Teddy Wilson

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Teddy Wilson
Teddy Wilson (William P Gottlieb).jpg
Teddy Wilson (1940)
Imię i nazwisko Theodore Shaw Wilson
Data i miejsce urodzenia 24 listopada 1912
Austin
Pochodzenie amerykańskie
Data i miejsce śmierci 31 lipca 1986
New Britain
Instrument fortepian
Gatunek jazz
Zawód muzyk
Wytwórnia płytowa Columbia, Brunswick, Verve
Powiązania Louis Armstrong, Earl Hines, Benny Carter, Billie Holiday, Lester Young, Lena Horne, Benny Goodman
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Teddy Wilson (przy klawiaturze) podczas próby zespołu, 1952. Od lewej: Vernon Brown, George Auld, Benny Goodman, Gene Krupa, Clint Neagley, Ziggy Elman, Israel Crosby

Theodore Shaw „Teddy” Wilson (ur. 24 listopada 1912 w Austin, zm. 31 lipca 1986 w New Britain)[1][2]amerykański pianista jazzowy, przedstawiciel stylu swing, którego wirtuozowską grę cechowały elegancja i komunikatywność. Był także popularyzatorem i nauczycielem jazzu. W 1986 został uhonorowany NEA Jazz Masters Award[3].

Biografia i kariera[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Teksasie. Jego rodzicami byli nauczyciele, którzy w 1918 przeprowadzili się do Alabamy, aby objąć stanowiska wykładowców w prestiżowym Tuskegee College (obecnie: Tuskegee University), jednej z pierwszych uczelni wyższych dla czarnych Amerykanów[4]. Teddy przez krótki okres studiował muzykę – w klasach fortepianu i skrzypiec – w Tuskegee oraz Talladega College.

Karierę zawodowego muzyka rozpoczął w 1929, grając w Detroit i Toledo w zespołach Lawrence'a „Speeda” Webba i Miltona Seniora. Następnie przeniósł się do Chicago, gdzie jako młody talent fortepianu występował u boku takich liderów hot jazzu jak Erskine Tate, Eddie Mallory, Clarence Moore, Jimmie Noone, a przede wszystkim Louis Armstrong. W tym czasie często bywał na koncertach Earla Hinesa, występującego w Chicago z jego Grand Terrace Cafe Orchestra[5]. Pianistyka Hinesa miała duży wpływ na grę Wilsona w początkach jego kariery.

W 1933 Wilson przemieścił się do Nowego Jorku, aby dołączyć do „orkiestry muzyków”[6] Benny'ego Cartera, The Chocolate Dandies. Mimo dobrych recenzji big-band nie odniósł sukcesu komercyjnego i w 1934 został rozwiązany. Wilson dołączył wówczas do zespołu wibrafonisty, Reda Norvo, a następnie do orkiestry Williego Bryanta. Grał w niej do 1935, kiedy poznał Benny'ego Goodmana, który zaprosił go do swojego tria (Goodman, Wilson, Krupa). Trio występowało podczas przerw w koncertach big-bandu „Króla Swingu”, a grający w nim Wilson stał się pierwszym czarnym muzykiem, z którym Goodman występował dla publiczności. W powiększonym o Lionela Hamptona składzie, combo koncertowało wkrótce jako The Benny Goodman Quartet.

Gra Wilsona bardzo zainteresowała producenta płytowego i cenionego krytyka jazzowego, Johna Hammonda. Dzięki niemu pianista w 1935 podpisał kontrakt z wytwórnią Brunswick Records i zaczął nagrywać płyty z popularnymi utworami swingowymi, przeznaczonymi głównie na szybko rozwijający się wówczas rynek szaf grających. Wilson wziął udział w nagraniu ponad 50. przebojowych płyt, akompaniując m.in. takim wokalistkom jak Lena Horne, Helen Ward, Billie Holiday i Ella Fitzgerald. Jednocześnie – nie zaprzestając pracy z Goodmanem – nagrywał jako lider własnych, małych zespołów oraz jako sideman. Jego ówczesne nagrania z Royem Eldridge'em, Lesterem Youngiem, Charliem Shaversem, Redem Norvo i Benem Websterem ustanowiły kanon swingowy w zakresie jazzowego comba[7]. Ponadto wpływowi Wilsona „nie oparł się w latach 30. niemal nikt, kto grał wtedy na fortepianie”[7].

