Tadeusz Prauss
| Tadeusz Feliks Prauss | |
| Data i miejsce urodzenia | 21 grudnia 1896 Warszawa |
| Data i miejsce śmierci | kwiecień 1940 zamordowany przez NKWD w Charkowie |
| Przebieg służby | |
| Lata służby | 1915-1940 |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | 3 Eskadra Wywiadowcza |
| Stanowiska | z-ca dowódcy Oficerskiej Szkoły Lotnictwa w Grudziądzu, dowódca • dywizjonu liniowego 4 Pułku Lotniczego • 6 Pułku Lotniczego • lotnictwa i OPL Armii "Modlin" |
| Główne wojny i bitwy | I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa • kampania wrześniowa |
| Odznaczenia | |
Tadeusz Feliks Prauss (ur. 21 grudnia 1896 w Warszawie, zamordowany w kwietniu 1940 w Charkowie)[1] – podpułkownik pilot Wojska Polskiego II RP, ofiara zbrodni katyńskiej.
Spis treści |
[edytuj] Biografia
[edytuj] Młodość i służba w Cesarskiej i Królewskiej Armii
Był synem Tadeusza, architekta, i Janiny z Gąsiorowskich. Jego bratem był inż. Stanisław Prauss, konstruktor lotniczy i pilot sportowy. Uczył się w Gimnazjum im. Mikołaja Reja w Warszawie, następnie od 1912 w II Wyższej Szkole Realnej w Krakowie, gdzie w 1914 (podczas I wojny światowej) zdał maturę. W 1915 został powołany do Cesarskiej i Królewskiej Armii. Służył w 13 Pułku Piechoty. Po ukończeniu Szkoły Oficerów Rezerwy w Opawie, walczył na froncie na Bukowinie i w Małopolsce Wschodniej.
W czerwcu 1916 został skierowany do szkoły obserwatorów lotniczych w Wiener Neustadt. Po jej ukończeniu, w stopniu chorążego, latał jako obserwator na samolotach rozpoznawczych w eskadrze Flik 13 (Fliegerkompagnie 13) na froncie włoskim. Odbył 57 lotów bojowych. Od czerwca do września 1918 odbył kurs pilotażu w Krakowie, a następnie – wyższego pilotażu w Neumarkt, gdzie zastał go koniec wojny.
[edytuj] Służba w Wojsku Polskim
Już 11 listopada 1918 Prauss w stopniu podporucznika pilota wstąpił do nowo formującego się lotnictwa polskiego w Krakowie. Po przeniesieniu do Warszawy, w styczniu 1919 został przydzielony do 3 Eskadry Wywiadowczej. Od lutego 1919 służył na froncie wojny polsko-bolszewickiej, początkowo operując w rejonie Kowla. Od kwietnia do czerwca 1920 latał w rejonie Kijowa – Berdyczowa na rozpoznanie oraz bombardowanie pozycji nieprzyjaciela. 19 maja, podczas nalotów eskadry na stację Demirki, jego samolot został zestrzelony (drugim członkiem załogi był obserwator, ppor. Tereszczenko)[2]. 4 czerwca 1920 pod Kijowem został ranny[3]. Odbył 41 lotów bojowych podczas wojny.
Po zakończeniu działań, zweryfikowany 25 października 1920 w stopniu kapitana pilota. Od czerwca 1921 był dowódcą 10 Eskadry Wywiadowczej w 2 Pułku Lotniczym, a od września 16 Eskadry Wywiadowczej. W sierpniu 1922 został zastępcą dowódcy Oficerskiej Szkoły Lotnictwa w Grudziądzu. Brał udział w pierwszym grupowym przelocie polskich samolotów Breguet 19 nad Alpami. Latał także nad Tatrami, a w wolnym czasie uprawiał narciarstwo, turystykę i taternictwo, propagując je wśród lotników[4].
