Telechany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Telechany
Państwo  Białoruś
Obwód brzeski
Populacja (2010)
• liczba ludności

4 200[1]
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Telechany
Telechany
Ziemia 52°30′46″N 25°50′32″E/52,512778 25,842222Na mapach: 52°30′46″N 25°50′32″E/52,512778 25,842222
Portal Portal Białoruś

Telechany (biał. Целяханы, ros. Телеханы) – osiedle typu miejskiego na Białorusi w obwodzie brzeskim w rejonie iwacewickim, ok. 4,2 tys. mieszkańców (2010).

Dawne miasteczko w granicach Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Dawne miasteczko położone na Polesiu nad Kanałem Ogińskiego niedaleko Pińska w zabagnionych rozlewiskach rzeki Jasiołdy na Ostrowiu Telechańskim.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Wg lokalnych przekazów nazwa miejscowości ma pochodzić od pochowanego tu ciała chana tatarskiego, który najechał Ruś. Obecna białoruska nazwa miejscowości to Cielechany, stąd prawdopodobnie ta legenda.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki z XVI wieku , w XVII wieku nazywane jest już miasteczkiem. Dobra te należały do Dolskich, później Wiśniowieckich. W 1744 za sprawą małżeństwa Anny Wiśniowieckiej z Tadeuszem Ogińskim w rękach Ogińskich – ich synem był Michał Kazimierz Ogiński wojewoda wileński i hetman wielki litewski, twórca Kanału Ogińskiego wybudowanego w latach 1765-1784. Kanał ten przechodzi przez miasteczko i dzięki niemu powstał tu port, siedziba zarządu kanału i stocznia rzeczna, dając impuls do rozwoju miejscowości.

Oprócz urządzeń związanych z kanałem działała tu fabryka fajansów, której produkcja obejmowała głównie zastawę stołową, ozdobne figurki i kafle piecowe oraz manufaktura sukna. W końcu XVIII wieku dobra telechańskie sprzedano Wojciechowi Pusłowskiemu. Na początku XIX wieku nierentowna manufaktura oraz fabryka fajansów (od przejęcia przez Żydów produkty traciły na jakości) zostały zamknięte. W tym okresie oprócz portu, stoczni i kanału działały tu młyny, huta szkła, gorzelnia i miasteczko rozwijało się dalej, w ciągu ostatnich 20 lat XIX wieku niemal podwajając swoją liczbę ludności do ok. 1000 osób. Kanał funkcjonował do I wojny światowej, zapewniając wygodną drogę dla handlu i transportu surowców na Polesiu.

W granicach II RP[edytuj | edytuj kod]

W latach 1923-1927 kanał został wyremontowany nakładem rządu niepodległej Polski i nadal mieściła się tu siedziba zarządu kanału, a także stocznia rzeczna remontowo-budowlana. Kanałem kursowały statki na trasie Pińsk-Telechany odbywające regularne rejsy pasażerskie i wycieczkowe. Dodatkowo miasteczko otrzymało połączenie koleją wąskotorową z Iwacewiczami, a tam była możliwość przesiadki na linię kolejową Brześć-Baranowicze. Kanał był także drogą spławiania drewna, istniały tu 2 żydowskie synagogi. Za II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą wiejskiej gminy Telechany.

W 1939 miejscowość zajęta przez Armię Czerwoną i wcielona do Białorusi. W czasie wojny większość ludności pochodzenia żydowskiego została w ciągu 2 dni rozstrzelana przez hitlerowców. Kanału po wojnie nie odbudowano i ustała żegluga, a także podupadła gospodarka miejscowości.

Obecnie[edytuj | edytuj kod]

Obecnie miejscowość zamieszkują głównie Białorusini, gdy tymczasem do wojny zamieszkiwała je głównie ludność żydowska – Polacy mieszkali głównie we dworze, Białorusini zasiedlali zaś okoliczne wsie. Centralny plac miasteczka nosi nazwę Plac Lenina – znajduje się tu Pomnik Lenina, apteka i sklep wielobranżowy Uniwermag. Zabudowa miasteczka jest głównie drewniana i pochodzi z okresu przed II wojną światową. W miejscowości działa kilka drobnych zakładów obróbki drewna i baza melioracji dla okolicznych terenów, nad Jeziorem Wólkowskim działa ośrodek wypoczynkowy.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • cerkiew św. Trójcy
  • Kanał Ogińskiego
  • cmentarz żydowski

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]