W 1939 Wilson odszedł z zespołu Goodmana i założył własny big-band, którego wokalistką była Thelma Carpenter, a wśród instrumentalistów znajdowali się m.in. Doc Cheatham i Ben Webster. „Subtelne”[4] brzmienie orkiestry nie przypadło do gustu słuchaczom, uznającym je za „zbyt białe”[4], i po roku Wilson rozwiązał zespół. Niemal natychmiast jednak sformował sekstet, z którym z powodzeniem występował w nowojorskiej „Café Society” do 1946.

W latach 1946–1950 występował i nagrywał głównie solo i z własnym triem. Pracował także jako stały muzyk sesyjny w orkiestrze radiowej koncernu CBS. Założył także szkołę muzyczną oraz dokonał – jako producent i wykonawca – serii nagrań, opatrzonych wspólnym tytułem: Teddy Wilson School for Pianists, prezentujących różnorakie elementy pianistyki jazzowej.

Na początku lat 50. został wykładowcą w Juilliard School of Music, będąc jednym z pierwszych jazzmenów nauczających w tej uczelni. Do kadry jej wykładowców należał siedem lat. W dziesięcioleciu tym także dokonał jako lider wielu nagrań dla wytwórni Columbia oraz przyczynił się do powstania kilku klasycznych obecnie płyt, które zarejestrował z zespołami Benny'ego Cartera i Lestera Younga. W 1955 wystąpił ponadto w fabularnym filmie biograficznym, The Benny Goodman Story, grając w epizodycznej roli samego siebie.

W latach 60. Teddy Wilson stał się aktywnym popularyzatorem jazzu na scenie światowej. Był współpomysłodawcą, a potem uczestnikiem zagranicznych występów Benny'ego Goodmana, łącznie z jego słynnym tournée po Związku Radzieckim, zorganizowanym w 1962 pod egidą Depertamentu Stanu. Już jako samodzielna gwiazda jazzu amerykańskiego współpracował potem z wieloma muzykami ze wszystkich stron świata. Odbył kilka dużych tras koncertowych z duńskim The Swing College Band. W latach 70. regularnie nagrywał z miejscowymi jazzmenami w Nicei, Kopenhadze, Monachium, Londynie i Tokio.

Wilson pozostał aktywnym muzykiem niemal do końca życia. Często występował z weteranami ery swingu, a w ostatnich latach przed śmiercią – ze swoimi synami: kontrabasistą Theodorem i perkusistą Stevenem. Zmarł 31 lipca 1986 w New Britain. Spoczął na tamtejszym cmentarzu Fairview[2].

Marksistowski Mozart[edytuj | edytuj kod]

Howard „Stretch” Johnson[8] (1915-2000), czarny tancerz z „Cotton Clubu” i „Apollo Theater” (występował m.in. z orkiestrą Duke'a Ellingtona) oraz aktywista komunistyczny nazwał Wilsona „marksistowskim Mozartem”. W latach 40. bowiem Wilson był związany ze środowiskiem czarnych komunistów amerykańskich. Występował na koncertach charytatywnych, z których dochód był przeznaczany na dofinansowanie lewicowego periodyku „New Masses” oraz fundusz pomocy dla walczącej Rosji (ang. Russian War Relief[9]). Wilson przewodniczył także komitetowi artystów popierających czarnego prawnika i komunistę, Benjamina J. Davisa, w wyborach do rady miejskiej Nowego Jorku.

Wybrana dyskografia[edytuj | edytuj kod]

Jako lider[edytuj | edytuj kod]

