Technologiczna osobliwość

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
(ksż)
 Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

W futurologii, technologiczna osobliwość (lub po prostu Osobliwość, z ang. Singularity) to prognozowany punkt w przyszłym rozwoju cywilizacji, w którym postęp techniczny przyspiesza poza możliwość zrozumienia dzisiejszego człowieka.

Teoria ta, pod współczesną nazwą została rozpowszechniona w latach 80. XX wieku przez Vernora Vinge'a, chociaż podobne idee były omawiane już w latach 50. i 60., m.in. przez I.J. Gooda i von Neumanna. Wedle pierwotnych teorii, głównym wydarzeniem mającym doprowadzić do osobliwości byłoby stworzenie sztucznej inteligencji dorównującej możliwościom ludzkiemu umysłowi. Vernor Vinge potem nazwał to wydarzenie „osobliwością” stosując analogię do osobliwości grawitacyjnej i drastycznych zmian w społeczeństwie, jakie jego zdaniem wystąpiłyby po skoku inteligencji. W latach 80. XX wieku Vinge popularyzował teorię w esejach i fantastyce naukowej. Później znani naukowcy, tacy jak Bill Joy – założyciel Sun Microsystems, wyrazili obawę przed potencjalnymi niebezpieczeństwami wystąpienia osobliwości. Po pojawieniu się motywu osobliwości w powieściach Vinge'a „Marooned in Realtime” i ”A Fire Upon the Deep” (Ogień nad otchłanią) stała się ona często pojawiającym się elementem fabuły w fantastyce.

Inni naukowcy, w szczególności Ray Kurzweil, definiują osobliwość jako okres szczególnie szybkiego postępu technologicznego. Kurzweil twierdzi, że takie wydarzenie wyniknie z szeregu kolejnych zmian odpowiadającemu tak zwanemu Prawu Moore'a, oraz że prawo to będzie dotyczyć również technologii jeszcze nie wynalezionych. Można zaobserwować, że przełomy w rozwoju technologicznym zdarzają się w coraz mniejszych odstępach czasu, przyspieszając w sposób wykładniczy. Ekstrapolacja tego trendu sugeruje gigantyczne technologiczne zmiany w XXI stuleciu i osobliwość około 2045 roku. Krytycy interpretacji Kurzweila przytaczają błędy w przewidywaniu według Prawa Moore'a.

Robin Hanson twierdzi, że wiele osobliwości miało już miejsce w historii ludzkości znacznie wpływając na rozwój gospodarki. Najjaskrawszymi przykładami były rewolucje neolityczna i przemysłowa. Technologiczna osobliwość wywołałaby 60-250 krotny wzrost gospodarczy. Mógłby ją zapoczątkować wynalazek zastępujący całą pracę ludzką. Krytycy teorii zwracają uwagę, że jej zwolennicy ignorują wszystkie negatywne skutki technologii, skupiając się tylko na pozytywnych aspektach. Teoria jest również krytykowana przez anarcho-prymitywistów i neoluddystów.

Spis treści

[edytuj] Eksplozja inteligencji

Irving J. Good spekulował na temat konsekwencji powstania maszyn bardziej inteligentnych od ludzi.

„Zdefiniujmy maszynę ultrainteligentną jako maszynę, która przewyższa intelektualnie każdego człowieka. Skoro projektowanie maszyn jest jedną z prac umysłowych, maszyna ultrainteligentna mogłaby projektować jeszcze lepsze maszyny. Byłaby to bez wątpienia eksplozja inteligencji, która pozostawiłaby człowieka daleko w tyle. Maszyna ultrainteligentna będzie ostatnim wynalazkiem człowieka.”

