Tantryzm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Tantryzm – prąd religijno-filozoficzny [1] w Indiach . Tantryzm przeniknął, w czasie swojej największej popularności , do wszystkich obecnych w Indiach ruchów religijnych, w tym i do buddyzmu[2].

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej popularna klasyfikacja odmian tantryzmu wyróżnia cztery elementy [3] :

  1. tantryzm hinduistyczny:
    1. tantryzm śaktyjski
    2. tantryzm śiwaicki
    3. tantryzm wisznuicki
  2. tantryzm buddyjski

Do tego wyliczenia dodać można by:

  1. tantryzm dźinijski
  2. tantryzm ganapatjów (przynależący do tantryzmu hinduistycznego)
  3. tantryzm saurjów (przynależący do tantryzmu hinduistycznego)[4]

Tantry[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z rozwinietą typologią tantryzmu, mamy również różne nazwy na tantryczne pisma objawione [5] :

  • agama
  • sanhita
  • tantra - rodzaj dzieł tantrycznych własciwych dla tantryzmu śaktyjskiego, dźinijskiego i buddyjskiego.
  • jamala
  • damara
  • sutra
  • nibandha [6] tantryzmu.

Tantra to tekst ezoteryczny , może zawierać zarówno opisy doktryny jak i praktyk [7] tantryzmu.

Hinduizm[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Hinduistyczne rytuały tantryczne są rozwinięciami rytuałów wedyjskich[8]. Znaczenie ich zachowało się również współcześnie np. w kulturze świątynnej południowoindyjskich stanów Tamil Nadu i Kerala[9]. Elementy charakterystyczne dla tantryzmu zawiera prawie każda tradycja przynależąca do hinduizmu[10].

Przypisy

  1. Małgorzata Sacha-Piekło, "Między wiarą a gnozą", Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS , roz.: Doświadczenie mistyczne w tradycji tantryzmu hinduskiego, s. 111
  2. Załącznik B. Wyrzeczenie się świata. W: Louis Dumont: Homo hierarchicus. System kastowy i jego implikacje. Anna Lebeuf (tł.), Tomasz Sikora (red.nauk.). Wyd. 1. Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos, 2009, s. 381, seria: Classica Religiologica. ISBN 978-60490-54-9.
  3. Łukasz Trzciński: Tantar śiwaicka. W: Filozofia Wschodu. Beata Szymańska (red.). Wyd. 1. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 288. ISBN 83-233-1487-X.
  4. Małgorzata Sacha-Piekło, "Między wiarą a gnozą", Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS , roz.: Doświadczenie mistyczne w tradycji tantryzmu hinduskiego, s. 113
  5. Małgorzata Sacha-Piekło, "Między wiarą a gnozą", Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, rozdz.: Doświadczenie mistyczne w tradycji tantryzmu hinduskiego / 1.3 Ścieżka tantryczna. Sadhana i aćzara , s. 123
  6. Piotr Grzegorz Michalik, Studia Religiologica 44/2011, doi: 10.4467/20844077SR.11.003.0247 , Ekstatyczne aspekty kultu jogiń w tradycji kaulów , str. 50
  7. Piotr Grzegorz Michalik, Studia Religiologica 44/2011, doi: 10.4467/20844077SR.11.003.0247 , Ekstatyczne aspekty kultu jogiń w tradycji kaulów , str. 50
  8. Tradycje śiwaickie. W: Marzenna Czerniak-Drożdżowicz: Studia nad pańćaratrą. Tradycja i współczesność. Wyd. 1. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2008, s. 20, 22. ISBN 978-83-233-2645-8.
  9. Tantryzm w Kerali. W: Gavin Flood: Hinduizm. Wprowadzenie. Małgorzata Ruchel (tłum.). Wyd. 1. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2008, s. 180, seria: Ex Oriente. ISBN 978-83-233-2517-8.
  10. Tantra i tantryzm. W: Marzenna Czerniak-Drożdżowicz: Studia nad pańćaratrą. Tradycja i współczesność. Wyd. 1. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2008, s. 20, 22. ISBN 978-83-233-2645-8.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]