Teleskop Hobby-Eberly

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Na mapach: 30°40′53,2″N 104°00′53,0″W/30,681444 -104,014722

Kopuła Teleskopu Hobby-Eberly.

Teleskop Hobby-Eberly (ang. Hobby-Eberly Telescope, HET) – czwarty na świecie pod względem średnicy lustra głównego teleskop optyczny (apertura efektywna 9,2 metra). Został nazwany na cześć Williama P. Hobby'ego i Roberta E. Eberly'ego, którzy wnieśli duży wkład w budowę teleskopu.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

HET znajduje się w Obserwatorium McDonalda nieopodal miejscowości Fort Davis w Teksasie na górze Mount Fowlkes na wysokości 2026 metrów nad poziomem morza.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Teleskop powstał przy współpracy University of Texas w Austin, Pennsylvania State University, Uniwersytetu Stanforda, Uniwersytetu Ludwiga Maximiliana w Monachium i Uniwersytetu w Getyndze. Został zaprojektowany tak, by zbierać jak największą ilość światła, w szczególności na potrzeby spektroskopii przy jak najniższym koszcie powstania. Wyniósł on bez instrumentów pomiarowych około 13,5 miliona dolarów, co stanowi około 15-20% ceny innych teleskopów tej klasy. Nad budową czuwało Centrum Marshalla, jeden z ośrodków NASA. „Pierwsze światło” (pierwsze zdjęcie wykonane przez teleskop) uzyskano 10 grudnia 1996.

Zbudowany w RPA Wielki Teleskop Południowoafrykański (SALT) jest kopią Teleskopu Hobby-Eberly.

Optyka teleskopu[edytuj | edytuj kod]

Główne lustro teleskopu składa się z 91 sześciokątnych elementów. Położenie każdego z nich może być zmieniane za pomocą 3 silników, dzięki czemu można kompensować skutki przesunięć i zmian rozmiaru elementów powstałe na skutek wahań temperatury. Masa głównego lustra wynosi około 13 ton, jego powierzchnia 77,6 metra kwadratowego, a ogniskowa 13,08 metra. Promień krzywizny lustra wynosi 26,164 metra.

Teleskop może obserwować obiekty o deklinacjach od -10°20' do 71°40' co stanowi około 70% powierzchni nieba widocznej z Obserwatorium McDonalda.

Instrumenty[edytuj | edytuj kod]

W teleskopie zainstalowano 3 spektrografy: LRS, MRS i HRS. Pierwszy z nich, Low Resolution Spectrograph (Spektrograf o Niskiej Rozdzielczości), jest umieszczony w ognisku, pozostałe dwa (kolejno Medium i High Resolution Spectrograph – Spektografy o Średniej i Wysokiej Rozdzielczości) znajdują się w klimatyzowanych podziemiach, a światło jest do nich doprowadzane przy użyciu światłowodu.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Znaczne rozmiary teleskopu pozwalają zobaczyć i zbadać widmo nawet bardzo słabych obiektów. HET jest używany między innymi do poszukiwania planet pozasłonecznych metodą prędkości radialnych. Pierwszą odkrytą przy użyciu HET planetą była HD 37605 b[1]. Do odkryć w tej dziedzinie należy też między innymi HD 155358 b. Dzięki badaniom spektrograficznym przy użyciu HET wyznaczono również wiek najstarszej znanej wówczas gwiazdyHE 1523-0901[2].

Teleskop ten był wykorzystany przy odkryciach planet pozasłonecznych HD 17092 b oraz HD 102272 b przez zespół polskich astronomów. Z teleskopu korzysta między innymi również poszukująca supernowych, nowych i nowych karłowatych grupa Texas Supernova Search. W 2011 astronomowie korzystający z tego teleskopu potwierdzili istnienie planet Kepler-15b[3] i Kepler 17b[4].

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]