W latach 80. XX wieku matematyk i pisarz Vernor Vinge znacząco spopularyzował teorię Gooda o eksplozji inteligencji, nazywając stworzenie pierwszej ultrainteligentnej maszyny Osobliwością. Vinge po raz pierwszy napisał o tym w styczniu 1983 na łamach magazynu Omni. Zawarł tam często później cytowane zdanie „W ciągu najbliższych trzydziestu lat, nasza technologia umożliwi stworzenie nadludzkich inteligencji. Wkrótce potem, era ludzkości dobiegnie końca”. Dalej doprecyzował, że zdziwiłby się gdyby doszło do tego przed 2005 lub po 2030 roku. Vinge kontynuuje swoje przewidywania: jeśli nadludzka inteligencja powstanie to będzie mogła się rozwijać szybciej niż ludzie, którzy ją stworzyli. Sprzężenie zwrotne samo ulepszającej się inteligencji spowoduje ogromny postęp technologiczny w krótkim czasie.

Najpopularniejsze metody utworzenia umysłów nadludzkich bądź transludzkich można zakwalifikować do dwóch kategorii: wspomagania ludzkiej inteligencji oraz stworzenia sztucznej inteligencji. Druga kategoria potencjalnie daje większe możliwości, nie ograniczając się do rozwiązań narzucanych przez naturę. Do wspomagania ludzkiej inteligencji można by zaangażować bioinżynierię, inżynierię genetyczną, leki nootropowe, bezpośredni interfejs mózg-komputer oraz transfer umysłu. Pomimo licznych spekulowanych sposobów wzmacniania ludzkiej inteligencji, sztuczna inteligencja jest najpopularniejszą ścieżką dla organizacji dążących do osiągnięcia Osobliwości. Hanson (1998) wyraża sceptycyzm w stosunku do wzmacniania inteligencji, twierdząc, że po wyczerpaniu łatwych metod zwiększania ludzkiej inteligencji (które porównuje do „nisko wiszącego owocu”) kolejne ulepszenia staną się coraz trudniejsze do osiągnięcia.

Porównywanie maszyn obliczeniowych opartych na krzemie z ludzkim mózgiem zbudowanym z neuronów jest bardzo trudne. Berglas (2008) zaznacza, że technologia komputerowego rozpoznawania mowy zbliża się do ludzkich możliwości, a umiejętność ta wymaga tylko 0,01% możliwości mózgu. Ta analogia sugeruje, że współczesne komputery są już tylko o kilka rzędów wielkości w tyle za ludzkim mózgiem. W każdej innej dziedzinie „kilka rzędów wielkości” oznaczałoby przepaść jednak w informatyce jest to tylko kwestia czasu. Berglas zwraca również uwagę na to, że cały ludzki genom można zapisać w około 750 megabajtach (jedna płyta CD), z których tylko 1,5% koduje geny (większość z nich nie ma nic wspólnego z inteligencją). Genom człowieka i szympansa różnią się tylko 1%. Nasuwa się myśl, że „oprogramowanie” w mózgu, z którym się rodzimy jest stosunkowo małe – nie ma po prostu miejsca na arbitralny program. Dodatkowym czynnikiem potencjalnie przyspieszającym osiągnięcie Osobliwości jest powiększanie się grona naukowców pracujących nad nią, między innymi dzięki zwiększaniu się nakładów na naukę w krajach rozwijających się.

[edytuj] Aspekty ekonomiczne

Znaczne zmiany w tempie wzrostu gospodarki miały już miejsce w przeszłości z powodu technologicznych ulepszeń. W stosunku do populacji dochód gospodarki podwajał się co około 250 000 lat od Paleolitu do rewolucji neolitycznej. Gospodarka oparta na rolnictwie i hodowli podwajała się co 900 lat co było ogromnym skokiem. Obecnie, począwszy od rewolucji przemysłowej produkcja podwaja się co piętnaście lat, czyli 60 razy częściej niż w przypadku gospodarki rolniczej. Powstanie nadludzkiej inteligencji wywoła podobne zmiany, można oczekiwać, że podwojenie produkcji będzie następowało co kwartał, a może nawet co tydzień. Wprowadzenie maszyn (robotów) mogących wykonywać większość prac fizycznych i umysłowych spowoduje wzrost płac w tych obszarach, w których ludzie ciągle będą radzić sobie lepiej. Wzrost liczebności humanoidalnych maszyn wywoła sieciowy spadek płac, gdyż ludzie będą konkurować z maszynami o pracę. Ponadto bogactwo płynące z Osobliwości może zostać skoncentrowane w rękach nielicznej grupy. Będą nimi osoby posiadające możliwość masowej produkcji zrobotyzowanej siły roboczej. Z drugiej strony każdy skorzysta w wyniku radykalnej obniżki cen dóbr i usług.