Od stycznia 1925 był dowódcą dywizjonu liniowego 4 Pułku Lotniczego w Toruniu, a od czerwca tego roku dowódcą Niższej Szkoły Pilotów w Bydgoszczy. Od kwietnia 1927 był zastępcą dowódcy 4 Pułku Lotniczego w Toruniu. W 1928 został komendantem Centrum Wyszkolenia Podoficerów Lotnictwa w Bydgoszczy. Od 1934 do sierpnia 1939 był dowódcą 6 Pułku Lotniczego we Lwowie. Tuż przed wybuchem II wojny światowej, 24 sierpnia 1939 został dowódcą lotnictwa i OPL Armii "Modlin".
Podczas kampanii wrześniowej we Lwowie dostał się do niewoli radzieckiej. Skierowany do obozu w Starobielsku, a następnie zamordowany przez NKWD, prawdopodobnie w kwietniu-maju 1940 w Charkowie, tak jak inni jeńcy tego obozu. Bliższe szczegóły nie są znane.
Symboliczny grób Tadeusza Praussa znajduje się w Warszawie na cmentarzu ewangelickim przy ul. Żytniej, w grobie rodzinnym Gąsiorowskich i Praussów.
Minister Obrony Narodowej decyzją Nr 439/MON z dn. 5 października 2007 awansował go pośmiertnie do stopnia pułkownika[5]. Nominacja została ogłoszona 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości "Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów".
[edytuj] Awanse
- Chorąży – 1916
- Podporucznik – 1918
- Porucznik
- Kapitan – 3 maja 1922 zweryfikowany ze starszeństwem z 1 czerwca 1919
- Major – 31 marca 1924 ze starszeństwem z 1 lipca 1923 i 11 lokatą w korpusie oficerów zawodowych aeronautycznych
- Podpułkownik – 18 lutego 1930 ze starszeństwem z 1 stycznia 1930 i 5 lokatą w korpusie oficerów zawodowych aeronautycznych
- Pułkownik – 5 października 2007 (pośmiertnie)
[edytuj] Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari
- Srebrny Krzyż Zasługi
- Polowa Odznaka Pilota
[edytuj] Pamięć
Jesienią 2008 – w ramach programu edukacyjnego "Katyń – ocalić od zapomnienia" – przy Zespole Szkół Rolniczych w Słubicach posadzono dąb, który ma upamiętniać postać Tadeusza Praussa.
Przypisy
- ↑ caw.wp.mil.pl - Płk pil. Tadeusz Prauss (pol.) [dostęp 2011-11-21]
- ↑ Krzysztof Tarkowski, Lotnictwo polskie w wojnie z Rosją Sowiecką 1919-1920, Warszawa, 1991, s.61, ISBN 83-206-0985-2
- ↑ Władysław Bartosz, Tadeusz Prauss – uzupełnienie, w: "Skrzydlata Polska", nr 51(1986), 17.12.1989, s. 7
- ↑ z-ne.pl - Tadeusz Feliks Prauss (pol.) [dostęp 2011-11-21]
- ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 r. w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
[edytuj] Bibliografia
- Władysław Bartosz, Tadeusz Prauss – uzupełnienie, w: "Skrzydlata Polska", nr 51(1986), 17.12.1989, s. 7
- Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932, s. 228, 819
- caw.wp.mil.pl - Płk pil. Tadeusz Prauss
- Stanisław P. Prauss, Z Zakopanego na Stag Lane, Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1996
[edytuj] Zobacz też
- Oficerowie lotnictwa II RP
- Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari
- Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Odznaką Pilota
- Polacy - oficerowie armii austro-węgierskiej
- Lotnicy I wojny światowej
- Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej
- Uczestnicy kampanii wrześniowej
- Żołnierze Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie
- Ludzie związani z Bydgoszczą
- Ludzie związani z Grudziądzem
- Ludzie związani z Toruniem
- Urodzeni w 1896
- Zmarli w 1940
- Kalwinizm w Polsce