Tekla Justyna Chopin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Tekla Justyna Chopin
Tekla Justyna Chopin, portret pędzla Ambrożego Mieroszewskiego z 1829.
Tekla Justyna Chopin, portret pędzla Ambrożego Mieroszewskiego z 1829.
Data i miejsce urodzenia przed 14 września 1782
Długie
Data i miejsce śmierci 1 października 1861
Warszawa

Tekla Justyna Krzyżanowska (ur. przed 14 września 1782[1] w Długiem, zm. 1 października 1861 w Warszawie) – matka kompozytora Fryderyka Chopina, Izabeli Barcińskiej i pisarki Ludwiki Jędrzejewiczowej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Była córką Jakuba Krzyżanowskiego i Antoniny Kołomińskiej. 14 września 1782 została ochrzczona w kościele parafialnym w Izbicy Kujawskiej[2]. W młodości zamieszkała w dworku hrabiny Ludwiki Skarbkowej w Żelazowej Woli, gdzie zajmowała się domem[3]. Jesienią 1802 poznała Mikołaja Chopina, guwernera dzieci hrabiny Skarbkowej. Chopina i Krzyżanowską łączyła wspólna pasja – muzyka. Justyna grała na fortepianie i śpiewała, zaś Mikołaj grywał na flecie i skrzypcach. 2 czerwca 1806 w kościele parafialnym Świętego Rocha w Brochowie[4] Krzyżanowska została żoną Chopina. Hrabina Ludwika oddała młodej parze domek niedaleko dworku. Wkrótce małżonkowie przeprowadzili się do Warszawy. 6 kwietnia 1807 na świat przyszła pierworodna córka Chopinów, Ludwika. W lipcu 1807 małżonkowie wrócili do Żelazowej Woli. Tutaj 1 marca 1810 przyszedł na świat jedyny syn Justyny i Mikołaja, Fryderyk Chopin, późniejszy kompozytor. Wkrótce po narodzinach Fryderyka małżonkowie przenieśli się do Warszawy, gdzie przyszły na świat dwie córki Chopinów: 9 lipca 1811 urodziła się Izabela, zaś 20 listopada 1812 Emilia[5].

Latem 1826 Justyna z dziećmi wyjechała do Dusznik Zdroju na Dolnym Śląsku. Podróżowała wyłącznie z synem Fryderykiem, zaś jej córki podróżowały kilka dni wcześniej z zaprzyjaźnioną z Chopinami rodziną Skarbków[4]. W lecie 1829 Justyna z mężem i dwiema córkami Ludwiką i Izabelą przebywała w Wielkopolsce. 15 sierpnia 1835 wraz z mężem przybyła do Karlsbadu, gdzie spotkała się z synem Fryderykiem, pierwszy i jedyny raz po jego wyjeździe z Polski[6]. W 1844 Chopinowie mieszkali w kamienicy Barcińskich przy Nowym Świecie nr taryfy 1255 (obecnie nr 47[7]), gdzie zmarł mąż Justyny, Mikołaj.

Po śmierci męża Justyna rzadko opuszczała Warszawę. Nadal mieszkała wraz z córką Izabelą i jej rodziną, początkowo przy ul. Mazowieckiej nr taryfy 1347 (w domu na terenie większej posesji obejmującej obecne nr 12, 14, 16 i 18[8]), a następnie w Pałacu Zamoyskich na Nowym Świecie nr taryfy 1245 (obecnie nr 67/69[9]), przy rogu Świętokrzyskiej[6]. W 1846 spędzała wakacje u niejakiej "pani Józefy", której tożsamość nie została ustalona w historiografii[10]. Tekla Justyna z Krzyżanowskich Chopinowa zmarła 1 października 1861 w mieszkaniu Barcińskich na Nowym Świecie i została pochowana na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Grób Justyny i Mikołaja w katakumbach powązkowskich uległ zniszczeniu w czasie II wojny światowej. W 1948 zwłoki Chopinów ekshumowano i przeniesiono do nowego grobu[11].

Przypisy

  1. Zdaniem części badaczy (m.in. Czesława Sielużyckiego), Justyna przyszła na świat 6 kwietnia 1782. Data ta nie ma jednak podstawy źródłowej, zob. P. Mysłakowski, A. Sikorski, Chopinowie. Krąg rodzinno–towarzyski, Warszawa 2005, s. 42–43.
  2. P. Mysłakowski, A. Sikorski, Chopinowie. Krąg rodzinno–towarzyski, Warszawa 2005, s. 42.
  3. J. Ekiert, Fryderyk Chopin. Biografia ilustrowana, Warszawa 2009, s. 51.
  4. 4,0 4,1 P. Mysłakowski, A. Sikorski, Chopinowie. Krąg rodzinno–towarzyski, Warszawa 2005, s. 48.
  5. J. Ekiert, Fryderyk Chopin. Biografia ilustrowana, Warszawa 2009, s. 53–58.
  6. 6,0 6,1 P. Mysłakowski, A. Sikorski, Chopinowie. Krąg rodzinno–towarzyski, Warszawa 2005, s. 49.
  7. Taryfa posesyj (domów i placów) m. stoł. Warszawy i przedmieścia Pragi. 1920?, s. 52. OCLC 741046496.
  8. wskutek późniejszego podziału działki o nr taryfy 1347 na cztery mniejsze, oznaczone literami 1347a, 1347b, 1347e, 1347f odpowiadające dzisiejszym numerom, jak wyżej, za: Taryfa posesyj (domów i placów) m. stoł. Warszawy i przedmieścia Pragi. 1920?, s. 5. OCLC 741046496.
  9. Taryfa posesyj (domów i placów) m. stoł. Warszawy i przedmieścia Pragi. 1920?, s. 6. OCLC 741046496.
  10. Możliwe, że ową "panią Józefą" była Józefa z Wodzińskich Kościelska, zob. P. Mysłakowski, A. Sikorski, Chopinowie. Krąg rodzinno–towarzyski, Warszawa 2005, s. 49, przyp. 95.
  11. P. Mysłakowski, A. Sikorski, Chopinowie. Krąg rodzinno–towarzyski, Warszawa 2005, s. 49–50.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mysłakowski P., Sikorski A., Chopinowie. Krąg rodzinno–towarzyski, Studio Wydawnicze Familia, Warszawa 2005, ISBN 83-914861-4-1, s. 42–51.
  • Ekiert J., Fryderyk Chopin. Biografia ilustrowana, Wydawnictwo MUZA SA, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7495-677-2, s. 51–61.