii Sztuk Pięknych we Florencji.

Indywidualne wystawy prac artysty prezentowane były w licznych krajach Europy, Azji i obu Ameryk.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

W 1926 Kulisiewicz odwiedził Szlembark, wieś w Gorcach. Od tego czasu powracał tam często przez całe życie. W latach 1928–1930 stworzył cykl drzeworytów poświęcony Szlembarkowi. W przeciwieństwie do modnej w latach 20. radosnej stylizacji góralszczyzny, ukazał świat Szlembarku w nastroju powagi i surowości. Drzeworyty Kulisiewicza wyróżniały się siłą ekspresji, monumentalizacją tematu. W okresie przedwojennym Kulisiewicz tworzył przeważnie drzeworyty. Prace swoje zestawiał w cykle monotematyczne. W ten sposób powstał zbiór szlembarski, złożony z czterech tek: „Szlembark” (1932), „Bacówka” (1932–1933), „Metody” (1934), „Wieś w Gorcach” (1935–1936), uzupełniony potem o zbiór rysunków „Szlembarskie rysunki” (1939).

Okres wojny Kulisiewicz spędził w Krakowie i Szlembarku. W powstaniu warszawskim spłonęła jego pracownia, w tym 70 desek drzeworytniczych.

Po wojnie Kulisiewicz zaniechał tworzenia drzeworytów i poświęcił się głównie rysunkowi i grafice miedziorytniczej – suchorytowi.

W 1945 rysował ruiny Warszawy, tworząc cykl stu rysunków tuszem „Ruiny Warszawy 1945” pokazany w 1947 w Muzeum Narodowym w Warszawie i wydany w postaci wielkoformatowego albumu. Artysta sporządzał w terenie szkice ołówkowe, z których w pracowni powstawały rysunki tuszem.

W okresie powojennym w poszukiwaniu tematów artysta odbył wiele podróży m.in. do Niemiec, Belgii, Brazylii, Chin, Francji, Holandii, Indii, Meksyku, Włoch i ZSRR.

Kilkakrotnie wyjeżdżał do Berlina Wschodniego, gdzie w teatrze Berliner Ensemble szkicował inscenizacje sztuk Bertolta Brechta: „Matki Courage i jej dzieci” (1949), „Kaukaskiego Koła Kredowego” (1954) i „Życia Galileusza” (1957). Następne podróże zaowocowały cyklami rysunków: z Czechosłowacji (1951), Chin (1952), Indii (1956), Meksyku (1957, 1958/1959), Wenecji (1958 i 1961), Brazylii (1963). W późniejszych cyklach zaczął pojawiać się kolor.

Oprócz rysunków Kulisiewicz tworzył także cykle suchorytów: „Żołnierze rewolucji i pokoju” (1948), „Bojownicy o wolność i demokrację” (1951), „Stalowe ptaki” (1965), „Kobieta” (1973/1974), „Macierzyństwo i matka” (1974) „Moja historia sztuki” (1975) „Krajobrazy spalone” (1979/1981), „Chiny” (1982) oraz „Ludzie Indii, Meksyku i Brazylii” (1982–1983).

W 1983 wybrany w skład Krajowej Rady Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej.

Na mocy testamentu wyposażenie jego warszawskiej pracowni przeszło na własność Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej w Kaliszu i w 1994 w Kaliszu otwarto Centrum Rysunku i Grafiki im. Tadeusza Kulisiewicza[1].

Imieniem Tadusza Kulisiewicza nazwano uliczkę na warszawskich Kabatach: 52°07′54″N 21°04′43″E/52,131667 21,078611

W 1949 został odznaczony Orderem Sztandaru Pracy II klasy[2], a w 1955 I klasy[3]. 21 lipca 1971 roku odznaczony Orderem Budowniczych Polski Ludowej[4].

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • 1928: I nagroda na Salonie Grafiki Polskiej w Warszawie
  • 1929: I nagroda na wystawie grafiki w Krakowie
  • 1929: II nagroda na Poznańskiej Wystawie Krajowej
  • 1933: I nagroda na Międzynarodowej Wystawie Drzeworytu w Warszawie
  • 1952: nagroda państwowa I stopnia.[5]

Przypisy

  1. Małgorzata Jańczak (red.): Muzea Wielkopolski. Poznań: Kwartet, 2004, s. 41. ISBN 83-917016-5-4.
  2. Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 lipca 1949 r. w sprawie nadania Orderu „Sztandar Pracy” (M.P. z 1950 r. Nr 6, poz. 58)
  3. 11 lipca 1955 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki” M.P. z 1955 r. Nr 91, poz. 1144
  4. Nowiny Rzeszowskie, nr 200 (6969), 22 lipca 1971, s. 1.
  5. Dziennik Polski, rok VIII, nr 176, (2639), s. 2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • M. Twarowska, Tadeusz Kulisiewicz. Charakterystyka stylu, „Nike” 1937, s. 162-179.
  • M. Grońska, Nowoczesny drzeworyt polski, Ossolineum, s. 148-157.
  • Warszawa 1945 w rysunkach Tadeusza Kulisiewicza, Czytelnik, Warszawa 1947.
  • Zbiorowa wystawa grafiki i rysunków Tadeusza Kulisiewicza (katalog), Zachęta, Warszawa 1952.
  • Dziennik kubański, Krajowa Agencja Wydawnicza, Katowice 1984.
  • Matka Courage i jaj dzieci (Bertolt Brecht) Wydawnictwo Literackie, Kraków 1965.
  • Mutter Courage und ihre Kinder (Bertolt Brecht), Aufbau-Verlag, Weimar 1968.
  • Mutter Courage und ihre Kinder (Bertolt Brecht), Suhrkamp-Verlag, Frankfurt am Main, 1980.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jolanta Chrzanowska-Pieńkos: Leksykon sztuki polskiej XX wieku, Wydawnictwo Kurpisz, ISBN 83-86600-48-9
  • Joanna Guze: Kulisiewicz, Wydawnictwo Sztuka, 1956

Przypisy