  • 1949 Teddy Wilson Featuring Billie Holiday (Columbia)
  • 1950 Teddy Wilson and His Piano (Columbia)
  • 1954 Soft Moods with Teddy Wilson (Clef Records)
  • 1955 Gene Krupa • Lionel Hampton • Teddy Wilson (Columbia)
  • 1956/1999 For Quiet Lovers (Verve/Polygram)
  • 1956 Intimate Listening (Verve)
  • 1956/1999 I Got Rhythm • Teddy Wilson and His Piano (Verve/Polydor Japan)
  • 1956/1990 Pres and Teddy • The Lester Young – Teddy Wilson Quartet (Verve/Polygram)
  • 1957/2005 The Impeccable Mr. Wilson (Verve)
  • 1957 The Touch of Teddy Wilson (Verve)
  • 1958 The Teddy Wilson Trio & Gerry Mulligan Quartet with Bob Brookmeyer at Newport (Verve)
  • 1959/2001 Mr. Wilson and Mr. Gershwin (Columbia/Collectables)
  • 1959 Play Gypsy in Jazz (Columbia)
  • 1960/2001 And Then They Wrote (Columbia/Collectables)
  • 1964 Live at Santa Tecla (Classic Jazz Music)
  • 1967 The Second Time Around (Jazz Life)
  • 1968/1989 Air Mail Special (Black Lion)
  • 1968 Teddy Wilson Trio in Europe 1968 (Prestige)
  • 1970/2008 Swedish Jazz My Way • Jazz a Confronto (Lonehill Jazz)
  • 1972/1993 Teddy Wilson with Billie in Mind (Chiaroscuro)
  • 1972 Teddy Wilson and the Dutch Swing College Band (Everest)
  • 1973 Lionel Hampton Presents Teddy Wilson (Who's Who in Jazz)
  • 1973/1993 Runnin' Wild (Black Lion)
  • 1976 Three Little Words (Black & Blue)
  • 1977/1992 Cole Porter Classics (1201 Music/Black Lion)
  • 1980 Teddy Wilson Trio Revisits the Goodman Years (Storyville)
  • 1995 Teddy Wilson and His All Stars (Chiaroscuro)
  • 1995 Moments Like This (HEP)
  • 1995 Blue Mood (HEP)
  • 1995 Teddy Wilson & His Orchestra with Billie Holiday • Too Hot for Words (HEP)
  • 1995 Teddy Wilson • Billie Holiday • Ella Fitzgerald • Helen Ward • Warmin' Up (HEP)
  • 1997 Teddy Wilson • Solo Piano • The Keystone Transcriptions 1939-1940 (Storyville)
  • 2000 The Best of Teddy Wilson and His Orchestra (Collector's Choice)
  • 2002 Teddy Wilson • Early Session Hop (Past Perfect)
  • 2006 Gershwin, Ellington and more (A Jazz Hour With)
  • 2008 Teddy Wilson • Portrait (10CD) (kompilacja) (Documents Classics)
  • 2007 Teddy Wilson Trio with Jo Jones • Complete Recordings (Essential Media Group)
  • 2007 In Copenhagen • Teddy Wilson (6th Place Records)
  • 2007 The Onyx Club Presents Teddy Wilson Sextet • Original Live Recordings 1944 (Galaxm)
  • 2008 Teddy Wilson • Jumpin' for Joy (10CD) (kompilacja) (Membrane)
  • 2009 Teddy Wilson (LRC Ltd.)
  • 2010 Teddy Wilson • 1945 (Grammercy)

Jako sideman[edytuj | edytuj kod]

Z Billie Holiday

  • 1998 The Quintessential Billie Holiday • Vols. 1, 2 & 3 (3CD) (Sony)

Z Bennym Goodmanem

  • 1991 Benny Goodman • Rare Recordings 1935-1936 (Laserlight)
  • 1997 Benny Goodman • The Complete RCA Victor Small Group Recordings (3CD) (RCA)
  • 2006 Benny Goodman • The Famous 1938 Carnegie Hall Jazz Concert (4CD) (Avid Records)

Z Bennym Carterem

  • 1990 The Chocolate Dandies 1928-1933 (DRG)

Z Marian McPartland

  • 1985/2005 Teddy Wilson • Marian McPartland's Piano Jazz (Jazz Alliance)

Z Artiem Shawem

  • 2011 Artie Shaw • The Musicraft Sessions (M.C. Productions Vintage Recordings)

Przypisy

  1. Encyclopædia Britannica – Teddy Wilson (ang.) [dostęp 2012-05-18]
  2. 2,0 2,1 Find A Grave – Teddy Wilson (ang.) [dostęp 2011-08-17]
  3. NEA Jazz Masters – Teddy Wilson. [dostęp 2014-07-06].
  4. 4,0 4,1 4,2 all•about•jazz – Teddy Wilson (ang.) [dostęp 2011-08-17]
  5. University of Chicago Library – Grand Terrace Ballroom (ang.) [dostęp 2011-08-17]
  6. Answers.com – Benny Carter (ang.) [dostęp 2011-08-17]
  7. 7,0 7,1 Joachim Ernst Berendt: Od raga do rocka. PWM, 1979, s. 312.
  8. slipcue.com – Stretch Johnson (ang.) [dostęp 2011-08-17]
  9. Russian War Relief albo The American Committee for Russian War Relief, w którym udzielali się m.in. Albert Einstein i Charlie Chaplin, został w latach 50. zinfiltrowany przez wywiad ZSRR.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]