Tadeusz Olsza
| Tadeusz Olsza | |
 |
|
| Prawdziwe nazwisko |
Tadeusz Blomberg |
| Data i miejsce urodzenia |
3 grudnia 1895 Warszawa |
| Data i miejsce śmierci |
1 czerwca 1975 Londyn |
| Zawód | aktor, śpiewak, tancerz, reżyser |
| Współmałżonek | Priscilla Macgregor Brown |
| Odznaczenia | |
 |
|
 Galeria ilustracji w Wikimedia Commons |
|
| Profil w bazie filmpolski.pl | |
| Profil w bazie e-teatr.pl | |
| Profil w bazie Filmweb.pl | |
Tadeusz Olsza, właściwie Tadeusz Blomberg (ur. 3 grudnia 1895 - zm. 1 czerwca 1975), polski aktor filmowy, kabaretowy i sceniczny; śpiewak, tancerz, reżyser. W latach 1915–1917 uczył śpiewu w Konserwatorium Warszawskim. W 1921 zdał eksternistyczny egzamin aktorski w „ZASP-ie”.
Był jednym z najpopularniejszych aktorów kabaretowych i rewiowych Warszawy. Od 1921 występował w warszawskich kabaretach: „Stańczyk”,„Karuzela”, „Stara Banda”, „Qui Pro Quo” (gdzie m.in. zasłynął piosenką „Dymek z papierosa”), „Perskie Oko”, „Morskie Oko”, w Operetce „Nowości”, w „Cyruliku Warszawskim”. Był wykonawcą wielkiego przeboju „Ja mam ciocię na Ochocie”; parodiował także premiera Felicjana Sławoja Składkowskiego.
Odnosił sukcesy jako wykonawca piosenek i monologów, był także świetnym tancerzem (partner Lody Halamy jak również Zizi Halamy w znanej rewii „Tysiąc pięknych dziewcząt”). Znany był na warszawskich scenach jako „najlepszy tancerz tanga" (m.in. dzięki wspaniałemu wykonaniu tango-apache ze Stanisławą Nowicką, „Królową Tanga").
Na ekranie debiutował już w 1918 roku epizodami w filmach niemieckich: "Mater Dolorosa" i "Jugendliebe", a od 1921 występował w polskich filmach: „Uwiedziona”, „Krzyk w nocy”, „O czym się nie mówi” (1924, reż. J. Galewski, M. Krawicz),jak również „Głos Serca” (1930, Les Studios Paramount, Joinville-le-pont, Val-de-Marne, France), oraz „Antek policmajster” (1935, reż. M. Waszyński), „Jaśnie pan szofer” (1935, reż. K. Tom), „Jego wielka miłość” (1936, reż. S. Perzanowska, M. Krawicz) i in. Brał udział w licznych audycjach radiowych, niemal od początku istnienia Polskiego Radia.
Sierpień 1939 r.(tuż przed atakiem Niemiec na Polskę) zastał Tadeusza Olszę w Orłowie. Na wieść o mobilizacji wrócił do Warszawy, gdzie zgłosił się do Komendy Uzupełnień i został zmobilizowany 24 sierpnia. Po kampanii wrześniowej znalazł się w Rumunii, gdzie w Bukareszcie występował w przedstawieniu "Uciekła mi przepióreczka", wystawionym przez Zespół Artystów Warszawskich. W 1940 r. przedostał się przez Jugosławię do Paryża, a po klęsce Francji w 1940 r. do Anglii. Służył w Polskich Siłach Zbrojnych w Szkocji gdzie w l. 1941–1943 zorganizował i prowadził półzawodowy Teatr Polowy I Brygady Strzelców. Brał też udział w objazdowych występach dla wojska i dla Polonii.
Po powrocie do kraju w 1946 roku występował w krakowskim kabarecie „Siedem Kotów”, a od lutego 1947 roku w teatrach warszawskich: „Muzyczny Dom Wojska Polskiego”, gdzie zasłynął doskonałymi kreacjami epizodyczno-charakterystycznymi w głośnej premierze „Żołnierz Królowej Madagaskaru” (napisany przez Juliana Tuwima), potem w „Buffo” i „Syrenie” (1948 - 1971).
Do swoich ról w niezliczonej ilości skeczów i monologów ten ambitny aktor zawsze przygotowywał się wyjątkowo starannie. Na przykład: kiedy miał wystąpić w roli sędziego w skeczu „Zieleniak”, Tadeusz Olsza przez kilka tygodni był stałym bywalcem sądu. Trud opłacił się. „Zieleniak” okazał się szlagierem, który długo bawił stołeczną publiczność. W czasie kontraktu z Syreną - prezentował monologi i wykonywał piosenki w kabarecie Szpak (zał. przez Zenona Wiktorczyka w Maju,1954 r.); równocześnie stale współpracował z Polskim Radiem i Telewizją („Kabaret Starszych Panów”). Występował na krajowych estradach, reżyserował spektakle rewiowe, m.in. „Cud w Buffo” i „Żebyśmy tylko zdrowi byli”.
W 1959 roku Uchwałą Rady Państwa Tadeusz Olsza został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. W 1966 roku Komitet FJN nadał Olszy Odznakę Tysiąclecia za działalność społeczną w obchodach Tysiąclecia Państwa Polskiego. W 1965 otrzymał tytuł członka zasłużonego ZASP-u. W tym samym roku, 24-ego października, obchodził jubileusz czterdziestopięciolecia, a 16-ego września 1971 - pięćdziesięciolecia pracy artystycznej.
Rozczarowany klimatem politycznym i rozgoryczony coraz bardziej jawnym artystycznym prześladowaniem, Tadeusz Olsza wyemigrował do Wielkiej Brytanii w lutym 1972 roku, gdzie wraz z żoną i najbliższą rodziną mieszkał do czasu śmierci 1-ego czerwca 1975 roku.
[edytuj] Bibliografia
- Oficjalna strona Tadeusza Olszy
- [Słownik biograficzny teatru polskiego 1900-1980. Warszawa: PWN, 1994, s. 863. ISBN 83-01-11260-3. ]
