Tango (film 1980)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy filmu animowanego. Zobacz też: Tango.
Tango
Gatunek krótkometrażowy
animowany
Kraj produkcji  Polska
Czas trwania 8 min.
Reżyseria Zbigniew Rybczyński
Scenariusz Zbigniew Rybczyński
Muzyka Janusz Hajdun
Zdjęcia Zbigniew Rybczyński
Scenografia Zbigniew Rybczyński
Montaż Barbara Sarnocińska
Produkcja Ryszard Maciej Okuński, Ignacy Goncerz
Nagrody Oscar 1982

Tango – polski awangardowy film animowany, zrealizowany w 1980 w Studiu Małych Form Filmowych Se-ma-for przez Zbigniewa Rybczyńskiego. Animacja pozbawiona jest fabuły, a opiera się na prostym koncepcie: wprowadzeniu do zamkniętej przestrzeni jak największej liczby osób wykonujących powtarzalne czynności. Film łączy matematyczną precyzję realizacji z wizją artystyczną. Tango było dużym sukcesem polskiej animacji. Zdobyło pierwszego Oscara dla polskiego filmu.

Opis filmu[edytuj | edytuj kod]

Do małego pokoju, w którym znajduje się troje drzwi, okno, regał, dziecięce łóżeczko, tapczan oraz w centrum stół i trzy taborety, zaczynają wchodzić kolejne postaci. Widać trzy ściany, czwarta jest usunięta (jak w teatrze), aby widz mógł obserwować wydarzenia wewnątrz, następujące sekwencje śledzi ustawiona nieruchomo kamera. Pojawiają się kolejno:

  • chłopiec wchodzący przez okno po piłkę, którą tu wcześniej wrzucił,
  • karmiąca piersią matka, która odkłada niemowlę do łóżeczka,
  • złodziej, który kradnie paczkę pozostawioną na regale,
  • mężczyzna, który pozostawia kolejną paczkę w miejsce skradzionej,
  • dziewczynka odrabiająca lekcje i puszczająca przez okno papierowy samolot,
  • kobieta stawiająca na stole zupę,
  • mężczyzna w podkoszulku, który zjada pozostawioną zupę,
  • gimnastykujący się młodzieniec,
  • kobieta z zakupami,
  • mężczyzna, który próbuje zmienić żarówkę i spada ze stołu,
  • kobieta patrosząca rybę,
  • ubierająca się naga kobieta,
  • mężczyzna z szeroką blaszaną rurą i starym sedesem (wynoszący śmieci),
  • policjant zakładający mundur,
  • sprzątająca kobieta ze szczotką owiniętą w szmatę, która także zabiera przyniesione przez gości kwiaty,
  • pijany mężczyzna z zakrwawionym czołem, popijający z flaszki wódkę,
  • mężczyzna z kobietą niosący róże i wyjmujący dziecko z łóżeczka (goście),
  • kochająca się na tapczanie para,
  • matka przewijająca niemowlę,
  • mężczyzna w szlafroku czytający przy stole gazetę,
  • starszy mężczyzna w meloniku tresujący psa,
  • staruszka w czerni, która z bólem głowy kładzie się na tapczanie.

Każda postać wykonuje przypisane sobie czynności i wychodzi, aby zaraz na nowo powrócić i powtórzyć cały cykl. W szczytowym momencie na ekranie widać jednocześnie 26 postaci, które nie zauważają się wzajemnie i nie wchodzą sobie w drogę. Gdy pokój zaczyna stopniowo pustoszeć, pozostaje w nim jedynie staruszka na tapczanie i piłka, którą pozostawił chłopiec. Staruszka wstaje, zabiera piłkę i jako ostatnia wychodzi z pokoju.

Realizacja[edytuj | edytuj kod]

Zbigniew Rybczyński realizował Tango blisko rok z uwagi na skomplikowany proces tworzenia. Zastosował technikę zdjęciową, polegającą na osobnym fotografowaniu każdej postaci, a następnie na układaniu ze zdjęć gotowej sekwencji animacji. Wielokrotnie nakładane na siebie ekspozycje wymagały dużej precyzji. Rybczyński pracując nad filmem praktycznie przeniósł się do studia w Se-ma-forze, zamieniając pokój zdjęciowy na "pokój mieszkalny". Właśnie taki tytuł roboczy nosiło późniejsze Tango.

Świat przedstawiony[edytuj | edytuj kod]

Rzeczywistość w filmie, choć zbudowana całkowicie z elementów powszechnie znanych, tworzy nową jakość, otwiera widza na „nowe obszary widzenia”[1]. Surrealistyczny świat przedstawiony pozbawiony jest fabuły i chronologii, wydaje się sztuczny i wyizolowany. Wciąż powtarzający te same ruchy bohaterowie, przypominają raczej ruchome figurki niż żywych ludzi. Postaci, choć zajmują się prozaicznymi rzeczami, zdają się tańczyć w rytm muzyki. Wrażenie to potęguje się wraz przybywaniem kolejnych osób, których ruchy idealnie zgrywają się ze sobą. Widz nie jest w stanie ogarnąć świadomością wszystkich przedstawianych się na ekranie czynności, aby przyjrzeć się wszystkim postaciom trzeba obejrzeć film przynajmniej kilkakrotnie.

Film przedstawia cykliczny i równoczesny obraz świata. Poza następstwem ruchów poszczególnych osób, cały film zdaje się być sekwencja większej całości, stworzonego przez artystę mikrokosmosu. W filmie można obserwować synchronicznie cały cykl życia ludzkiego: od niemowlęctwa do starości. Po ostatniej scenie z powodzeniem mogłaby nastąpić znów pierwsza. Widz, który chciałby obejrzeć film jeszcze raz, aby przyjrzeć się wszystkim przedstawionym postaciom, sam prowokuje do otworzenia kolejnego cyklu powtórzeń.

Interpretacje[edytuj | edytuj kod]

Produkcję Rybczyńskiego można odczytywać na różne sposoby:

  • jako prezentację "pamięci miejsca", w którym można odtworzyć wszystkie dziejące się tu niegdyś wydarzenia,
  • jako obraz izolacji ludzi we współczesnym świecie, każdy z bohaterów, pochłonięty swoimi czynnościami, ignoruje wszystkich pozostałych,
  • jako krytykę stagnacji i powtarzalności ludzkiego życia, banalności wykonywanych przez człowieka bezrefleksyjnie czynności.

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • Grand Prix, Nagroda Fipresci, Nagroda FICC w Oberhausen w 1981,
  • Nagroda specjalna Huesca 1981,
  • Grand Prix w Annecy 1981,
  • I Nagroda w Tampere 1981,
  • Brązowy Lajkonik, Nagroda za muzykę na MFFK Kraków 1981,
  • Nagroda za film eksperymentalny na MFF Ottawa 1982,
  • Oscar za najlepszy krótkometrażowy film animowany w roku 1982.

Przypisy

  1. R. W. Kłuszczyński, Zbigniew Rybczyński – nowe obszary widzenia, w: Kino polskie w trzynastu sekwencjach, red. E. Nurczyńska-Fidelska, Kraków 2005.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kłuszczyński R. W., Zbigniew Rybczyński – nowe obszary widzenia, w: Kino polskie w trzynastu sekwencjach, red. E. Nurczyńska-Fidelska, Kraków 2005.
  • Mostin-Popławska A., Tango, w: Filmoteka szkolna: Kino myśli, t. 1, oraz komentarz prof. T.Lubelskiego na dołączonej do wydawnictwa płycie.