Tarnawa (powiat bocheński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tarnawa
Kościół w Tarnawie
Kościół w Tarnawie
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat bocheński
Gmina Łapanów
Strefa numeracyjna (+48) 14
Kod pocztowy 32-741
Tablice rejestracyjne KBC
SIMC 0823569
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Tarnawa
Tarnawa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Tarnawa
Tarnawa
Ziemia 49°49′39″N 20°18′03″E/49,827500 20,300833
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Szkoła w Tarnawie

Tarnawawieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie bocheńskim, w gminie Łapanów. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie tarnowskim.

Nazwa miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Według Władysława Lubasia nazwa wsi wywodzi się od tarnu (Pru­mus Sylvestris) lub tarniny, ciernistego krzewu z rodziny śliw, rosnącego na brzegach lasów, mającego cierpkie okrągłe owoce. Roślina ta praw­dopodobnie dawniej w dużej ilości występowała na tych terenach. Po raz pierwszy w źródłach owa miejscowość występuje w rejestrze świętopietrza z lat 1325-1327 i jest zapisana jako Tarnova.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś Tarnawa jest położona w dolinach i na wzgórzach Pogórza Wiśnickiego, między którymi kilka wieków temu kupcy prowadzili swoje wozy do odległego Krakowa. Najwyższe z tych wzgórz to Tarnawska Góra (454 m) i Grodziec (435 m). Pośród malowniczych wzgórz porośniętych głównie lasami mieszanymi wiją się dwie rzeki. Jedna płynąca od strony Zbydniowa to Przeginia zwana też Pluskawką, a druga, bardziej rwąca i niebezpieczna w czasie roztopów wiosennych, czy opadów letnich, płynąca od strony Słupi i mająca swe źródła aż w Wilkowisku to Tarnawka. Obie rzeki łączą się aby zasilić rzekę Stradomkę, wpadającą do Raby[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W najstarszych dokumentach wieś Tarnawa wymieniano w powiecie szczyrzyckim.

W latach 1470-80, w czasach Jana Długosza, dziedziczyli ją Mikołaj Skarbek i Czyemyesz herbu Drużyna. W średniowieczu Tarnawa była jednocześnie parafią jednowioskową.

We wsi tej z czterech łanów kmiecych, dwóch karczem i dwóch zagród z rolą pobierała dziesięcinę wartości 5 grzywien prebenda bsutowska przy katedrze krakowskiej.Obszar szlachecki oddawał dziesięcinę proboszczowi w Tarnawie.

Dawnymi czasy właścicielami tych ziem byli Lubomirscy. Jednym z nich był jedyny syn Jakuba Lubomirskiego Joachim. Jako zaufany dworzanin Zygmunta Starego pełnił misje dyplomatyczne, później na dworze litewskim Zygmunta Augusta był stronnikiem monarchy w czasie jego konfliktu z matką, królową Boną, w sprawie uznania małżeństwa z Barbarą Radziwiłłówną. Za lojalność otrzymał w nagrodę starostwo jasielskie oraz stały dochód z żup krakowskich.

W roku 1581 właścicielem wsi był Mikołaj Lubomirski. Wieś posiadała ogromną, porównując sąsiednie osady, liczbę łanów kmiecych – 7%. Oprócz kmieci żyło tam również 7 zagrodników z rolą, 18 zagrodników bez roli, dwóch komorników z bydłem, czterech bez bydła. Do tego należy dodać 3 rzemieślników, co daje nam obraz wsi bogatej. Pół wieku później właścicielem wsi był Krzysztof Lubomirski. Wieś musiała mieć dużo łanów kmiecych i innej ziemi uprawnej, ponieważ płaciła wysoki pobór. Za czasów króla Jana III Sobieskiego wieś należała do klucza wiśnickiego, którego właścicielem był Stanisław Herakliusz Lubomirski. Przez okres jednego wojennego wieku wieś nieco zbiedniała, ponieważ posiadała 4% łana kmiecego, oprócz tego zamieszkiwało ją 7 zagrodników z rolą, 18 bez roli, trzech komorników z bydłem, czterech bez bydła oraz młyn. Mimo spadku liczby łanów kmiecych, Tarnawa ciągle była najbogatszą wsią na naszych terenach.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Od tarniny wywodzi się także nazwa Tarnowa, oddalonego od Tarnawy (na płn.-wsch.) o ok. 60 km.
  • W małopolskiej Tarnawie 29 marca 2010 r. został pobity rekord w wysokości palmy wielkanocnej. Ta wykonana przez Grzegorza Piwowarczyka, Krzysztofa Piwowarczyka i Stanisława Grabackiego palma mierzyła dokładnie 36,8 m, co oznacza, że była wyższa od rekordowej palmy z tego samego roku, która pojawiła się na 52. Konkursie Palm Wielkanocnych (28 marca 2010) w Lipnicy Murowanej. Ta lipnicka mierzyła 35,1 m.[3]
  • Na wzgórzu Grodziec znajduje się pomnik przyrody Kamień Żółw[1].
  • Na tym samym wzgórzu, ok. 50 powyżej dna Tarnawki znajdują się skromne pozostałości dawnej Strażnicy Grodziec w Tarnawie z XIIII wieku[4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Beskid Wyspowy 1:50 000. Mapa turystyczna. Kraków: Wyd. Compass, 2006. ISBN 83-89165-86-4.
  2. Dwór w Tarnawie
  3. http://www.gazetakrakowska.pl/tarnow/brzesko/bochnia/238735,tarnawa-palma-wyzsza-od-lipnickiej,id,t.html, Artykuł – Tarnawa: palma wyższa od lipnickiej (Gazeta Krakowska)
  4. A. i R. Sypek, Zamki i obiekty warowne Ziemi Krakowskiej, Oficyna Wydawnicza Alma-Press, Warszawa 2010

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Paweł Sołota Łapanów i okolice. Zarys dziejów