Według jednego ze scenariuszy, w sytuacji gdy ludzie nie będą musieli pracować, pieniądze staną się zbędne i system monetarny jaki znamy załamie się, gruntownie przekształcając ludzką hierarchię wartości.

[edytuj] Potencjalne niebezpieczeństwa

Rozwój taki mógłby się wiązać z dużymi niebezpieczeństwami. Niektórzy futuryści zwrócili uwagę, że cele SI mogą nie uwzględniać przetrwania albo rozwoju ludzkości. Hugo de Garis zasugerował, że SI mogą po prostu wyeliminować ludzi, i ludzie nie będą w stanie ich przed tym powstrzymać. Berglas spiera się, że w odróżnieniu od człowieka, oparta na komputerach inteligencja nie jest powiązana z żadnym konkretnym ciałem, co ma wpływ na zupełnie inne postrzeganie świata. Na przykład taki nieśmiertelny byt nie miałby potrzeby generowania niezależnych potomków którzy żyliby po jego śmierci. Nie wykształciłaby się zatem ewolucyjnie potrzeba miłości, która sprzyja wychowywaniu potomstwa. Sztuczna inteligencja może posiadać potrzebę władzy, a wtedy pierwsza sztuczna inteligencja która zapragnie i będzie zdolna zapanować nad światem – osiągnie to.

Inne często przytaczane niebezpieczeństwa dotyczą molekularnej nanotechnologii oraz inżynierii genetycznej. Są one zmartwieniem zarówno zwolenników, jak i krytyków teorii technologicznej osobliwości i były tematem artykułu Billa Joya "Why the future doesn't need us" opublikowanego w magazynie Wired.

Bostrom (2002) omawia scenariusze wymarcia ludzkości i wymienia superinteligencję jako jedną z możliwości: „Gdy stworzymy pierwszy superinteligentny byt, możemy popełnić błąd i wyznaczyć mu cele które poprowadzą go do unicestwienia gatunku ludzkiego, zakładając że jego niewyobrażalna intelektualna przewaga umożliwi mu to. Na przykład możemy omyłkowo podnieść cel podrzędny do rangi nadrzędnego. Każemy bytowi rozwiązać problem matematyczny, a on zaangażuje surowce całego Układu Słonecznego do stworzenia urządzenia liczącego, zabijając między innymi osobę, która zadała pytanie”

Moravec (1992) twierdzi, że nawet jeśli nadludzka inteligencja może sprawić, że ludzie staną się zbędni jako nadrzędna forma życia, to wciąż będzie dla nich miejsce w ziemskim ekosystemie.

