Tarnowiec (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Tarnowiec
Sanktuarium Matki Bożej Zawierzenia
Sanktuarium Matki Bożej Zawierzenia
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat jasielski
Gmina Tarnowiec
Sołectwo Tarnowiec
Liczba ludności (2011-12-31) 1277[1]
Strefa numeracyjna (+48) 13
Kod pocztowy 38-204
Tablice rejestracyjne RJS
SIMC 0361181
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Tarnowiec
Tarnowiec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Tarnowiec
Tarnowiec
Ziemia 49°43′47″N 21°34′36″E/49,729722 21,576667Na mapach: 49°43′47″N 21°34′36″E/49,729722 21,576667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości

Tarnowiecwieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jasielskim, siedziba gminy Tarnowiec. Wieś leży na wzniesieniu 268 m n.p.m. w dorzeczu Jasiołki, przy linii kolejowej 108 (Jasło 9 km - Jedlicze 6 km).

W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie krośnieńskim.

Początki miejscowości[edytuj | edytuj kod]

W latach 1328-1333 miejscowość należała do rycerza Pełki, (w l.1340 -1350) - kasztelana sądeckiego, a od 1355 roku chorążego krakowskiego, który zapisał Tarnowiec córce Cudce, co potwierdził król w 1332 roku. Cudka była żoną Niemierzy z Gołczy. W roku 1536 dzierżawcą wsi był szlachcic Baltazar Dąbrowski z Siepietnicy. Jakub i Władysław Galowscy, poprzedni właściciele, opuścili wieś w 1591 roku z powodu zadłużenia. Po Baltazarze Dąbrowskim, wieś przeszła na jego córki: Annę Herburt i Zofię Stadnicką. Stadniccy, zagorzali zwolennicy reformacji, założyli tu zbór kalwiński. Po Herburtach, Tarnowiec dziedziczyli Stadniccy. W 1665 roku miejscowość stała się w połowie własnością Kuropatnickich, a w połowie Skotnickich. Właścicielami był też ród Pilińskich herbu Bełty. Ostatni z Kuropatnickich, Józef Ksawery, nie ożenił się i zmarł bezpotomnie. W 1833 roku majątkiem rządził Aleksander Piliński, po jego śmierci Stanisław - jego syn.

Sanktuarium Matki Bożej Zawierzenia w Tarnowcu[edytuj | edytuj kod]

Parafia Tarnowiec powstała na przełomie XIV i XV wieku. Przez pierwsze wieki nosiła ona wezwanie Trójcy Przenajświętszej. Jednak po wybudowaniu kolejnego kościoła w Tarnowcu, od 1600 roku parafia tytułuje się wezwaniem: Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. W roku 1998 założono w Tarnowcu Kalwarię Nienarodzonych, poświęcił ją ks. bp Edward Białogłowski. Centrum sanktuarium stanowi kościół z Cudowną Figurą MB Zawierzenia, obok znajduje się Mała Kalwaria ze stacjami różańcowymi i Drogi krzyżowej, Źródełko Matki Bożej, Kalwaria Nienarodzonych oraz ogrody.

Cudowna Figura[2][edytuj | edytuj kod]

W Tarnowcu znajduje się cudowna figura Tarnowieckiej Matki Bożej Zawierzenia. Została ona wyrzeźbiona przez nieznanego artystę, na początku XV wieku. Jej szczególny kult rozpoczął się w Jaśle. Po pożarze w Jaśle zaborcy chcieli zlikwidować kult Matki Bożej i figurę oddać na przechowanie do zakrystii w Dukli. Ks. Walenty Karwowski, dziekan jasielski i proboszcz w Tarnowcu, nie wykonał polecenia władz austriackich, ukrywając figurę w Tarnowcu. Pod wpływem tego kapłana, w 1789 r. hrabina Katarzyna Kuropatnicka z Łętowskich, po śmierci męża Ewarysta Andrzeja Kurapatnickiego, właścicielka Tarnowca wniosła do Gubernium Lwowskiego przez konsystorz biskupi tarnowski podanie, w którym powołując się na zasługi swego ojca Stanisława Łętowskiego, dla dworu cesarskiego, prosiła by statua została sprzedana kościołowi w Tarnowcu. Po jej piśmie figurę wyceniono i wykupiono dla Tarnowca.

Jest to gotycka figura o wysokości 153 cm, rzeźbiona w drewnie lipowym przedstawia Maryję w pozycji stojącej, trzymającą w lewej ręce Dzieciątko Jezus, w prawej zaś berło. Dzieciątko trzyma również w prawej rączce berło, a w lewej jabłko. Postać Maryi okrywa płaszcz pozłacany z niebieskim podbiciem. U stóp Madonny trzej aniołowie zdają się unosić Ją w górę. Koronowana została 8 września 1925 roku przez biskupa Karola Fischera.

Dwór Kuropatnickich[edytuj | edytuj kod]

Dwór w Tarnowcu

Ewaryst Andrzej Kuropatnicki kasztelan buski, bełski, osobowość oświecenia: geograf i heraldyk, po ojcu odziedziczył dobra tarnowieckie i miał tu dwór, który był ważnym ośrodkiem oświeceniowym i życia kulturalnego w Galicji, gdzie wystawiano sztuki teatralne, słuchano występów kapel i bywali na nim znakomici artyści. Tu przechowywał zbiory biblioteki, którą wykupił od Jezuitów w Krośnie w ramach ratowania przed rosyjskim rabunkiem i spaleniem.

Dziedzic Tarnowca, Ewaryst Andrzej Kuropatnicki, był zwolennikiem konfederacji barskiej. Sprzyjali konfederacji dziedzice Jedlicza: Karniccy, Mniszchowie i okoliczna szlachta. Główną bazą zaopatrzeniową oddziałów konfederackich był Tarnowiec, gdzie gromadzono dostawy żywności, paszy, mundury i konie dla konfederatów. Oficerem zaopatrzeniowym był Józef Miączyński, wojewoda bełski, przebywający często we dworach w Tarnowcu. Gościł również Tarnowiec i okoliczne dwory innych przywódców konfederacji: Bierzyńskiego, Drozda, Kazimierza Pułaskiego.

Kiedy najmłodszy syn, właściciela dworu Józef Ksawery Kuropatnicki, wyjeżdżał z Tarnowca do szkół, ojciec przekazał mu instrukcję wychowawczą, pt. Krótkie napomnienie od kochającego ojca dane ukochanemu synowi... przy odjeździe na nauki do konwiktu rzeszowskiego Scholarum Piarum anno 1776. Wydał ją F. Majchrowicz w Przyjacielu Szkoły 1923, nr 19 - 20.

Ewaryst Andrzej Kuropatnicki zmarł 21 lutego 1788 roku w Tarnowcu i tu został pochowany w kościele parafialnym.

Gościła w dworze tym elita kultury okresu Młodej Polski.

W dworze znajdują się malowidła ścienne autorstwa Witkacego. Pomimo upływu trzech lat od rozpoczęcia badań, nie zostały całkowicie odkryte.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Związani z Tarnowcem;[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]