Teatr Stary w Lublinie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Teatr Stary w Lublinie
Teatr Stary w Lublinie
Teatr Stary w Lublinie
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Miejscowość Lublin
Styl architektoniczny klasycyzm
Architekt Łukasz Rodakiewicz
Kondygnacje obecnie 5 w tym dwie podziemne wykonane w trakcie przebudowy
Ukończenie budowy 1822
Ważniejsze przebudowy 1853, 1884, 1905, 1911[1], 2007-2012
Zniszczono 1939[1]
Pierwszy właściciel Łukasz Rodakiewicz
Kolejni właściciele Paweł Biernacki, Romuald Makowski, Fundacja Galeria na Prowincji[1]
Obecny właściciel miasto Lublin
Położenie na mapie Lublina
Mapa lokalizacyjna Lublina
Teatr Stary w Lublinie
Teatr Stary w Lublinie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Teatr Stary w Lublinie
Teatr Stary w Lublinie
Ziemia 51°14′50,52″N 22°34′09,07″E/51,247367 22,569186
Prezydent Bronisław Komorowski podczas otwarcia Teatru Starego w 2012 r.
Prezydent Bronisław Komorowski podczas otwarcia Teatru Starego w 2012 r.
Typ teatru teatr impresaryjny
Założyciel(e) Łukasz Rodakiewicz
Kierownictwo
artystyczne
Karolina Rozwód
Data powstania 1822
Lokalizacja ul Jezuicka 18, Lublin
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa teatru

Teatr Stary w Lublinieteatr impresaryjny[2] w Lublinie otwarty w 1822 r. Początkowo mieściły się w nim lubelska scena dramatyczna i operowa, a w XX wieku także kino.

Informacje ogólne[edytuj | edytuj kod]

Teatr Stary w Lublinie to najstarszy po krakowskim Teatrze Starym zachowany budynek teatralny w Polsce[1]. XIX-wieczny obiekt znajduje się w granicach lubelskiego Starego Miasta, został wystawiony w stylu klasycystycznym z dekoracją w postaci ślepych arkad i prostokątnych płycin oraz dekoracjami sztukateryjnymi od ul. Jezuickiej[1], na fasadzie umieszczono płaskorzeźby masek i gryfów[3].

Oryginalnie budynek był podzielony na cztery piętra: parter, krzesła na I piętrze, balkon i galerię. Scenę oświetlano przy pomocy oświetlenia olejowego, później naftowego[1]. W wyniku przebudowy z lat 2007-2012 budynek uzyskał dwie dodatkowe kondygnacje podziemne mieszczące magazyny oraz zaplecze sanitarne (pierwotnie teatr nie był podpiwniczony). W teatrze zachowano pierwotny układ foyer – widownia – scena – zascenie. Po przebudowie Teatr ma 165 miejsc siedzących[4].

W obecnym kształcie Teatr Stary jest miejscem różnorodnych wydarzeń kulturalnych. Zaplanowane są zarówno spektakle teatralne jak i koncerty, ale także spotkania, debaty oraz zajęcia edukacyjne dla dzieci[5]. Placówka ma charakter interdyscyplinarny, konfrontujący, dynamiczny i edukacyjny[6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Teatr Stary w Lublinie został wystawiony w 1822 roku, w miejscu zrujnowanych szesnastowiecznych kamienic, na tyłach kamienicy Łukasza Rodakiewicza według jego projektu[7]. Pierwsze przedstawienie odbyło się 20 października 1822 roku. W 1845 roku został zakupiony na licytacji przez Pawła Biernackiego. Pomimo, że budynek był ciasny, niewygodny i prymitywnie urządzony, służył miastu jako budynek teatru zimowego do 1886 roku. Od końca XIX w., po wzniesieniu nowego i znacznie większego Teatru im. Juliusza Osterwy, w staromiejskim obiekcie występowały głównie wędrowne trupy teatralne i artyści cyrkowi[5].

W 1907 roku powstało tam kino noszące nazwę Théâtre Optique Parisien, a obiekt funkcjonował jako kinoteatr. W latach międzywojennych często gościły w teatrze żydowskie zespoły teatralne[7]. W późniejszych latach kino nosiło nazwę Rialto, a później Staromiejskie, zaś ostatni seans kinowy odbył się w 1981 roku. Później budynek, w którym kilka razy wybuchały pożary (między innymi w 1993 roku), stawał się coraz bardziej zaniedbany. W 1994 roku Fundacja Galeria na Prowincji odkupiła teatr za 100 złotych, obiecując wyremontowanie go w ciągu dwóch lat. Nie dotrzymała słowa, a budynek obracał się w ruinę[8].

