Telomeraza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Schemat działania telomerazy
Cześć RNA telomerazy Tetrahymena (Tetrahymena thermophila)

Telomerazaenzym rybonukleoproteinowy, którego zadaniem jest dobudowanie brakującego (w związku z tzw. problemem replikacji końca) 3'-terminalnego odcinka nici DNA (tak zwanej nici wiodącej)[1]. Telomeraza posługuje się w tym celu zintegrowaną z nią cząsteczką RNA. Cząsteczka ta ma odcinek bogaty w cytozynę, odgrywający rolę matrycy do wydłużenia końca 3' DNA. Do nici tej dobudowywane są sekwencje telomerowe. Z kolei prymaza syntetyzuje primer (RNA starterowy), którego obecność pobudza polimerazę do odtworzenia brakującego fragmentu nici opóźnionej DNA. Po replikacji RNA starterowy jest usuwany. Powstaje nowy ubytek - tym razem jednak w obrębie telomeru, a nie obszaru kodującego.

Telomeraza występuje w intensywnie dzielących się komórkach, a jej aktywność zmniejsza się z wiekiem. To zmniejszenie aktywności łączy się ze starzeniem się komórek. W komórkach nowotworowych aktywność telomerazy zwykle (poza niektórymi nowotworami w późnych stadiach[2]) jest podwyższona. Znaczne ilości telomerazy występują w limfocytach i makrofagach[2].

Według Carol Greider i Elizabeth Blackburn telomeraza jest intensywnie syntetyzowana w komórkach linii płciowej a w komórkach somatycznych ulega represji. Rozwój nowotworów jest natomiast związany z zahamowaniem działania represora[2].

Przypisy

  1. G. Gavory, M. Farrow, S. Balasubramanian. Minimum length requirement of the alignment domain of human telomerase RNA to sustain catalytic activity in vitro.. „Nucleic Acids Res”. 30 (20), s. 4470-4480, 2002. doi:10.1093/nar/gkf575. PMID 12384594. 
  2. 2,0 2,1 2,2 Ferris Jabr. Święto nauki. „Świat Nauki”. nr. 7 (239), s. 42-51, lipiec 2011. Prószyński Media. ISSN 0867-6380.  za Carol W. Greider, Elizabeth H Blackburn. Telomery, telomeraza i nowotwory. „Świat Nauki”, kwiecień 1996. Prószyński Media. ISSN 0867-6380.