Eliezer Yudkowsky zaproponował by rozpocząć badania mające na celu stworzenie przyjaznej sztucznej inteligencji z uwzględnieniem wszystkich niebezpieczeństw. Zwrócił uwagę, że jeśli pierwsza sztuczna inteligencja będzie przyjazna człowiekowi, będzie miała lepszy start przed wrogimi SI. Organizacja Singularity Institute for Artificial Intelligence koncentruje się właśnie na stworzeniu takiej przyjaznej sztucznej inteligencji. Bill Hibbard w swojej książce Super-Intelligent Machines zwraca uwagę na bezpieczeństwo i moralny aspekt sztucznej inteligencji, z kolei Berglas uważa, że nie ma żadnych ewolucyjnych przesłanek by twierdzić, że sztuczna inteligencja będzie przyjazna dla człowieka. Trzy prawa robotyki sformułowane przez Isaaca Asimova są jednym z najwcześniejszych przykładów proponowanych zabezpieczeń dla maszyn myślących. Prawa mają za zadanie zapobiec sytuacji w której roboty mogłyby skrzywdzić ludzi. W powieściach Asimova każdy pojawiający się problem dotyczący praw ma u podstaw czynnik ludzki. Roboty wyłączają się w momencie napotkania konfliktu. Z drugiej strony na przykład w filmie „Ja, robot”, luźno opartym na powieściach Asimova, pojawia się motyw sztucznej inteligencji przejmującej całkowitą kontrolę nad ludzkością w celu ochronienia ludzkości przed samą sobą. W 2004 roku SIAI rozpoczął internetową kampanię pod hasłem niebezpieczne trzy prawa by podnieść społeczną świadomość kwestii bezpieczeństwa i niedoskonałości praw robotyki Asimova.

Wielu zwolenników teorii Osobliwości uważa nanotechnologię za jedno z największych niebezpieczeństw czekających ludzkość. Uważają, że źródłowa sztuczna inteligencja (czyli zdolna do rozwijania swoich możliwości) powinna zostać opracowana przed rozwojem nanotechnologii. Z kolei naukowcy skupieni wokół Foresight Institute uważają, że należy najpierw skupić wysiłki na molekularnej nanotechnologii, gdyż nanotechnologia przyspieszy nadejście Osobliwości.

[edytuj] Przyspieszające zmiany

Niektórzy zwolennicy teorii technologicznej osobliwości dowodzą, że jej nadejście jest nieuniknione, co wynika z ekstrapolacji dotychczasowych trendów, w szczególności coraz krótszych odstępów między przełomowymi odkryciami. Stanisław Ulam (1958) po raz pierwszy posługuje się terminem „osobliwość” w kontekście postępu technologicznego przytaczając rozmowę z Johnem von Neumannem:

„Rozmowa zeszła na temat nieprzerwanie przyspieszającego postępu technologicznego i zmian w ludzkim życiu, które to procesy zdają się dążyć do pewnego specyficznego momentu w czasie, po którym to nasz styl życia ulegnie diametralnym zmianom.”

Hawkins (1983) jako kamienie milowe w rozwoju cywilizacji wymienia wynalezienie pisma, matematyki i komputera. Te i inne wydarzenia na zawsze zmieniły nasz sposób postrzegania świata.

Ray Kurzweil analizując historię ludzkości doszedł do wniosku, że postęp technologiczny podąża ścieżką wzrostu wykładniczego. Można zgeneralizować prawo Moore'a opisujące geometryczny wzrost złożoności układów scalonych, również do starszych technologii. Za każdym razem gdy technologia zbliża się do bariery, jakaś nowa technologia ją przekracza. Przewiduje on, że kluczowe odkrycia naukowe będą następować w coraz krótszych odstępach, aż nastąpi „rozerwanie tkaniny reprezentującej historię cywilizacji” (Kurzweil 2001). Kurzweil wierzy, że osobliwość powstanie jeszcze przed końcem pierwszej połowy XXI wieku, najprawdopodobniej około roku 2045 (Kurzweil 2005). W odróżnieniu od Vinge'a zakłada raczej stopniowe zbliżanie się do osobliwości niż gwałtownie rozwijającą się nadludzką inteligencję. Według niego najpierw w 2029 r. pojawi się silna sztuczna inteligencja, która do 2045 roku wyewoluuje w osobliwość. Dochodzimy do konkluzji, że sztuczna inteligencja zdolna ulepszać samą siebie również napotka osobliwość. Dan Simmons w powieści "Hyperion" opowiada o debacie grupy sztucznych umysłów nad stworzeniem kolejnej generacji „ostatecznej” sztucznej inteligencji.

