Tenshin Shōden Katori Shintō-ryū

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Iizasa Iga-no-kami Ienao 'Choisai', 1387-1488, założyciel Tenshin Shōden Katori Shintō-ryū (aka. Katori Shintō-ryū)

Tenshin Shōden Katori Shintō-ryū (jap. 天真正伝香取神道流?) – jedna z najstarszych japońskich szkół szermierki, obejmująca m. in. sztukę walki mieczem kataną (kenjutsu), kijem (bōjutsu), glewią (naginatajutsu) i włócznią yari (sōjutsu).

Założona w XV wieku, przetrwała po dziś dzień za sprawą bezpośredniego przekazu, dzięki czemu jest obecnie jednym z najlepiej zachowanych średniowiecznych systemów bojowych. W odróżnieniu od współczesnych sztuk walki takich jak iaidō, aikidō czy kendō (tzw. gendai būdō), powstała z myślą o zastosowaniu na polu bitwy i zaliczana jest do tzw. starych samurajskich szkół (kōryū bujutsu) o długiej tradycji.

Do Europy dotarła za sprawą mistrza Yoshio Sugino (1904–1998), który przyczynił się do popularyzacji szkoły w Japonii (m.in. układał choreografię walk do filmów Akiry Kurosawy i szkolił aktorów takich jak Toshiro Mifune; wprowadzał także Katori Shintō-ryū do szkół i uczelni) i na świecie. Po jego śmierci nauczanie w Europie kontynuował jego asystent Goro Hatakeyama (1928-2009).

Historia szkoły[edytuj | edytuj kod]

Założyciel[edytuj | edytuj kod]

Iizasa Chōisai Ienao (jap. 飯篠 長威斎 家直?), 1387-1488, urodził się w wiosce Iizasa w prowincji Shimosa. Był wybitnym włócznikiem i szermierzem na służbie rodu Chiba. Po upadku klanu długo błądził po kraju, by w końcu osiąść w pobliżu świątyni Katori, która była ówcześnie popularnym centrum sztuk walki. Przyjął święcenia mnisie otrzymując imię Chōisai i rozpoczął długoletni trening, którego owocem było założenie szkoły Katori Shintō-ryū.

Znane są liczne (często sprzeczne) historie na na temat jego życia. Wiadomo, że już za młodu był jednym z nauczycieli sioguna Ashikaga Yoshimasa (1436–1490). Przez pewien czas piastował także urząd gubernatora prowincji Yamashito. Według niektórych zapisów był również ekspertem Musō Jikiden Ryū Yawaragi ('yawara' czy 'yawaragi' jest starszym określeniem dla Jujutsu), będąc siódmym głównym instruktorem tej szkoły.

Świątynia Katori w Japonii

Legenda powstania szkoły[edytuj | edytuj kod]

Legenda głosi, że w wieku 60 lat Chōisai rozpoczął intensywny samotny 1000-dniowy trening w świątyni Katori praktykując technik walki dzień i noc, aż pewnego dnia, gdy upadł z wycieńczenia i zapadł w drzemkę, we śnie ukazało mu się kami (bóstwo) świątyni i przekazało mu zwój mokuroku heiho no shinsho zawierający opisy wszystkich technik i kata. Od tego cudownego snu pochodzi nazwa szkoły Tenshin Shōden Katori Shintō-ryū, co w wolnym tłumaczeniu oznacza "Zgodna z boską prawdą droga bóstwa świątyni Katori" (legenda ta jest typowa jak na tamte czasy, kiedy wielu szermierzy przypisywało swoje niezwykłe umiejętności kontaktom z kami).

Losy szkoły[edytuj | edytuj kod]

Oryginalnie techniki Katori Shintō-ryū były przekazywane przez rodzinę Iizasa. Aktualnie głową szkoły jest XX Pryncypał Yasusada Iizasa (Iizasa Shuri-no-suke Yasusada), jednak z przyczyn zdrowotnych nie uprawia sztuk walki i nauczanie powierzył mistrzowi Risuke Otake i Yoshio Sugino (obecnie naucza syn, Yukihiro Sugino).