W 2000 i 2003 roku konserwator zabytków zwrócił się do władz o wywłaszczenie fundacji, ale prezydent Andrzej Pruszkowski odmawiał, twierdząc między innymi, że naraziłoby to miasto na wypłatę odszkodowania. W styczniu 2005 roku prokuratura oskarżyła prezesów fundacji o spowodowanie możliwości zawalenia się budynku i zaniechania prac remontowych. Dopiero wizja sądowego wyroku spowodowała, że skarb państwa odzyskał zabytek zagrożony zawaleniem. W 2007 roku zabytek przejęło miasto[9].

Na skutek postępującej degradacji budynek został wpisany na listę 100 Najbardziej Zagrożonych Obiektów Światowej Straży Zabytków, programu Światowego Funduszu Zabytków (WMF)[8]. W takim stanie obiekt wiele lat czekał na renowację, a prace remontowe zaczęły się w 2007 r. Remont teatru kosztował ponad 26 mln zł; 20 mln zł dofinansowania na ten cel miasto Lublin otrzymało z unijnego programu Infrastruktura i Środowisko[4]. W grudniu 2010 roku ogłoszono konkurs na dyrektora Teatru Starego, od którego wymagano ułożenia planu na działalność placówki w latach 2011-2012 oraz koncepcji na funkcjonowanie w roku 2016 (Lublin ubiegał się o noszenie tytułu Europejskiej Stolicy Kultury[10]). Dyrektorem została związana m.in. z Urzędem Miasta, TVP Kultura i Polskim Instytutem Sztuki Filmowej Karolina Rozwód[11]. Dysponuje budżetem w wysokości około 300-350 tys. zł oraz kwotą miliona złotych na promocję, pozyskaną z funduszy europejskich[12].

16 lutego 2012 roku ogłoszono dzień otwarty i zaprezentowano odrestaurowane wnętrze Teatru Starego[13]. Ogłoszono także repertuar zaplanowany do czerwca 2012[14]. Pierwszy po remoncie spektakl odbył się 11 marca 2012[15], a na widowni zasiadł między innymi Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski. Działalność artystyczna Teatru Starego została zainaugurowana koncertem gitarzysty flamenco José Fernándeza Torresa z zespołem. Koncert pod tytułem „Luz de Guia" był transmitowany przez TVP Kultura oraz na telebimie na Placu po Farze w Lublinie[4], a całe wydarzenie poprowadziła Grażyna Torbicka[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Teatr Stary w Lublinie (pol.). Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN”. [dostęp 2010-01-14].
  2. Wiadomo, co będzie w Starym: teatr impresaryjny (pol.). Gazeta.pl. [dostęp 2009-03-30].
  3. Teatr Stary w Lublinie (pol.). Foto Podróże, 2010-10-01. [dostęp 2010-01-14].
  4. 4,0 4,1 4,2 Wizyta Pary Prezydenckiej w Lublinie (pol.). prezydent.pl. [dostęp 2012-03-11].
  5. 5,0 5,1 Komorowski otworzy odrestaurowany Teatr Stary w Lublinie (pol.). Wprost. [dostęp 2012-03-14].
  6. 6,0 6,1 Niedziela z... Teatrem Starym w Lublinie (pol.). tvp.pl. [dostęp 2012-03-14].
  7. 7,0 7,1 Historia Teatru Starego (pol.). Teatr Stary w Lublinie, 2010-01-14. [dostęp 2010-01-14].
  8. 8,0 8,1 Teatr Stary (pol.). Magiczny Lublin, 2007-05-25. [dostęp 2010-01-14].
  9. Pierwszy akt remontu teatru (pol.). Teatr Stary w Lublinie, 2007-08-24. [dostęp 2010-01-14].
  10. Teatr Stary czeka do piątku. Tylko jeden kandydat na dyrektora (pol.). Dziennik Wschodni, 2010-01-14. [dostęp 2010-01-14].
  11. Karolina Rozwód nowym dyrektorem Teatru Starego (pol.). Dziennik Wschodni, 2011-02-22. [dostęp 2011-02-22].
  12. Trwa nabór na stanowisko dyrektora Teatru Starego (pol.). Kurier Lubelski, 2010-01-18. [dostęp 2010-01-18].
  13. Zobacz nowy Teatr Stary. Dziś dzień otwarty (pol.). www.dziennikwschodni.pl, 2012-02-16. [dostęp 2012-02-18].
  14. Tłumy w Teatrze Starym. Szokująco dobry repertuar (pol.). lublin.gazeta.pl, 2012-02-16. [dostęp 2012-02-18].
  15. Teatr Stary otwarty po 31 latach... (pol.). www.dziennikwschodni.pl data =2012-02-16. [dostęp 2012-02-18].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]