Tekla Justyna Chopin
| Tekla Justyna Chopin | |
 Tekla Justyna Chopin, portret pędzla Ambrożego Mieroszewskiego z 1829. |
|
| Data i miejsce urodzenia | przed 14 września 1782 Długie |
| Data i miejsce śmierci | 1 października 1861 Warszawa |
Tekla Justyna Krzyżanowska (ur. przed 14 września 1782[1] w Długiem, zm. 1 października 1861 w Warszawie) – matka kompozytora Fryderyka Chopina i pisarki Ludwiki Jędrzejewiczowej.
Życiorys[edytuj]
Była córką Jakuba Krzyżanowskiego i Antoniny Kołomińskiej. 14 września 1782 została ochrzczona w kościele parafialnym w Izbicy Kujawskiej[2]. W młodości zamieszkała w dworku hrabiny Ludwiki Skarbkowej w Żelazowej Woli, gdzie zajmowała się domem[3]. Jesienią 1802 poznała Mikołaja Chopina, guwernera dzieci hrabiny Skarbkowej. Chopina i Krzyżanowską łączyła wspólna pasja – muzyka. Justyna grała na fortepianie i śpiewała, zaś Mikołaj grywał na flecie i skrzypcach. 2 czerwca 1806 w kościele parafialnym Świętego Rocha w Brochowie[4] Krzyżanowska została żoną Chopina. Hrabina Ludwika oddała młodej parze domek niedaleko dworku. Wkrótce małżonkowie przeprowadzili się do Warszawy. 6 kwietnia 1807 na świat przyszła pierworodna córka Chopinów, Ludwika. W lipcu 1807 małżonkowie wrócili do Żelazowej Woli. Tutaj 1 marca 1810 przyszedł na świat jedyny syn Justyny i Mikołaja, Fryderyk Chopin, późniejszy kompozytor. Wkrótce po narodzinach Fryderyka małżonkowie przenieśli się do Warszawy, gdzie przyszły na świat dwie córki Chopinów: 9 lipca 1811 urodziła się Izabela, zaś 20 listopada 1812 Emilia[5].
Latem 1826 Justyna z dziećmi wyjechała do Dusznik Zdroju na Dolnym Śląsku. Podróżowała wyłącznie z synem Fryderykiem, zaś jej córki podróżowały kilka dni wcześniej z zaprzyjaźnioną z Chopinami rodziną Skarbków[4]. W lecie 1829 Justyna z mężem i dwiema córkami Ludwiką i Izabelą przebywała w Wielkopolsce. 15 sierpnia 1835 wraz z mężem przybyła do Karlsbadu, gdzie spotkała się z synem Fryderykiem, pierwszy i jedyny raz po jego wyjeździe z Polski[6]. W 1844 Chopinowie mieszkali w kamienicy Barcińskich przy Nowym Świecie 1255, gdzie zmarł mąż Justyny, Mikołaj.
Po śmierci męża Justyna rzadko opuszczała Warszawę. Nadal mieszkała wraz z córką Izabelą i jej rodziną, początkowo przy ul. Mazowieckiej 1347, a następnie w Pałacu Zamoyskich na Nowym Świecie 1245, przy rogu Świętokrzyskiej[6]. W 1846 spędzała wakacje u niejakiej "pani Józefy", której tożsamość nie została ustalona w historiografii[7]. Tekla Justyna z Krzyżanowskich Chopinowa zmarła 1 października 1861 w mieszkaniu Barcińskich na Nowym Świecie i została pochowana na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Grób Justyny i Mikołaja w katakumbach powązkowskich uległ zniszczeniu w czasie II wojny światowej. W 1948 zwłoki Chopinów ekshumowano i przeniesiono do nowego grobu[8].
Przypisy
- ↑ Zdaniem części badaczy (m.in. Czesława Sielużyckiego), Justyna przyszła na świat 6 kwietnia 1782. Data ta nie ma jednak podstawy źródłowej, zob. P. Mysłakowski, A. Sikorski, Chopinowie. Krąg rodzinno–towarzyski, Warszawa 2005, s. 42–43.
- ↑ P. Mysłakowski, A. Sikorski, Chopinowie. Krąg rodzinno–towarzyski, Warszawa 2005, s. 42.
- ↑ J. Ekiert, Fryderyk Chopin. Biografia ilustrowana, Warszawa 2009, s. 51.
- ↑ 4,0 4,1 P. Mysłakowski, A. Sikorski, Chopinowie. Krąg rodzinno–towarzyski, Warszawa 2005, s. 48.
- ↑ J. Ekiert, Fryderyk Chopin. Biografia ilustrowana, Warszawa 2009, s. 53–58.
- ↑ 6,0 6,1 P. Mysłakowski, A. Sikorski, Chopinowie. Krąg rodzinno–towarzyski, Warszawa 2005, s. 49.
- ↑ Możliwe, że ową "panią Józefą" była Józefa z Wodzińskich Kościelska, zob. P. Mysłakowski, A. Sikorski, Chopinowie. Krąg rodzinno–towarzyski, Warszawa 2005, s. 49, przyp. 95.
- ↑ P. Mysłakowski, A. Sikorski, Chopinowie. Krąg rodzinno–towarzyski, Warszawa 2005, s. 49–50.
Bibliografia[edytuj]
- Mysłakowski P., Sikorski A., Chopinowie. Krąg rodzinno–towarzyski, Studio Wydawnicze Familia, Warszawa 2005, ISBN 83-914861-4-1, s. 42–51.
- Ekiert J., Fryderyk Chopin. Biografia ilustrowana, Wydawnictwo MUZA SA, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7495-677-2, s. 51–61.