Fundacja badań nad przyspieszającym postępem (Acceleration Studies Foundation) organizacja non-profit założona przez Johna Smarta, jest zaangażowana w edukację i badania nad przyspieszającym postępem. Organizuje konferencję na temat przyspieszającego postępu na Stanford University i prowadzi edukacyjną stronę. Teoretycznie technologiczna osobliwość może doprowadzić do szybkiego powstania cywilizacji pierwszego stopnia w skali Kardaszewa, czyli zdolnej wykorzystania zasobów całej swojej planety (stopień drugi – systemu planetarnego, stopień trzeci – całej galaktyki). W obecnym tempie rozwoju nasza cywilizacja osiągnie współczynnik 0,75 w skali Kardaszewa około roku 2040, a stopień I w 2100 r. Nastąpienie osobliwości znacznie przyspieszyłoby ten proces, dzięki TO według Kurzweila nasza cywilizacja ma osiągnąć 2 stopień w ok. 2100 r., a hipotetyczny VII około 2200 roku.

[edytuj] Krytyka

Teoria Kurzweila dotycząca przyspieszających zmian technologicznych, stała się obiektem ostrej krytyki z kilku punktów widzenia. Niektórzy krytycy twierdzą, że żaden komputer ani inna maszyna nigdy nie osiągnie poziomu ludzkiej inteligencji, podczas gdy inni nie wykluczają takiej ewentualności. Theodore Modis i Jonathan Huebner twierdzą nawet, że postęp technologiczny zwalnia. Pewnym dowodem tej hipotezy może być fakt, że wzrost częstotliwości procesorów zwalnia, pomimo że złożoność układów scalonych nadal utrzymuje się na poziomie zakładanym przez prawo Moore'a. Smart (2005) krytykuje analizę Huebnera.

Inni naukowcy utrzymują, że do podobnych „osobliwości” dochodziło już w przeszłości w innych dziedzinach, jak na przykład populacja Ziemi czy PKB. Na przykład Andrij Korotajew twierdzi, że w przeszłości hiperboliczny wzrost wynikał ze sprzężenia zwrotnego, które przestało mieć wpływ na światowe trendy w latach siedemdziesiątych. Dlatego nie należy spodziewać się hiperbolicznego wzrostu w przyszłości.

Schmidhuber (2006) zasugerował, że obserwowane przyspieszenie zmian odzwierciedla jedynie szczegółowość pamiętania niedawnych zdarzeń w stosunku do odległych. Według tej sugestii, analogiczne mechanizmy były przyczyną wszelkich apokaliptycznych przewidywań w przeszłości.

Niektórzy anarchoprymitywiści i ekoanarchiści jak John Zerzan i Derrick Jensen, postrzegają osobliwość jako kulminację kontroli maszyn i utratę możliwości swobodnej egzystencji poza cywilizacją. Bell (2002, 2003) wyraża obawy natury ekologicznej w odniesieniu do osobliwości. Porównanie liczby patentów przypadających na tysiąc osób pokazuje, że ludzka kreatywność nie przejawia gwałtownych wzrostów, a raczej stopniowe spadki. Największy wskaźnik ilości nowych patentów na tysiąc osób przypadał na okres 1850-1900 i od tej pory spada. Rosnąca złożoność z czasem staje się barierą i prowadzi do zapaści systemu. Pojedynczy wybitny naukowiec obecnie nie może ogarnąć całości swoich badań jak miało to miejsce na przełomie XIX i XX wieku.

[edytuj] Fikcja

Motyw Technologicznej Osobliwości pojawia się między innymi w powieściach Vernora Vinge'a, Isaaca Asimova. Wyniszczająca wojna wywołana przez inteligentne maszyny jest motywem przewodnim serii Terminator. Niektóre z dzieł Stanisława Lema (m.in. Wizja Lokalna, a także Cyberiada czy Bajki robotów) są dowcipną próbą przedstawienia świata po wystąpieniu Osobliwości.

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Technologiczna_osobliwo%C5%9B%C4%87”
Utwórz książkę