Słynni szermierze i wpływ na inne szkoły[edytuj | edytuj kod]

Na bazie Katori Shintō-ryū wyrosło wiele ówczesnych szkół walki. Kilku znanych szermierzy (w tym Tsukahara Bokuden i Matsumoto Bizen no kami Masanobu), którzy uczyli się bezpośrednio od Chōisai lub jego następców, założyło własne szkoły, używając wariacji jej nazwy np.: Shintō pisane różnymi znakami – Kashima Shintō-ryū (Bokuden-ryū), Kashima-ryū, Kashima shin-ryū (założona przez Kunii Genpachirō Kagetsugu i Matsumoto Bizen-no-kami), Arima-ryū, Ichiu-ryū, Shigen-ryū.

Praktyka[edytuj | edytuj kod]

Broń treningowa stosowana w Katori Shintō-ryū podczas treningu w parach.

Kata[edytuj | edytuj kod]

Techniki Katori Shintō-ryū przewidziane są do zastosowania na polu bitwy do walki w pełnym uzbrojeniu (jap. yoroi). Szerokie i stabilne pozycje miały umożliwiać pewne poruszanie się po nierównym terenie i zapewnić odpowiednią siłę cięć. W odróżnieniu od walki sportowej, celem każdego ataku są tu nieosłonięte zbroją miejsca (luki w zbroi, tzw. suki). Największy nacisk kładziony jest na naukę technik miecza (katana), lecz szkolenie miało przygotować samuraja do walki także innym orężem, a przy jego braku do walki wręcz.

Katori Shintō-ryū znane jest z oryginalnego i efektywnego sposobu treningu. Opiera się on na nauce technik ułożonych w układy ćwiczebne (kata) dla dwóch osób, przy czym cięcia zamiast w ciało wyprowadzane są na broń treningową, np. bokken (co jest czasem mylnie postrzegane jako twarde sparowania), tak aby umożliwić bezpieczny, ale nieprzerwany trening z pełną szybkością i siłą. Dzięki takiemu podejściu w każde kata mogły zostać wplecione dziesiątki technik i praktycznych rozwiązań, które z czasem stają się intuicyjne i odruchowe dla ćwiczących.

Program[edytuj | edytuj kod]

Obecnie program szkoły obejmuje techniki walki:

  • kenjutsu (mieczem kataną),
  • bōjutsu (kijem ),
  • naginatajutsu (glewią naginata),
  • iaijutsu (techniki szybkiego dobywania miecza, prekursor iaidō),
  • ryōtōjutsu (dwoma mieczami),
  • kōdachijutsu (krótkim mieczem kōdachi lub wakizashi),
  • sōjutsu (włócznią yari).

Techniki, które nie przetrwały w nauczaniu, ale są ujęte w programie szkoły:

  • shurikenjutsu (techniki rzucania ostrzami),
  • jujutsu (techniki walki wręcz),
  • ninjutsu (techniki szpiegostwa),
  • senjutsu (strategia),
  • chikujojutsu (techniki budowania fortyfikacji).

Współcześni mistrzowie[edytuj | edytuj kod]

Katori Shintō-ryū - trening w parach.
  • Yoshio Sugino (1904-1998) – posiadał stopień 10 Dan, odpowiedzialny za rozkwit i popularyzację Katori Shintō-ryū w Japonii, obecnie jego linia jest kontynuowana przez syna Sugino Yukihiro (9 Dan), nauczającego w Yuishinkan Sugino Dōjō (Kawasaki, Japonia).
  • Goro Hatakeyama (1928-2009), asystent i bliski uczeń Yoshio Sugino, posiadał stopień Menkyo Kaiden (9 Dan), prowadził seminaria w Europie (także w Polsce) i Ameryce Północnej, jego linia nauczania jest kontynuowana przez jego uczniów, pięciorgu z nich (m.in. Sergio Mor Stabilini, Andrea Re) zostawił stopień 7 Dan Menkyo Okuden.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Otake, Risuke (1977). The Deity and the Sword - Katori Shinto-ryu Vol. 1, Japan, Japan Publications Trading Co. ISBN 0-87040-378-8
  2. http://www.katorishintoryu.pl

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]